Sejarah Pendidikan Formal di Malaysia dan pada Hari Ini

01. Pendidikan sebelum kedatangan penjajah: pondok, surau dan pengajian al-Quran

Sebelum British datang, orang Melayu sudah ada sistem pendidikan sendiri. Ilmu diajar di rumah, di surau, di masjid, dan di pondok. Tumpuan utama pengajian al-Quran dan ilmu agama. Sistem ini berjalan tanpa sekolah bata, tanpa sijil, dan tanpa peruntukan kerajaan. Ia bergantung kepada ulama dan sokongan masyarakat.

Orang Melayu punya sistem pendidikan sendiri jauh sebelum penjajah British menetapkan sistem sekolah. Dalam bahasa mudah, pendidikan masa itu bermakna proses tunjuk ajar. Kanak-kanak belajar dengan melihat, mendengar, dan meniru orang dewasa di rumah. Ilmu ketukangan, ilmu bertani, ilmu laut, dan adab hidup turun dari ibu bapa kepada anak.

Pendidikan agama menduduki tempat paling utama. Kanak-kanak mula belajar mengenal huruf dan membaca al-Quran di surau atau masjid. Surau bermakna bangunan kecil untuk ibadat dan pengajian. Di situ, seorang alim atau imam mengajar bacaan al-Quran secara berkelompok. Murid tidak duduk di bangku bersusun seperti sekolah sekarang. Mereka duduk di atas tilam atau lantai, berpelantikan di sekeliling guru.

Selepas lancar membaca al-Quran, sebahagian murid melanjutkan pengajian ke pondok. Pondok bermakna sekolah asrama. Murid tinggal bersama guru. Mereka belajar membaca kitab jawi, iaitu buku tulisan jawi yang menggunakan huruf Arab. Kitab ini menjadi buku teks utama masyarakat Melayu Islam. Kitab yang terkenal antara lain kitab tauhid, kitab fikih, kitab tasawuf, dan kitab nahu.

Sistem pengajian pondok mula muncul di kawasan alam Melayu sekitar kurun ke-18 hingga abad ke-20. Kajian terhadap institusi pengajian pondok di Selangor menunjukkan sistem ini berkembang pesat selepas Islam tersebar luas. Peringkat awal, pendidikan Islam tidak formal dan hanya boleh dipelajari di surau, masjid, dan rumah ulama. Pondok lahir untuk memenuhi keperluan masyarakat yang mahu bimbingan lebih mendalam dalam akidah dan ibadah.

Pondok bukan sekolah tertutup. Golongan warga tua dan golongan wanita, khususnya janda dan balu, turut serta. Pondok menjadi tempat perlindungan dan tempat bertanya. Sistem ini terbuka kepada sesiapa sahaja tanpa mengira latar belakang keturunan dan faktor umur. Sesiapa yang berminat boleh menyertai pengajian.

Ulama yang mengajar pondok mempunyai peranan besar. Mereka bukan sahaja guru agama. Mereka juga penulis, hakim, dan penasihat raja. Ramai pelajar pondok kemudiannya menghasilkan akhbar, jurnal, buku, dan risalah sebelum kemerdekaan. Tulisan mereka digunakan untuk menaikkan kesedaran masyarakat tentang pentingnya ilmu dan untuk membangkitkan semangat menentang penjajah.

Gaya pengajaran pada masa itu berbeza daripada sekolah British. Guru menyampaikan ilmu secara lisan. Murid menulis semula catatan di atas papan tulis kecil atau kertas. Pelajaran berlangsung dari pagi hingga malam, berselang-seli dengan sembahyang. Murid yang sudah tamat pengajian akan diberi sanad atau izin, iaitu kebenaran mengajar bagi ilmu yang dipelajarinya.

Orang Melayu juga menghantar anak ke Mekah dan Mesir untuk melanjutkan pelajaran. Rantau Timur Tengah menjadi destinasi utama pelajar Melayu. Mereka belajar di Masjid al-Haram, di Al-Azhar, dan di pusat pengajian lain. Selepas pulang, mereka menjadi ulama terkemuka di tanah air.

Apabila British menguasai Tanah Melayu, mereka melihat pendidikan Melayu sebagai sistem yang tidak maju. Kajian di Universiti Pendidikan Sultan Idris menunjukkan sikap prejudis British mendorong mereka meletakkan pendidikan Melayu sebagai rendah. Sebaliknya, masyarakat Melayu sendiri memahami hukum, akidah, dan isu Islam melalui sistem pengajian pondok dengan mendalam.

Cara mengaji di surau berjalan tanpa kos. Kanak-kanak datang sesudah solat Subuh atau selepas Zuhur, membawa sendiri tikar kecil. Mereka duduk bersimpuh berpelantikan di sekeliling guru. Guru menunjuk huruf demi huruf menggunakan kayu pengantar. Sebaik huruf hijaiyah dikenali, murid membaca surah-surah pendek seperti al-Fatihah dan al-Ikhlas. Istilah mengaji bermakna proses belajar membaca al-Quran. Kemajuan murid diukur dari bilangan surah yang lancar dibaca, bukan daripada markah peperiksaan.

Harian di pondok lebih teratur selepas kanak-kanak meningkat ke peringkat itu. Murid bangun sebelum Subuh, menghadiri kelas pagi, kemudian terus pengajian sehingga Maghrib. Masa antara kelas digunakan untuk membaca kitab sendiri atau menyalin teks. Murid bukan pelajar pasif. Mereka turut menanam padi, mencari ikan, memotong kayu api, dan memasak bersama. Kerja kampung ini sebahagian daripada latihan hidup, bukan hukuman. Guru pula tidak mengenakan yuran tetap. Sokongan datang daripada sedekah jemaah masjid, hasil kebun pondok, dan jasa orang ramai yang menganggap mengajar agama satu amal.

Kitab yang dipelajari seterusnya tersusun mengikut peringkat. Kitab seperti Fathul Mu'in menjadi rujukan fikih harian bagi murid di alam Melayu. Kitab Hikam karya Ibn Ataillah digunakan untuk membentuk hati dan membersihkan sifat. Sullam al-Tawfiq pula menjadi salah satu kitab tafsir yang biasa dirujuk murid pondok. Susunan ini bermakna murid bergerak dari bacaan al-Quran kepada fikih, akidah, tasawuf, dan tatabahasa secara berperingkat. Tiada sesi akhir tahun. Murid yang dianggap mahir diberi izin atau sanad oleh guru, iaitu pengakuan bahawa murid dibenarkan mengajar kitab itu kepada orang lain.

Wanita juga menerima pengajian, walaupun melalui saluran berbeza. Sebahagian pondok membuka pengajian khas untuk perempuan, biasanya di rumah guru atau di bahagian berasingan. Wanita belajar mengaji, fikih harian, dan bacaan kitab ringkas. Ilmu ini kemudian digunakan untuk mendidik anak di rumah. Selepas Perang Dunia Kedua, bilangan pondok merosot dengan cepat kerana anak kampung mula masuk sekolah rendah kerajaan dan kerana kekurangan bekalan. Perubahan itu mengecutkan peranan pondok sebagai satu-satunya laluan pendidikan Melayu.

Fakta kunci

• Sekolah pondok di alam Melayu mula dikesan sekitar kurun ke-18 sehingga abad ke-20.
• Peringkat awal pendidikan Islam tidak formal dan dijalankan di surau, masjid, dan rumah ulama.
• Kitab jawi menjadi buku teks utama, ditulis dalam huruf Arab, hasil sarjana Melayu-Islam.
• Sistem pengajian pondok bersifat terbuka kepada semua tanpa mengira keturunan dan umur.
• Ramai bekas pelajar pondok menghasilkan akhbar, jurnal, dan risalah sebelum kemerdekaan.
• Operasi pondok terjejas teruk pendudukan Jepun dan terus merosot selepas British kembali berkuasa.
• Pelajaran lanjutan ke Mekah dan Mesir, termasuk Al-Azhar, menjadi laluan pelajar Melayu.
• Kitab jawi dianggap mercu tanda pencapaian intelektual ulama alam Melayu abad ke-18.

Butiran

02. Sekolah pondok dan madrasah: struktur, kitab dan peranan ulama

Pondok sekolah asrama tempat murid tinggal bersama guru. Madrasah pula bangunan sekolah yang lebih tersusun dengan kelas dan bilik darjah. Kedua-duanya mengajar kitab jawi sebagai buku teks utama. Ulama yang disebut Tok Guru menjadi teras sistem ini. Pondok melahirkan ilmu agama yang mendalam, madrasah pula menggabungkan agama dengan pelajaran sekular.

Pondok bermakna rumah kecil. Dalam kajian Jasni Sulong, Universiti Sains Malaysia, pondok bangunan kayu atau buluh dengan bumbung rumbia. Susunannya terdiri daripada beberapa bilik di sekeliling rumah Tok Guru atau masjid. Bilik itu menjadi tempat tinggal murid sepanjang pengajian. Setiap bilik kecil dan dapur boleh menampung dua murid atau lebih.

Murid datang dari pelbagai tempat. Ada yang dari negeri jiran, ada dari luar Malaya. Bekalan air diambil dari perigi atau sungai. Penerangan menggunakan lampu minyak. Dalam tahun kebelakangan, kedua-duanya diganti dengan elektrik dan paip air. Walaupun jauh dan susah, pondok tetap menjadi pilihan utama masyarakat Melayu luar bandar untuk mendidik anak.

Tok Guru gelaran guru pondok. Kedudukan mereka tinggi dalam masyarakat setempat. Ramai Tok Guru datang dari Patani dan Sumatra sebelum berdirinya pondok tempatan. Sebahagian lagi Tok Guru tempatan bekas pelajar di Timur Tengah. Kitab yang ditulis Tok Guru dicetak di Pulau Pinang dan Seberang Perai, lalu dijual di kawasan setempat. Hubungan kilang cetak dengan pondok tempatan menjadi satu ekosistem ilmu.

Pondok dipercayai berasal dari Patani, selatan Thailand. Bentuk fizikalnya dianggap meniru institusi Siamese-Buddha yang dikenali sebagai asyram. Bentuk penginapan ini popular di selatan Thailand pada abad ke-17 dan ke-18. Selepas serangan Siam ke Patani pada penghujung abad ke-18, sistem pengajaran ini bergerak masuk ke negeri Melayu, khususnya Kelantan dan Kedah. Kebanyakan penyelidik berpendapat pondok sampai ke negeri Melayu awal abad ke-19 melalui perpindahan ulama Patani.

Kitab menjadi buku teks. Kitab tauhid mengajar perkara akidah. Kitab fikih mengajar hukum harian seperti solat, puasa, dan zakat. Kitab tasawuf mengarak pembersihan hati. Kitab nahu dan saraf mengajar tatabahasa Arab. Murid membaca kitab secara bergilir, lalu guru terangkan maksud ayat demi ayat.

Madrasah berbeza sedikit. Madrasah bangunan sekolah dengan kelas dan jadual tetap. Contohnya Madrasah Al-Mashoor di Pulau Pinang. Tarikh penubuhan rasminya 1919 dengan Syed Sheikh Al-Hadi sebagai pengetua. Kajian Penang Institute mendapati madrasah ini sebenarnya bermula di Lebuh Acheh pada 1916. Mesyuarat penubuhannya berlangsung 1914, dihadiri tokoh seperti Syeikh Haji Zakaria Albasheer, Mufti Pulau Pinang, dan Syed Amar Madhar.

Madrasah Al-Mashoor menjadi pusat aliran Kaum Muda. Kaum Tua dan Kaum Muda dua kumpulan aliran pemikiran fikh, iaitu tradisionalis dan modernis. Trio mudir awal terdiri daripada Syed Sheikh Al-Hadi, Sheikh Tahir Jalaluddin Al Azhari, dan Sheikh Abdullah Almaghribi. Reformasi yang diterajui Syed Sheikh Al-Hadi menjadikan madrasah ini setanding sekolah Inggeris pada zamannya. Madrasah ini melahirkan Burhanuddin Al Helmy dan Musa Ahmad.

Tulisan jawi menjadi alat semua pengajaran. Batu Bersurat di Kuala Berang, Terengganu bertarikh 4 Rejab 702H atau 22 Februari 1303M membuktikan masyarakat Melayu sudah mengenali jawi. Tulisan ini digunakan di sekolah agama, pondok, masjid, dan surau. Ia juga dipakai untuk pentadbiran kerajaan Terengganu sehingga 1957.

Ulama bukan sekadar guru agama. Mereka menjadi hakim, penulis akhbar, dan penasihat raja. Kekuatan kedudukan ini menyebabkan pondok bertahan walaupun British tidak memberi peruntukan. Di Kedah, sekitar 179 buah pondok didaftarkan antara 1930 hingga 1940. Angka ini menunjukkan skala sistem pondok sebelum kemerosotan yang berlaku selepas Perang Dunia Kedua.

Kedudukan Tok Guru dalam pondok bukan kedudukan bergaji. Tok Guru hidup daripada hasil ladang pondok, sedekah jemaah, dan biasiswa kecil daripada murid. Sebahagian Tok Guru mempunyai kebun getah atau padi sendiri. Bilik murid pula dibina secara bergotong-royong. Kampung mengumpul kayu, buluh, dan rumbia, lalu mendirikan pondok dalam tempoh beberapa minggu. Kos rendah ini sebahagian sebab pondok boleh wujud di kawasan jauh tanpa bantuan kerajaan. Ia juga sebab ramai pondok kecil tertutup apabila Tok Guru meninggal dunia dan tiada pengganti.

Kesan pergerakan Kaum Muda kelihatan jelas di madrasah. Madrasah tidak sekadar menambah kelas sains dan matematik. Ia memperkenalkan jadual tetap, taklimat, dewan makan bersama, pakaian seragam, dan permainan berpasukan. Konsep ini dipinjam daripada model sekolah Inggeris dan Mesir. Syed Sheikh Al-Hadi turut mendirikan akhbar al-Imam di Singapura pada 1906. Akhbar ini menjadi saluran utama pemikiran pembaharuan orang Melayu sebelum Perang Dunia Kedua. Kilang cetak di Jelutong, Pulau Pinang, pula membenarkan kitab Tok Guru dicetak secara besar-besaran dan diedarkan ke Kedah, Kelantan, dan Sumatera. Rangkaian ini menjadikan madrasah pusat bukan sahaja pengajaran tetapi juga penerbitan.

Perbezaan Kaum Tua dan Kaum Muda bukan persoalan bahasa sahaja. Ia soal cara memahami fikh. Kaum Tua memegang taqlid, iaitu mengikuti pendapat mazhab secara langsung seperti yang diajar oleh guru berantarabangsa. Kaum Muda menekankan kembali kepada dalil al-Quran dan hadis sebelum mengambil pendapat. Pertentangan ini berlangsung di halaman pondok, di ruangan akhbar jawi, dan di mesyuarat masjid. Pertentangan itu tidak selesai pada zaman penjajah. Bentuknya berubah tetapi soalan sama masih dibangkitkan apabila isu kurikulum sekolah agama dibincangkan hari ini.

Kedatangan Jepun menghentikan hampir semua pengajaran. Buku teks musnah, kilang cetak terhenti, dan sebilangan besar ulama ditahan kerana dianggap menyokong gerakan menentang Jepun. Selepas British kembali, pondok tidak mendapat bantuan kerana ia tidak berdaftar di bawah Enakmen Sekolah. Ramai pondok kekal luar sistem sehingga dasar bantuan sekolah agama diperkenalkan kemudian. Ini membawa kepada jurang besar antara sekolah agama dan sekolah kebangsaan dari segi bangunan, buku, dan sijil. Jurang itu baru mula dijangka melalui pengiktirafan SABK beberapa dekad selepas merdeka.

Fakta kunci

• Pondok dipercayai berasal dari Patani dan sampai ke negeri Melayu awal abad ke-19.
• Sekitar 179 buah pondok di Kedah didaftarkan antara tahun 1930 hingga 1940.
• Sultan Muzaffar Syah I Kedah membenarkan pengajaran Islam di setiap masjid menurut Hikayat Merong Mahawangsa.
• Madrasah Al-Mashoor bermula di Lebuh Acheh pada 1916, mesyuarat penubuhan 1914, tarikh rasmi penubuhan 1919.
• Trio mudir awal Al-Mashoor Syed Sheikh Al-Hadi, Sheikh Tahir Jalaluddin Al Azhari, dan Sheikh Abdullah Almaghribi.
• Batu Bersurat Terengganu bertarikh 4 Rejab 702H atau 22 Februari 1303M membuktikan penggunaan jawi.
• Kitab Tok Guru dicetak di Pulau Pinang dan Seberang Perai serta dipasarkan di kawasan setempat.
• Kaum Tua dan Kaum Muda dua aliran pemikiran fikh, iaitu tradisionalis dan modernis.

Butiran

03. Sekolah Melayu zaman British dan sekolah pertama seperti Penang Free School

British membuka Penang Free School pada 1816, iaitu sekolah pertama di Tanah Melayu. Selepas itu mereka membina jaringan sekolah Melayu di kampung. Tujuannya bukan untuk membuat orang Melayu berilmu tinggi, tetapi untuk melahirkan petani dan nelayan yang patuh. Winstedt Report 1918 meletakkan asas pendidikan luar bandar. Keputusan ini menukar bentuk pendidikan Melayu hingga merdeka.

Penang Free School dibuka dengan rasminya pada 20 Oktober 1816 di Church Street, Pulau Pinang. Sekolah ini menjadi sekolah pertama di Tanah Melayu. Daya usahanya datang daripada seorang paderi Inggeris bernama R.S. Hutchings. Dia membuat rayuan kepada Kompeni Hindia Timur supaya sebuah sekolah untuk anak yatim tanpa mengira bangsa dibina. Sewaktu mula dibuka, sekolah ini mempunyai 25 orang murid.

Pengajaran di Penang Free School pada awalnya menggunakan bahasa vernakular Melayu, India, dan Cina. Bahasa Inggeris diajar kepada murid yang berminat sahaja. Pada 1817, pihak sekolah mengumpul derma orang ramai sebanyak 12,000 dolar untuk membesarkan sekolah. Kompeni Inggeris menyumbang 1,500 dolar. Pada 1819, Kompeni memberi bantuan kewangan kedua dan sebidang tanah untuk membina bangunan pertama Penang Free School.

Sekolah Inggeris lain diikuti selepas itu. Contohnya sekolah di Singapura dan Melaka. Di samping itu, British membina sekolah Melayu di kampung. Kurikulumnya terhad kepada asas membaca, menulis, dan mengira dalam bahasa Melayu, serta pengetahuan pertanian.

Dasar British terhadap pendidikan Melayu terbahagi kepada dua kumpulan. Golongan bangsawan mendapat pendidikan Inggeris di Malay College Kuala Kangsar. Sekolah ini melahirkan kakitangan Malay Administrative Service yang dibentuk pada 1910. Golongan petani pula diserap ke sekolah Melayu kampung. Tujuannya bukan untuk ke menengah atas atau universiti. Tujuannya untuk melahirkan petani dan nelayan yang patuh kepada sultan dan British.

Winstedt Report 1918 menjadi dokumen penting. Laporan ini meletakkan asas pendidikan luar bandar yang berat sebelah. Richard Winstedt menulis bahawa pendidikan yang berlebihan lebih berbahaya daripada kurang pendidikan, khususnya pendidikan yang tidak memberi pekerjaan kepada anak muda. Sebahagian pengkritik menyalahkan Winstedt kerana meletakkan pendidikan Melayu pada tahap rendah.

Di seberang pihak, tokoh pendidikan Melayu bergerak ke arah lain. R.J. Wilkinson menerapkan kajian bahasa, sastera, dan sejarah Melayu. Bagi beberapa orang penyelidik, Winstedt dihormati kerana penulisannya tentang sastera dan sejarah Melayu, tetapi dikritik kerana cadangan pendidikan vernakular Melayu. Chelliah, penulis A History of the Educational Policy of the Straits Settlements 1947, menyalahkan dasar ini.

Beberapa tokoh Melayu bangkit untuk mengubah keadaan. Mereka mendesak sekolah Melayu diperbaiki dan diperluas. Sebahagian tokoh kemudiannya menjadi pengasas SITC di Tanjung Malim. Peranan mereka menunjukkan kekuatan rakyat dalam menolak dasar British. Dasar British mengubah bentuk pendidikan Melayu sehingga merdeka.

Penang Free School menjadi model sekolah Inggeris di seluruh Malaya. Model ini meletakkan sekolah Inggeris sebagai laluan ke pekerjaan kerajaan. Orang Melayu yang masuk sekolah Inggeris sangat sedikit. Jurang pendidikan antara kaum dan antara bandar dengan luar bandar mula wujud pada zaman ini.

Sekolah Melayu kampung zaman British tidak menyerupai bangunan sekolah moden. Kebanyakan kelas berada di rumah kayu, bumbung rumbia, lantai tanah, dan tiada paip. Bilik darjah sering bersarapan dengan rumah guru. Murid duduk di lantai di atas tikar sendiri. Guru datang sendiri ke sekolah membawa buku dan papan tulis. Tiada bilik khas untuk guru, tiada dapur, dan tiada tandas tetap. Keadaan ini berbeza jauh dengan bangunan sekolah Inggeris yang berbata dan mempunyai padang.

Kurikulum sekolah Melayu kampung direka bentuk untuk tujuan terhad. Murid belajar membaca dan menulis dalam jawi dan kemudian rumi. Mereka belajar mengira wang, menyenaraikan barang, menulis surat ringkas, dan membaca jadual perjalanan. Pelajaran pertanian ditambah untuk menyokong kehidupan kampung. Buku teks diterbitkan oleh Pejabat Karang Mengarang dalam siri yang dikenali sebagai Malay School Series. Matlamatnya bukan untuk menghantar murid ke universiti. Matlamatnya melahirkan petani, nelayan, dan pembantu kerajaan yang boleh berfungsi dalam bahasa Melayu.

Kesan dasar ini kelihatan pada peringkat lanjutan. Amat sedikit murid Melayu sekolah kampung menamatkan Darjah 6 dan memasuki maktab perguruan. Sebahagian besar berhenti selepas beberapa tahun kerana jarak rumah ke sekolah jauh dan kerana ibu bapa perlukan tenaga buruh di kampung. Murid yang berjaya biasanya anak golongan bangsawan yang dihantar ke sekolah Inggeris atau ke Malay College Kuala Kangsar. Dua laluan berasingan ini melahirkan jurang dalam kalangan orang Melayu sendiri, iaitu jurang antara bangsawan dan rakyat biasa.

Penentangan terhadap dasar British datang daripada beberapa arah. Pertubuhan Melayu seperti Kesatuan Melayu Muda yang ditubuhkan pada 1938 menuntut Bahasa Melayu dihormati sebagai bahasa utama tanah air dan menentang penguasaan British. Kelompok guru pula menekan supaya sekolah Melayu diberi tempoh belajar lebih panjang. Beberapa tokoh kemudiannya menyertai usaha menubuhkan institusi latihan guru di Tanjung Malim. Tekanan ini menunjukkan masyarakat Melayu tidak menerima dasar British secara pasif walaupun kuasa politik berada di tangan penjajah.

Kurikulum sekolah Melayu kekal tidak berubah selama beberapa dekad. Buku teks yang digunakan ialah buku yang diluluskan oleh Pejabat Karang Mengarang dan tiada buku tambahan di luar senarai itu. Kaedah pengajaran bergantung kepada hafalan dan penulisan ulang. Murid membaca bersama dalam suara besar, lalu menyalin ayat ke atas papan kaji. Guru mengeja dengan ejaan jawi pada mulanya, kemudian ejaan rumi. Bahasa Inggeris tidak diajar kecuali di sekolah yang bertaraf tinggi. Keadaan ini bermakna murid yang tamat sekolah Melayu tidak boleh membaca bahan Inggeris, jadi laluan ke pekerjaan kerajaan kekal tertutup.

Pendidikan vokasional hampir tiada. Bengkel kayu, kelas memasak, dan kemahiran pertanian ditambah dalam kurikulum tetapi tidak ada sijil yang mengakui kemahiran itu. Murid yang pandai membuat tikar atau membaiki jala tidak mendapat pengiktirafan. Sebaliknya, kemahiran diturunkan secara lisan dan kekal di peringkat keluarga. Kesan ialah pembangunan kemahiran bergantung kepada komuniti, bukan sekolah. Apabila masyarakat bergerak ke bandar, kemahiran itu hilang kerana tiada saluran rasmi untuk menyampaikannya.

Fakta kunci

• Penang Free School dibuka dengan rasminya pada 20 Oktober 1816 di Church Street, Pulau Pinang.
• Sekolah ini ditubuhkan atas daya usaha paderi Inggeris R.S. Hutchings dan dibuka dengan 25 murid.
• Pengajaran awal menggunakan bahasa Melayu, India, Cina, dan Inggeris untuk murid berminat.
• Kutipan derma orang ramai sebanyak 12,000 dolar pada 1817, sumbangan Kompeni 1,500 dolar.
• Kompeni Hindia Timur memberi bantuan kewangan dan tanah pada 1819 untuk bangunan pertama.
• Malay Administrative Service dibentuk pada 1910, Malay College melatih golongan bangsawan Melayu.
• Winstedt Report 1918 meletakkan asas pendidikan luar bandar yang berat sebelah.
• Chelliah 1947 menulis A History of the Educational Policy of the Straits Settlements mengecam dasar British.

Butiran

04. Sekolah vernakular Cina dan Tamil: asal penubuhan dan cara pembiayaan

Sekolah vernakular sekolah yang menggunakan bahasa ibunda sesuatu kaum sebagai bahasa pengantar. Zaman British membenarkan sistem empat aliran berasingan. Sekolah vernakular Cina dan Tamil dibiayai oleh masyarakat sendiri, bukan kerajaan. Keputusan British ini melahirkan jurang ekonomi dan status antara kaum.

Vernakular bermakna bahasa ibunda. Sekolah vernakular Cina sekolah yang menggunakan bahasa Cina sebagai bahasa pengantar. Sekolah vernakular Tamil sekolah yang menggunakan bahasa Tamil. Sistem ini berjalan berasingan dari sekolah Melayu dan sekolah Inggeris.

British mengurus pendidikan Tanah Melayu tanpa satu dasar pendidikan kebangsaan yang lengkap. Kajian Shanmugavelu dan rakan-rakan dalam Shanlax International Journal of Education 2020 menunjukkan empat sistem sekolah wujud pada masa yang sama. Sistem itu sekolah vernakular Melayu, sekolah vernakular Cina, sekolah vernakular Tamil, dan sekolah Inggeris.

Tujuan British bukan untuk kepentingan pendatang atau peribumi. Ibrahim Saad menyenaraikan tiga matlamat utama pendidikan zaman kolonial. Pertama, sekolah berfungsi mendidik kanak-kanak dengan nilai asing, bukan nilai tempatan. Kedua, sekolah melantik kumpulan kecil orang tempatan, khususnya pemimpin tradisional, untuk capai tujuan tertentu. Ketiga, sekolah beroperasi untuk penuhi keperluan buruh pada peringkat rendah sahaja.

Pendidikan Melayu pula terhad. Kurikulum bahasa Melayu terhad kepada empat tahun dengan skop sempit. Matlamatnya membolehkan orang Melayu terus tinggal di kampung dan membantu keluarga. Golongan atas Melayu pula dimasukkan ke Malay College Kuala Kangsar yang ditubuhkan 1905 untuk diajar dalam bahasa Inggeris. Polisi dua aliran ini dipanggil dwi-aliran atau educational dualism.

Untuk sekolah Tamil, British tidak menyediakan bantuan. Kajian Parameswari Krishnan dan rakan-rakan dalam Jurnal Kinabalu 2020 menunjukkan pendidikan Tamil berpusat di estet atau ladang getah dan kelapa. British memperkenalkan pendidikan tahap paling asas sahaja supaya buruh kekal bekerja di kawasan perladangan dan kampung. British sedar masyarakat kurang berpendidikan mudah ditadbir dan tidak akan mencabar pentadbiran mereka.

Sekolah Tamil bermula awal. Manuskrip ICIP UKM mencatat Penang Free School menawarkan kelas bahasa Tamil kepada orang India yang ingin menghantar anak ke sekolah. Dari tahun 1870, sekolah kecil bermula dibuka di Melaka dan Seberang Perai, kemudian di negeri-negeri bersekutu. Kebanyakan sekolah ini usaha persendirian dan dibina di estet kopi, kelapa, gula, dan getah.

Pembiayaan sekolah Tamil datang dari majikan dan persatuan masyarakat. Kerana British hanya membantu sekolah vernakular Melayu, penubuhan sekolah Tamil bergantung kepada majikan atau usaha Persatuan Mubaligh. Sumbangan individu juga membantu. Caj yang rendah dan kualiti yang sederhana menyebabkan ramai pelajar Tamil tamat pada peringkat rendah.

Sekolah Cina pula dibiayai oleh komuniti Cina sendiri. Wang datang daripada sumbangan ketua-ketua Cina, persatuan kawasan, dan pembayaran yuran. Sekolah Cina di bandar lebih maju berbanding sekolah Tamil di estet. Golongan Cina bandar dapat menghantar anak ke sekolah Inggeris dan memperoleh peluang pekerjaan yang lebih baik.

Perbezaan ini membawa kesan besar. Kajian Shanlax 2020 menyatakan sistem kolonial tidak mencapai proses sosialisasi antara kaum. Ia melahirkan jurang kelas, jurang status, dan jurang sosioekonomi antara kaum di Malaya. Jurang ini menjadi isu utama yang perlu ditangani selepas merdeka.

Struktur sekolah Cina berbeza dengan sekolah kerajaan. Sekolah Cina dikendalikan oleh lembaga pengurusan sendiri yang terdiri daripada ketua masyarakat dan peniaga tempatan. Mereka mengumpul wang melalui yuran bulanan, sumbangan semasa perayaan, dan kutipan khas. Guru diupah oleh lembaga itu. Kurikulumnya berpusat pada pembelajaran bahasa Cina, sejarah dan kesusasteraan Cina, bersama matematik dan sains. Murid menghadap potret Confucius pada hari pembukaan sesi di sesetengah sekolah. Kurikulum ini membolehkan murid menyambung pelajaran ke sekolah menengah Cina di bandar atau ke universiti di luar negara.

Sekolah Tamil berjalan dalam keadaan lebih sukar. Kelas biasanya diadakan di dalam estet atau di bangunan kecil di tepi jalan ladang. Bilik darjah jarang kekal. Guru datang dari estet lain atau diupah terus oleh majikan. Masa belajar pendek, biasanya tiga hingga empat tahun sahaja. Bekalan buku sangat terhad. Murid belajar membaca, menulis, dan mengira, tetapi jarang menyentuh sains atau sejarah. Selepas tamat, kebanyakan murid kembali ke kerja ladang. Tidak ada laluan ke sekolah menengah kerana sekolah menengah Tamil hampir tidak wujud.

Kepelbagaian ini membawa akibat yang berpanjangan. Sistem empat aliran menghasilkan murid yang besar dalam bahasa ibunda masing-masing tetapi lemah dalam bahasa bersama. Selepas merdeka, kerajaan berhadapan dengan masalah bagaimana menyatukan empat sistem tanpa menutup sekolah vernakular. Bagi sekolah Tamil, tekanan bertambah apabila enrolmen merosot dari masa ke masa. Keluarga India mula menghantar anak ke sekolah kebangsaan berbahasa Melayu kerana ia membawa laluan ke pekerjaan kerajaan dan ke pengajian tinggi. Bilangan sekolah jenis kebangsaan Tamil yang tinggal hari ini jauh lebih kecil berbanding sekolah Cina.

Walaupun begitu, sekolah vernakular memberi satu hasil yang jarang diperhati. Ia melahirkan satu rangkaian akhbar, pertubuhan, dan persatuan sendiri. Akhbar Cina di bandar besar bertindak sebagai saluran pendidikan politik masyarakat Cina. Sekolah Tamil pula menjadi pusat aktiviti keagamaan dan kebajikan estet. Rangkaian ini membolehkan komuniti kekal tersusun walaupun berada di luar sistem kerajaan. Selepas merdeka, rangkaian ini menjadi asas rundingan antara komuniti dan kerajaan mengenai status sekolah jenis kebangsaan.

Fakta kunci

• Zaman British membenarkan empat sistem sekolah berjalan serentak tanpa dasar kebangsaan.
• Kurikulum sekolah Melayu terhad kepada empat tahun dengan skop sempit.
• Malay College Kuala Kangsar ditubuhkan 1905 untuk golongan bangsawan Melayu.
• Sekolah Tamil awal bermula dari kelas Tamil yang ditawarkan Penang Free School.
• Sekolah Tamil kecil mula dibuka di Melaka dan Seberang Perai dari tahun 1870.
• British hanya membantu sekolah vernakular Melayu, bukan Tamil.
• Pembiayaan sekolah Tamil bergantung kepada majikan, Persatuan Mubaligh, dan individu.
• Sekolah Tamil dibina di estet kopi, kelapa, gula, dan getah.

Butiran

05. Sekolah Inggeris dan kelas sosial: siapa yang berpeluang masuk

Sekolah Inggeris zaman British sekolah yang menggunakan bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar. Ia memberi laluan ke pekerjaan kerajaan dan sektor swasta. Akses tidak sama rata. British memberi keutamaan kepada golongan elit, kerabat diraja, pembesar, dan golongan bangsawan. Komuniti Cina bandar mendapat lebih banyak peluang berbanding Melayu luar bandar dan India estet.

Sekolah Inggeris sekolah yang menggunakan bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar. Di Tanah Melayu, sekolah jenis ini mengajar subjek seperti sejarah Inggeris, sains, dan sastera Inggeris. Sijil yang dikeluarkan membuka pintu pekerjaan kerajaan, pekerjaan sektor swasta, dan pengajian lanjut di luar negara. Ia menjadi laluan naik status sosial yang paling cepat.

British membina jaringan sekolah Inggeris secara berperingkat. Penang Free School dibuka 1816. Selepas itu sekolah Inggeris lain dibuka di Pulau Pinang, Singapura, dan Melaka. Kemasukan murid Melayu ke sekolah ini sangat terhad. Di Kelantan, kajian Azannudin Ashari dan Khairi Ariffin 2024 menunjukkan sekolah Inggeris awal memberi keutamaan kepada anak golongan elit, kerabat diraja, pembesar, dan golongan bangsawan. Golongan ini akan kembali berkhidmat dalam pentadbiran negeri dan menjadi penyokong imperialisme British.

Dasar British mewujudkan dua aliran pendidikan terhadap orang Melayu. Golongan atasan mendapat sekolah Inggeris dan Malay College Kuala Kangsar yang ditubuhkan 1905. Golongan bawahan mendapat sekolah vernakular Melayu kampung dengan kurikulum terhad empat tahun. Tan Yao Suan dan Santhiram R. Raman mencatat penyediaan pendidikan Inggeris dan vernakular Melayu dikawal sepenuhnya oleh British.

British juga mengehadkan mobiliti sosial dan ekonomi. Kajian dalam Jurnal Peradaban Melayu 2024 menyatakan British khuatir pencapaian pendidikan Melayu boleh menjejaskan kedudukan mereka. Jadi, sekolah Inggeris untuk Melayu dibuka secara terkawal, bukan meluas. Kemasukan ke sekolah Inggeris menjadi lambang status. Keluarga bangsawan dan kerabat diraja mendahului keluarga petani.

Untuk masyarakat Cina, keadaan berbeza. Cina yang tinggal di bandar mempunyai pilihan dan memperoleh peluang lebih banyak untuk menghantar anak ke sekolah jenis Inggeris. Perbezaan dalam masyarakat Cina sendiri menjadi ketara sebelum merdeka. Cina yang kaya di bandar boleh menempatkan anak dalam sekolah Inggeris, lalu mendapat kerja kerajaan atau pekerjaan perniagaan. Cina buruh lombong kekal di sekolah Cina yang dibiayai komuniti sendiri.

Untuk masyarakat India, sekolah Inggeris sangat sedikit. Kebanyakan murid India berada di sekolah Tamil estet. Pendidikan di estet terhad kepada asas sahaja. Selepas tamat sekolah rendah Tamil, mereka kembali menjadi buruh ladang. Kemasukan ke sekolah Inggeris bergantung kepada peluang keluarga yang bekerja di bandar.

Beberapa pengecualian muncul. Majlis Agama Islam Kelantan menubuhkan sekolah Inggeris pada 1918 untuk membantu anak Melayu Kelantan. Pihak British membenarkan sekolah persendirian berkonsepkan swasta. Sekolah Inggeris pertama untuk pelajar perempuan di Kota Bharu ditubuhkan pada 1919 di bawah kendalian Mrs. Pereira. Pada 1930, Enakmen Pendaftaran Sekolah No 26 diperkenalkan untuk memantau sekolah bukan kerajaan.

Pendidikan Inggeris membentuk kelas sosial baru. Golongan yang lulus sekolah Inggeris menjadi kakitangan kerajaan, peguam, doktor, dan guru. Mereka menduduki strata atas masyarakat kolonial. Golongan yang tidak lulus kekal di luar sistem ekonomi moden. British mengukuhkan pembahagian ini untuk menjaga kepentingan ekonomi dan politik mereka.

Kesan jangka panjang jurang pendidikan antara kaum. Kajian Shanmugavelu dan rakan-rakan 2020 menyatakan sistem kolonial mencipta jurang kelas dan status antara masyarakat dan jurang sosioekonomi antara kaum di Malaya. Proses sosialisasi antara kaum tidak tercapai. Jurang ini menjadi asas perbahasan dasar pendidikan selepas merdeka.

Kemasukan ke sekolah Inggeris bukan perkara automatik. Kebanyakan sekolah Inggeris mengenakan yuran, dan yuran itu jauh lebih tinggi berbanding sekolah Melayu. Keluarga mesti mampu membayar sepanjang beberapa tahun. Selain yuran, jarak perjalanan menjadi halangan. Sekolah Inggeris tertumpu di bandar. Murid luar bandar perlu berpindah atau tinggal dengan saudara. Ini bermakna hanya keluarga dengan pendapatan tetap dan hubungan di bandar boleh mengakses sekolah itu. Faktor ini bersama faktor etnik membentuk komposisi kelas sekolah Inggeris.

Kurikulum sekolah Inggeris juga berbeza. Subjek diajar dalam bahasa Inggeris sepenuhnya. Murid belajar sejarah Inggeris, geografi Empayar, sains asas, dan sastera Inggeris. Sukan dan latihan ragbi atau kriket menjadi aktiviti tetap di sekolah besar. Peperiksaan penting seperti Sijil Rendah Pelajaran dan Sijil Perkhidmatan Awam dijadikan tolok kemasukan ke perkhidmatan kerajaan. Lulusan sekolah Inggeris kemudiannya menjadi guru, jururawat, pembantu pentadbiran, pegawai polis, dan kakitangan teknikal. Ini laluan yang tidak tersedia kepada murid sekolah Melayu kampung.

Kesan sosialnya besar. Golongan Melayu yang lulus sekolah Inggeris membentuk satu kelas profesional baharu. Mereka berbahasa Inggeris di tempat kerja, berpakaian gaya barat, dan menghantar anak ke sekolah yang sama. Kelas ini kemudiannya menjadi teras gerakan kebangsaan dan kemasyarakatan. Sebahagian besar rakyat pula kekal di luar kelas itu. Perbezaan ini bukan hanya jurang ekonomi. Ia jurang cara hidup, jaringan sosial, dan akses kepada kuasa. Perpecahan ini menjadi salah sebab dasar pendidikan kebangsaan selepas merdeka menekankan penyatuan sistem.

Bagi masyarakat bukan Melayu, jurang wujud dalam kalangan mereka sendiri. Golongan bandar Cina dan India dapat menghantar anak ke sekolah Inggeris dan kemudian menyertai sektor perniagaan atau profesion. Golongan buruh kekal di sekolah vernakular sendiri. Kajian terhadap sistem kolonial mendapati perpecahan ini menghalang proses sosialisasi antara kaum. Orang dewasa berurusan antara kaum di pasar dan di tempat kerja, tetapi kanak-kanak mereka jarang pernah duduk dalam kelas yang sama. Kekurangan interaksi awal ini sering dikaitkan dengan ketegangan kaum yang berlarutan.

Fakta kunci

• Penang Free School dibuka 1816, sekolah Inggeris pertama di Tanah Melayu.
• Malay College Kuala Kangsar ditubuhkan 1905 untuk golongan bangsawan Melayu.
• Sekolah Inggeris MAIK di Kelantan ditubuhkan 1918 oleh Majlis Agama Islam Kelantan.
• Sekolah Inggeris perempuan pertama di Kota Bharu ditubuhkan 1919 di bawah Mrs. Pereira.
• Enakmen Pendaftaran Sekolah No 26 diperkenalkan pada 1930.
• Kemasukan anak Melayu ke sekolah Inggeris terhad dan diprioritaskan kepada golongan elit dan kerabat diraja.
• Kurikulum sekolah Melayu kampung terhad kepada empat tahun.
• Sistem kolonial mencipta jurang kelas, status, dan sosioekonomi antara kaum di Malaya.

Butiran

06. Sekolah agama bantuan kerajaan dan perubahan selepas 1957

Selepas 1957, sekolah agama terus berjalan di bawah pentadbiran negeri, bukan Kementerian Pelajaran. Pada 1983, Lembaga Penasihat Penyelarasan Pelajaran dan Pendidikan Agama Islam atau LEPAI ditubuhkan untuk menyelaras sekolah agama di seluruh negara. Usaha LEPAI membawa kepada pengiktirafan Sekolah Agama Negeri dan Sekolah Agama Rakyat sebagai Sekolah Agama Bantuan Kerajaan atau SABK. Murid sekolah agama mula mendapat kemudahan yang sama dengan murid sekolah arus perdana.

Selepas merdeka, sekolah agama tidak berada di bawah Kementerian Pelajaran. Sistem ini dikekalkan oleh Pihak Berkuasa Agama Negeri. Terdapat tiga jenis institusi berjalan. Pertama, Sekolah Agama Negeri. Kedua, Sekolah Agama Rakyat. Ketiga, tahfiz dan pondok swasta yang berdaftar dengan Pihak Berkuasa Agama Negeri.

Penyelarasan antarnegeri bermula kuat pada 24 Februari 1983. Pada tarikh itu, LEPAI ditubuhkan atas perkenan Majlis Raja-Raja Yang Ke-126. Tugas LEPAI menyelaras dan meningkatkan sistem pendidikan agama Islam di sekolah-sekolah agama yang bukan di bawah pentadbiran KPM.

Fungsi LEPAI termasuk menyelaras pelajaran agama, meninggikan mutu pendidikan agar pelajar layak menjadi guru agama, pegawai agama, atau melanjutkan pengajian ke institusi tempatan dan luar negeri. LEPAI juga mengadakan latihan perguruan untuk guru agama. JAKIM menjadi urus setia LEPAI melalui Bahagian Dasar Kemajuan Islam dan Bahagian Pendidikan JAKIM.

Empat jawatankuasa ditubuhkan di bawah LEPAI. Iaitu Jawatankuasa Sukatan Pelajaran dan Kurikulum, Jawatankuasa Buku Teks, Jawatankuasa Peperiksaan dan Persijilan, dan Jawatankuasa Akreditasi Tahfiz. Jawatankuasa ini menyemak kurikulum, memilih buku teks, dan mengawal peperiksaan.

Satu langkah besar pengiktirafan SABK. LEPAI mengemukakan permohonan kepada KPM agar Sekolah Agama Negeri dan Sekolah Agama Rakyat diiktiraf sebagai SABK. Dengan status ini, sekolah menerima Skim Pinjaman Buku Teks, kemudahan kesihatan di Kementerian Kesihatan Malaysia, biasiswa, dan inisiatif pelajar cemerlang.

Kurikulum juga diselaras. Kurikulum Bersepadu Dini dan Kurikulum Bersepadu Tahfiz dilaksanakan di Sekolah Menengah Agama Negeri, Sekolah Menengah Agama Rakyat, dan SABK. Ini menghapuskan jurang kurikulum antara sekolah agama negeri dan sekolah agama yang dibiayai kerajaan.

Pengiktirafan sijil menjadi perubahan penting. Sejak tahun 2000, Sijil Tinggi Agama Malaysia menjadi satu-satunya sijil tinggi sekolah agama yang diiktiraf kerajaan. Sijil ini setaraf dengan Sijil Tinggi Peperiksaan Malaysia. Pemegang STAM layak memohon ke Universiti Awam dan universiti di Timur Tengah. JPA juga mengiktiraf lulusan STAM untuk jawatan Perkhidmatan Awam dengan Gred S29.

Kokurikulum pula memberi peluang merit. Tiga acara tahunan diadakan iaitu KESSUMA, MESMA, dan MIISMAM. KPM mengiktiraf acara ini sebagai program peringkat kebangsaan. Pelajar SMAN, SMAR, dan SABK mendapat markah merit untuk kemasukan Universiti Awam.

Permohonan SABK kini berjalan melalui MoU. Pengelola Sekolah atau pihak berkuasa agama negeri menghantar permohonan kepada Bahagian Pendidikan Islam. Syaratnya termasuk surat mesyuarat Ahli Lembaga, profail sekolah, senarai guru dan murid, geran tanah, pelan sekolah, dan Sijil Pendaftaran sekolah yang disahkan. Setelah draf MoU dipersetujui, sekolah berdaftar dengan KPM dan ditadbir oleh KPM.

Perlu diingat, hak milik tanah dan bangunan kekal dengan pemilik asal. Kurikulum agama negeri juga dikekalkan. Jadi, status SABK bukan pengambilalihan penuh. Ia bentuk perkongsian di mana KPM menyediakan kemudahan arus perdana sementara identiti agama sekolah kekal utuh.

Peruntukan kerajaan kepada sekolah agama tidak bermula secara serentak. Sebelum pengiktirafan SABK, sesetengah negeri sudah membiayai sekolah agama sendiri melalui baju pusaka negeri. Negeri utara, khususnya Kelantan dan Terengganu, mempunyai tradisi sekolah agama negeri yang lebih panjang. Negeri lain pula bergantung kepada sekolah rakyat yang dibiayai komuniti. Perbezaan ini bermakna bilangan sekolah agama dan gaji guru agama berbeza dari negeri ke negeri. LEPAI ditubuhkan untuk mengurangkan jurang itu, bukan untuk menghapuskannya.

Pelaksanaan di peringkat sekolah mengambil bentuk perkongsian tanggungjawab. Sekolah agama yang ditadbir negeri kekal menggunakan kurikulum agama negeri dan guru agama dilantik oleh pihak berkuasa agama. Apabila status SABK diperoleh, sekolah itu juga mematuhi keperluan pentadbiran KPM. Ini bermakna sekolah perlu menghantar laporan kepada dua saluran. Data murid, kehadiran, dan hasil peperiksaan mesti direkodkan dalam format KPM. Bagi sekolah kecil, kerja pentadbiran ini menjadi beban baharu yang memerlukan tenaga tambahan.

Angka sektor ini menunjukkan skala perkara itu. Bilangan sekolah agama bantuan kerajaan berbanding sekolah agama rakyat tidak pernah diumumkan secara seragam kerana setiap negeri mengiktiraf sekolah pada kadar berbeza. Kajian terhadap sekolah menengah agama mencatat sebahagian besar bantuan peruntukan tertumpu kepada sekolah yang sudah mempunyai bangunan tetap dan lembaga pengurusan yang aktif. Sekolah tanpa geran tanah atau tanpa bangunan sendiri sering terlepas. Ini bermakna pembiayaan kerajaan cenderung menguatkan sekolah yang sudah lebih kuat.

Keputusan mengenai STAM juga membawa kesan praktikal kepada murid. Sebelum 2000, pelajar sekolah agama menengah menghadapi masalah apabila mahu masuk universiti awam kerana sijil mereka tidak disenaraikan dalam senarai kelayakan. Selepas STAM diiktiraf setaraf STPM, pintu universiti terbuka lebih luas. Walau bagaimanapun, bilangan pelajar sekolah agama yang berjaya masuk universiti awam kekal rendah berbanding pelajar sekolah menengah biasa. Sebabnya ialah kursus prasyarat tertentu, khususnya bahasa Inggeris dan sains, jarang diajar pada tahap yang diperlukan.

Pandangan berbeza mengenai status SABK kekal berlangsung. Pihak yang menyokongnya melihat pengiktirafan sebagai jalan meluaskan peluang murid agama. Pihak yang bimbang pula mendakwa penggabungan dengan KPM boleh mengurangkan autonomi kurikulum agama. Bagi sesetengah pihak berkuasa agama negeri, isu tanah dan pemilikan bangunan menjadi penghalang utama. Selama hak milik tidak dapat dipersetujui, permohonan SABK berhenti pada peringkat draf.

Fakta kunci

• LEPAI ditubuhkan pada 24 Februari 1983 atas perkenan Majlis Raja-Raja Yang Ke-126.
• Sekolah Agama Negeri dan Sekolah Agama Rakyat diiktiraf sebagai SABK melalui permohonan kepada KPM.
• Kurikulum Bersepadu Dini dan Kurikulum Bersepadu Tahfiz dilaksanakan di SMAN, SMAR, dan SABK.
• Sijil Tinggi Agama Malaysia diiktiraf mulai tahun 2000 dan setaraf dengan STPM.
• Lulusan STAM layak ke Universiti Awam dan universiti di Timur Tengah.
• JPA mengiktiraf lulusan STAM untuk Perkhidmatan Awam dengan Gred S29.
• Tiga acara kokurikulum tahunan KESSUMA, MESMA, dan MIISMAM.
• Sejak 2015, JAKIM mengurus agihan Peruntukan Khas Kerajaan Persekutuan kepada institusi pendidikan Islam berdaftar.

Butiran

07. Ordinan dan laporan awal: Laporan Barnes 1951 dan Laporan Fenn-Wu 1951

Pada 1951, dua laporan penting diterbitkan berasingan. Laporan Barnes mengkaji pendidikan Melayu. Laporan Fenn-Wu mengkaji pendidikan Cina. Kedua-dua laporan mencadangkan jalan berbeza. Laporan Barnes mahu satu sistem sekolah kebangsaan. Laporan Fenn-Wu mahu sekolah Cina kekal. Reaksi terhadap kedua-dua laporan membawa kepada penubuhan Jawatankuasa Pusat Penasihat Pendidikan.

Laporan Barnes 1951 dikeluarkan oleh jawatankuasa yang ditubuhkan British untuk mengkaji pendidikan Melayu. Manuskrip ICIP UKM menyatakan Laporan Barnes percubaan awal membina satu sistem pendidikan bercirikan kebangsaan. Laporan ini mencadangkan matlamat pendidikan hendaklah membentuk satu rupa bangsa.

Cadangan utama Laporan Barnes membubarkan sistem vernakular yang berasingan dan menggantikannya dengan satu jenis sekolah sama untuk semua kaum. Jenis itu disebut Sekolah Nasional atau sekolah kebangsaan. Di peringkat sekolah rendah, hanya dua sistem persekolahan dicadangkan iaitu sekolah Inggeris dan sekolah kebangsaan.

Bahasa Inggeris dan bahasa Melayu dicadangkan sebagai bahasa pengantar penuh. Sekolah Inggeris dibiayai sepenuhnya oleh kerajaan. Sekolah Cina dan Tamil pula dicadangkan dimansuhkan secara berperingkat. Laporan ini juga mencadangkan matapelajaran Pengetahuan Agama Islam dimasukkan ke dalam senarai mata pelajaran Sijil Rendah Pelajaran Persekutuan Tanah Melayu.

Masyarakat Cina dan India tidak bersetuju. Kedua-dua komuniti membawa sistem pendidikan dari negara asal mereka. Mereka merasakan Laporan Barnes bertujuan menghapuskan bahasa dan budaya mereka. Ketidakpuasan ini mendorong British menubuhkan kajian kedua yang berasingan.

Pada 1951, Dr W.P. Fenn dan Dr Wu The You datang mengkaji potensi sekolah Cina. Kajian ini menghasilkan Laporan Fenn-Wu 1951. Jawatankuasa ini ditubuhkan untuk mengkaji semula Laporan Barnes dan merespons tuntutan masyarakat Cina.

Laporan Fenn-Wu mencadangkan sekolah Cina dikekalkan. Pelajaran hendaklah menggunakan bahasa Melayu, bahasa Inggeris, dan bahasa ibunda. Laporan ini juga mencadangkan penubuhan maktab perguruan untuk melatih guru Cina yang berkelayakan. Bantuan kewangan kepada sekolah Cina juga dicadangkan dipertingkatkan.

Cadangan lain termasuk pengadaptasi matlamat pendidikan supaya mencerminkan identiti kebangsaan. Sukatan pelajaran pula dicadangkan menggambarkan kecintaan terhadap Tanah Melayu. Namun begitu, pelajaran dalam bahasa Cina tetap ditekankan. Laporan ini juga menyokong perkembangan sekolah vokasional untuk tenaga kerja mahir.

Laporan Fenn-Wu mencetuskan pertentangan dengan konsep Malayanisasi. Malayanisasi bermakna usaha menyatukan pelbagai kaum di bawah satu sistem pendidikan. Cadangan mengekalkan sekolah Cina dan menolak Malayanisasi menimbulkan ketegangan antara kaum. Masyarakat Melayu merasakan cadangan laporan ini tidak menguntungkan mereka.

Kerana pertentangan itu, Jawatankuasa Pusat Penasihat Pendidikan ditubuhkan untuk mengkaji Laporan Fenn-Wu. Tujuannya mencapai penyelesaian yang lebih adil dan inklusif. Soal sama ada sekolah vernakular perlu diteruskan atau dimansuhkan kekal tidak selesai pada peringkat ini.

Kedua-dua laporan menjadi latar penting kepada Laporan Razak 1956. Laporan Razak kemudiannya mencadangkan sistem dwi-sistem yang membenarkan sekolah kebangsaan dan sekolah jenis kebangsaan berjalan serentak. Jadi, keputusan 1956 hasil pertembungan pandangan antara Laporan Barnes dan Laporan Fenn-Wu.

Laporan Barnes dihasilkan dalam suasana Genting Perbincangan Bumiputera 1949 yang ditubuhkan untuk membincangkan hak orang Melayu. Jawatankuasa Pendidikan dianggotai beberapa orang pegawai British dan beberapa orang Melayu. Tugasnya adalah menilai sama ada sistem vernakular berasingan perlu diteruskan atau digantikan dengan satu sistem bersama. Semasa itu, empat aliran sekolah berjalan serentak dan kerajaan British hanya memberi bantuan penuh kepada sekolah Melayu dan sekolah Inggeris.

Tuntutan masyarakat Cina kepada Laporan Barnes berpusat kepada bahasa. Masyarakat Cina melihat cadangan memansuhkan sekolah Cina sebagai ancaman terhadap identiti budaya mereka. Mereka juga melihat cadangan bahasa pengantar Inggeris sebagai laluan ke pekerjaan tetapi bukan laluan kepada pelestarian bahasa ibunda. Bagi masyarakat Cina, sekolah bukan sahaja tempat belajar. Ia tempat memelihara hubungan keluarga, dialek, dan hubungan dengan tanah air China. Penolakan itu disalurkan melalui pertubuhan seperti Persatuan Bahasa Cina dan gabungan-gabungan sekolah.

Laporan Fenn-Wu dihasilkan selepas kunjungan dua penyelidik ke sekolah Cina di beberapa negeri. Mereka mengadakan temubual dengan lembaga pengurusan sekolah, guru, dan ibu bapa. Penemuan mereka menunjukkan sekolah Cina kekurangan buku, guru terlatih, dan bilik darjah. Cadangan mereka memberi bantuan kewangan dan latihan guru Cina bertujuan meningkatkan mutu sekolah itu, bukan menutupnya. Ini pendekatan berbeza dengan Laporan Barnes yang bertujuan menyatukan melalui penghapusan.

Kedua-dua laporan meletakkan asas pertembungan yang berlanjutan. Soal bahasa pengantar di sekolah jenis kebangsaan kekal dibangkitkan dalam setiap perbahasan dasar pendidikan selepas itu. Satu pihak berpendapat bahasa ibunda mesti dipertahankan kerana ia berkaitan dengan hak budaya. Pihak lain berpendapat satu bahasa bersama perlu diutamakan supaya integrasi nasional berlaku di peringkat sekolah. Pertembungan ini berulang apabila dasar seperti PPSMI diperkenalkan pada 2003 dan apabila dasar dwi bahasa diperkenalkan kemudian.

Had penyelidikan mengenai kedua-dua laporan ini ialah akses kepada dokumen mentah. Teks penuh Laporan Barnes dan Laporan Fenn-Wu tidak tersedia secara terbuka melalui saluran kerajaan. Kebanyakan kajian bergantung pada petikan dalam buku teks dan laporan pentadbiran kemudian. Ini bermakna perdebatan mengenai niat sebenar jawatankuasa masih belum selesai. Penyelidik bergantung pada inferens berdasarkan surat dan minit mesyuarat yang terpelihara.

Fakta kunci

• Laporan Barnes 1951 mencadangkan pembubaran sistem vernakular dan satu jenis sekolah kebangsaan untuk semua kaum.
• Sekolah Cina dan Tamil dicadangkan dimansuhkan secara berperingkat dalam Laporan Barnes.
• Bahasa Inggeris dan bahasa Melayu dicadangkan menjadi bahasa pengantar penuh.
• Pengetahuan Agama Islam dicadangkan masuk senarai mata pelajaran Sijil Rendah Pelajaran Persekutuan Tanah Melayu.
• Laporan Fenn-Wu 1951 dihasilkan oleh Dr W.P. Fenn dan Dr Wu The You.
• Laporan Fenn-Wu mencadangkan sekolah Cina dikekalkan dengan tiga bahasa, iaitu Melayu, Inggeris, dan ibunda.
• Laporan Fenn-Wu mencadangkan penubuhan maktab perguruan untuk latihan guru Cina.
• Jawatankuasa Pusat Penasihat Pendidikan ditubuhkan untuk mengkaji Laporan Fenn-Wu.

Butiran

08. Laporan Razak 1956: asas sistem pendidikan kebangsaan

Laporan Razak 1956 dihasilkan sebagai usaha pertama membina satu sistem pendidikan kebangsaan. Laporan ini mengandungi 17 cadangan. Bahasa Melayu dijadikan bahasa kebangsaan dan bahasa pengantar utama. Sistem dwi-sistem diperkenalkan, iaitu sekolah kebangsaan dan sekolah jenis kebangsaan. Laporan ini menjadi asas Ordinan Pendidikan 1957.

Laporan Razak atau Penyata Razak ditulis pada tahun 1956. Laporan ini lahir dalam suasana Perundingan Merdeka. Tujuannya membina satu sistem pendidikan kebangsaan bagi Persekutuan Tanah Melayu. Laporan ini dianggap usaha pertama memupuk integrasi sosial melalui pendidikan.

Penyata Razak mengandungi 17 cadangan. Cadangan pertamanya semua sekolah di tanah air hendaklah mempunyai sukatan yang sama. Ini bermakna mata pelajaran, jam pembelajaran, dan jadual ujian diseragamkan. Perbezaan antara sekolah Melayu, sekolah Cina, sekolah Tamil, dan sekolah Inggeris dikurangkan.

Bahasa Melayu dijadikan bahasa kebangsaan dan bahasa pengantar utama. Bahasa Melayu dan bahasa Inggeris diwajibkan bagi semua sekolah rendah dan sekolah menengah. Jadi, setiap murid perlu menguasai kedua-dua bahasa itu tanpa mengira jenis sekolah.

Bagi sekolah jenis kebangsaan, bahasa Inggeris, bahasa Cina, dan bahasa Tamil kekal sebagai bahasa pengantar. Ini bermakna sekolah Cina dan Tamil tidak dimansuhkan. Pengekalan bahasa ibunda diterima dengan syarat mata pelajaran tertentu menggunakan bahasa kebangsaan. Keputusan ini menghasilkan sistem dwi-sistem.

Sekolah rendah dicadangkan ditukar kepada sekolah kebangsaan dengan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama. Laporan ini juga mencadangkan penubuhan satu jenis sekolah sahaja yang terbuka kepada semua kaum. Sekolah jenis itu kemudian dikenali sebagai sekolah kebangsaan.

Kualiti guru turut disentuh. Semua guru sekolah rendah dan menengah mestilah berkelayakan. Guru yang tidak berkelayakan perlu dilatih atau diganti. Ini meningkatkan mutu pengajaran di sekolah kampung yang sebelum ini dikendalikan guru separuh masa.

Struktur sekolah menengah juga ditetapkan. Sistem bahagi kepada tiga peringkat iaitu Sekolah Menengah Rendah, Sekolah Menengah Atas, dan Pra Universiti. Murid menamatkan sekolah rendah, kemudian masuk Sekolah Menengah Rendah, kemudian Sekolah Menengah Atas, lalu menghadapi peperiksaan untuk masuk universiti.

Laporan ini juga mencadangkan semua guru diletakkan di bawah satu perkhidmatan profesional. Jemaah Nazir Persekutuan ditubuhkan untuk mengurus perkhidmatan guru. Sebelum ini, guru sekolah jenis berbeza berkhidmat di bawah skim berbeza dan tidak ada satu badan pusat.

Keputusan Razak tidak diterima sepenuhnya oleh semua pihak. Masyarakat Cina bersetuju sekolah rendah kekal sebagai sekolah jenis kebangsaan. Tetapi cadangan bahasa Melayu sebagai pengantar utama ditolak oleh sebahagian besar. Sebaliknya, masyarakat Melayu menganggap dasar bahasa Melayu belum cukup kuat kerana sekolah jenis kebangsaan masih dibenarkan beroperasi.

Laporan Razak menjadi asas Ordinan Pendidikan 1957. Ordinan ini menguatkuasakan sukatan yang sama, bahasa kebangsaan, dan sistem dwi-sistem. Laporan Rahman Talib 1960 kemudiannya menilai pelaksanaan ordinan itu dan mencadangkan perubahan lanjut.

Cadangan Penyata Razak meliputi lebih daripada bahasa. Laporan itu turut mencadangkan kelas peralihan untuk murid yang bercadang masuk aliran berbeza. Ia juga mencadangkan sukatan pelajaran yang sama bagi semua sekolah, iaitu senarai mata pelajaran yang wajib diajar tanpa mengira jenis sekolah. Hasratnya ialah seorang murid yang berpindah dari sekolah jenis kebangsaan ke sekolah kebangsaan tidak akan tersasul kerana mata pelajaran yang berbeza.

Laporan itu juga menyentuh hal ehwal guru. Sistem sebelum 1956 menempatkan guru sekolah Melayu, sekolah Cina, dan sekolah Inggeris di bawah skim perkhidmatan berbeza. Penyata Razak mencadangkan semua guru diletakkan di bawah satu perkhidmatan tunggal. Tujuannya menyamakan gaji, syarat pengkhidmatan, dan laluan kenaikan pangkat. Ini memerlukan pindaan kepada peraturan sedia ada kerana sebahagian guru sekolah vernakular tidak mempunyai kelulusan yang diiktiraf oleh perkhidmatan kerajaan.

Di peringkat sekolah, pelaksanaan Penyata Razak mengambil masa bertahun-tahun. Sekolah perlu menukar buku teks, menggantikan guru yang tidak berkelayakan, dan melengkapkan bilik darjah. Bagi sekolah kecil di luar bandar, pertukaran buku teks berlaku secara berperingkat kerana bekalan terhad. Sesetengah sekolah kekal menggunakan buku lama sehingga bekalan baharu tiba. Ini bermakna matlamat sukatan yang sama tidak tercapai serentak di semua sekolah.

Pandangan berbeza mengenai keputusan bahasa kekal berbeza sehingga kini. Pihak yang mendukung pengekalan bahasa ibunda melihatnya sebagai jaminan bahawa komuniti vernakular tidak hilang identiti. Pihak yang menekankan bahasa kebangsaan pula melihat pengekalan itu sebagai penghalang kepada integrasi. Soal ini kembali kepada peringkat undang-undang apabila perkara bahasa pengantar dibincangkan semula selepas merdeka. Perdebatan itu menghasilkan beberapa perubahan dasar termasuk dasar PPSMI dan kemudian dasar dwi bahasa.

Penyata Razak juga mencadangkan wujudnya sistem bantuan kewangan berasingan. Sekolah kebangsaan dibiayai penuh oleh kerajaan. Sekolah jenis kebangsaan pula menerima bantuan separuh untuk guru dan buku, sementara sisa kos ditanggung komuniti. Pecahan ini bermakna sekolah jenis kebangsaan kekal bergantung kepada kutipan komuniti. Dalam tempoh panjang, perbezaan ini membawa kepada jurang kemudahan fizikal antara jenis sekolah.

Pelaksanaan juga berhadapan dengan masalah nama dan identiti. Istilah sekolah kebangsaan membawa maksud bahasa Melayu sebagai pengantar. Bagi masyarakat vernakular, istilah ini dipersoal kerana sekolah mereka juga berkhidmat untuk warganegara. Pertikaian istilah ini berlarutan sehingga kini apabila isu nama sekolah jenis kebangsaan dibangkitkan semula dari masa ke masa.

Had pentadbiran penyata ini ialah ia tidak menghasilkan satu keputusan tegas mengenai bahasa pengantar sekolah jenis kebangsaan. Ia membenarkan bahasa ibunda diteruskan sambil meletakkan bahasa kebangsaan sebagai mata pelajaran wajib. Kompromi ini membolehkan sekolah vernakular beroperasi tetapi mengekalkan pemisahan sistem. Penyelidik kemudiannya berhujung bahawa pemisahan ini menjadi punca perbezaan pencapaian akademik antara jenis sekolah yang masih dapat dilihat hari ini.

Fakta kunci

• Penyata Razak 1956 mengandungi 17 cadangan.
• Bahasa Melayu dijadikan bahasa kebangsaan dan bahasa pengantar utama.
• Bahasa Melayu dan bahasa Inggeris diwajibkan bagi semua sekolah rendah dan menengah.
• Sekolah jenis kebangsaan menggunakan bahasa Inggeris, Cina, atau Tamil sebagai pengantar.
• Sistem sekolah menengah bahagi kepada Sekolah Menengah Rendah, Sekolah Menengah Atas, dan Pra Universiti.
• Semua guru mestilah berkelayakan dan diletakkan di bawah satu perkhidmatan profesional.
• Jemaah Nazir Persekutuan ditubuhkan untuk mengurus perkhidmatan guru.
• Laporan ini menjadi asas Ordinan Pendidikan 1957.

Butiran

09. Maktab perguruan dan latihan guru awal sebelum merdeka

Latihan guru bermula dengan maktab kecil seperti Maktab Matang dan Melaka. Pada 1922, Maktab Perguruan Sultan Idris dibuka di Tanjung Malim sebagai maktab perguruan pusat. Kurikulumnya bercampur kehidupan kampung dengan mata pelajaran akademik. Hasilnya di luar jangkaan British kerana maktab ini menyedarkan pelajar tentang nasib bangsa.

Sebelum merdeka, guru sekolah Melayu dilatih di maktab perguruan kecil. Maktab Matang dan Maktab Melaka antara institusi awal. Kedua-duanya dibubarkan selepas Maktab Perguruan Sultan Idris dibuka. Pelajar mereka diserap ke maktab baharu itu.

Penubuhan Maktab Perguruan Sultan Idris lahir daripada cadangan Sir Richard Winstedt. Waktu itu Winstedt berkhidmat sebagai Penolong Pengarah Pelajaran Sekolah-sekolah Melayu. Cadangannya diterima kerajaan. Persidangan Residen-residen pada tahun 1917 meluluskan penubuhan Maktab Perguruan Pusat. Tapak yang dicadangkan Tanjung Malim.

Tanjung Malim dipilih kerana terletak di tengah-tengah, berdekatan jalan keretapi, sungai, dan pekan. Kesuburan tanah di kawasan itu juga menjadi faktor. Pada 20 Oktober 1917, Tanjung Malim dipersetujui secara rasmi sebagai tapak. Sebanyak 63 ekar tanah dibeli. Pembinaan bermula tahun 1919.

Maktab ini mula beroperasi pada 23 November 1922 dengan 3 orang guru dari Eropah, 7 orang guru Melayu, dan seorang guru anyaman dari Filipina. Kemudiannya, Sir George Maxwell, Ketua Setiausaha Negeri-negeri Melayu Bersekutu, merasmikan maktab itu pada 29 November 1922. Turut hadir Sultan Iskandar Shah, O.T. Dussek pengetua pertama, dan pegawai tinggi kerajaan.

Maktab ini dinamakan sempena Sultan Idris, Sultan Perak yang mengambil berat pendidikan anak-anak Melayu. Maktab ini juga dikenali sebagai Suluh Budiman. Hari ini institusi ini menjadi Universiti Pendidikan Sultan Idris.

Syarat kemasukan lulus Darjah 6 Sekolah Melayu. Terdapat 120 orang pelajar perintis. Tujuan asal British pelajar menjadi lebih pandai sedikit berbanding ibu bapa mereka dan menjadi tenaga pekerja British. Namun, hasilnya berbeza daripada jangkaan.

Kurikulum Maktab Perguruan Sultan Idris bercampur. Pelajar diajar mata pelajaran biasa seperti Ilmu Alam, Sejarah, dan Ilmu Hisab. Di samping itu, mereka belajar anyaman, bertani, dan bertukang. Kajian terhadap kurikulum SITC dari 1922 hingga Perang Dunia Kedua menunjukkan kurikulum itu memberi kesinambungan kehidupan kampung sambil menyediakan asas akademik untuk menjadi guru.

Pihak British juga menyediakan buku teks. Pejabat Karang Mengarang menerbitkan The Malay School Series untuk kegunaan sekolah dan The Malay Home Library Series untuk bacaan umum. Hingga tahun 1936, sejumlah 32 buah buku teks terbitan pejabat itu digunakan.

Pendedahan pelajar kepada bacaan dan peristiwa luar negeri menimbulkan kesedaran politik. Arkib Negara Malaysia mencatat Maktab Perguruan Sultan Idris telah menyedarkan pelajar tentang nasib bangsanya. Biji semangat kebangsaan mula tumbuh di kampus ini. Hasil ini di luar dugaan British.

Latihan perguruan zaman British menunjukkan pertumbuhan berterusan. Kajian Muhamad Azian Saad dan Mohamed Ali Haniffa 2019 menggunakan dokumen Kementerian Pelajaran, fail arkib, majalah, dan akhbar. Kajian itu mendapati bentuk program latihan perguruan berkembang sebelum merdeka dan terus berubah selepas merdeka.

Kurikulum Maktab Perguruan Sultan Idris sebelum Perang Dunia Kedua menggabungkan tiga unsur. Unsur pertama ialah akademik asas seperti matematik, sains, dan geografi. Unsur kedua ialah kemahiran praktikal seperti menganyam, bercucuk tanam, dan kerja kayu. Unsur ketiga ialah pendidikan Islam dan moral. Campuran ini direka untuk melahirkan guru yang boleh hidup di kampung dan bukan guru yang bergantung sepenuhnya kepada perkhidmatan kerajaan.

Keadaan fizikal maktab pada tahun-tahun awal sangat terhad. Bilik darjah diadakan di bangunan kayu. Pelajar tinggal di rumah panjang. Bekalan air datang dari sungai dan paip keretapi di Tanjung Malim. Elektrik tidak ada pada mulanya. Lampu minyak digunakan untuk kelas malam. Walaupun begitu, bilangan permohonan kemasukan melebihi bilangan tempat yang ada. Ini menunjukkan permintaan pendidikan guru sudah wujud sebelum merdeka.

Pendedahan kepada bahan bacaan memberi kesan yang tidak dijangkakan. Perpustakaan maktab menyimpan buku sejarah, akhbar, dan majalah. Pelajar membaca tentang pergerakan nasional di Mesir, India, dan Indonesia. Ramai pelajar kemudiannya menyertai gerakan politik tempatan. Sebilangan bekas pelajar menjadi pemimpin parti dan ahli akhbar. Arkib Negara Malaysia mencatat kesedaran politik ini muncul di kampus, walaupun tujuan asal British ialah melatih guru kampung.

Kesan kepada bekas pelajar kelihatan selepas Perang Dunia Kedua. Sebahangan besar graduan menghantar ke sekolah kampung di kawasan terpencil. Mereka menjadi sumber pengetahuan tentang dunia luar. Sebilangan kecil memulakan sekolah sendiri atau mengajar secara persendiraran. Kumpulan ini menjadi penghubung antara dunia pendidikan kampung dan gerakan politik kebangsaan yang semakin aktif pada 1930-an.

Peranan maktab dalam pembentukan kesedaran Melayu kekal diperdebatkan. Sebahagian penyelidik menekankan maktab sebagai tempat kemunculan idea pembaharuan. Pihak lain melihat peranan itu terhad kepada sekolah sahaja. Apa yang tidak dapat disangkal ialah maktab menghasilkan rangkaian bekas pelajar yang kemudiannya menjadi guru, jururawat, dan pegawai rendah kerajaan. Rangkaian ini membentuk tenaga Melayu pertama yang berkemahiran pentadbiran moden.

Selepas Perang Dunia Kedua, maktab ini berkembang perlahan. Bilangan pelajar meningkat apabila sekolah Melayu baharu dibuka di kampung. Program latihan dipendekkan untuk memenuhi permintaan guru. Walau bagaimanapun, bilangan graduan tetap tidak cukup untuk mengisi semua tempat di sekolah kampung. Sebahagian guru masih berkhidmat tanpa latihan penuh sehingga awal 1960-an. Ini membawa kepada perbezaan mutu pengajaran antara sekolah bandar dan sekolah luar bandar.

Fakta kunci

• Maktab Matang dan Maktab Melaka maktab awal yang kemudiannya dibubarkan.
• Cadangan penubuhan Maktab Perguruan Sultan Idris dibuat oleh Sir Richard Winstedt.
• Persidangan Residen-residen meluluskan penubuhan maktab pusat pada tahun 1917.
• Tanjung Malim dipersetujui sebagai tapak pada 20 Oktober 1917 dengan tanah 63 ekar.
• Maktab mula beroperasi 23 November 1922 dan diasmaskan 29 November 1922.
• 120 orang pelajar perintis diterima dengan syarat lulus Darjah 6 Sekolah Melayu.
• Kakitangan awal 3 orang guru Eropah, 7 orang guru Melayu, dan seorang guru anyaman dari Filipina.
• Hingga tahun 1936, 32 buah buku teks terbitan Pejabat Karang Mengarang digunakan.

Butiran

10. Universiti Malaya: penubuhan 1949, peralihan 1962 dan pengembangan pengajian tinggi

Universiti Malaya bermula dari King Edward VII College of Medicine yang ditubuhkan 1905 di Singapura. Pada 1949, kolej itu bergabung dengan Raffles College untuk menjadi Universiti Malaya. Pada 1962, universiti ini berpecah kepada Universiti Malaya di Kuala Lumpur dan Universiti Singapura. Peristiwa ini membuka jalan pengembangan pengajian tinggi di Malaysia.

Universiti Malaya universiti tertua di Malaysia. Akarnya bermula pada 28 September 1905 di Singapura dengan penubuhan King Edward VII College of Medicine. Kemudiannya, Raffles College ditubuhkan pada 1928. Kedua-dua institusi ini beroperasi berasingan selama lebih dua dekad.

Pada 8 Oktober 1949, kedua-dua kolej itu bergabung menjadi Universiti Malaya. Nama universiti ini diambil daripada istilah Malaya, nama negara itu. Majlis perasmiannya dihadiri Malcolm John MacDonald, Pesuruhjaya Tinggi British untuk Asia Tenggara. Dalam ucapan pembukaan, MacDonald menyebut universiti diasaskan pada masa yang sama dengan pembinaan asas sebuah bangsa Malaya. Baginda menyifatkan universiti ini sebagai crucible atau wadah pembentukan bangsa.

Carr-Saunders Commission jawatankuasa yang mencadangkan penubuhan universiti ini. Laporan komisen 1948 menyatakan Universiti Malaya akan menyediakan buat pertama kali satu pusat bersama di mana pelbagai bangsa, agama, dan kepentingan ekonomi boleh bergaul dalam usaha bersama. Laporan itu menegaskan universiti ini mesti sedar bahawa ia universiti untuk Malaya.

MacDonald juga berkhidmat sebagai Canselor pertama universiti ini. Baginda menjadi penyokong utama pembangunan pendidikan tinggi di rantau ini. Kepentingannya terhadap pendidikan tinggi kolonial bermula sejak era terdahulu.

Pertumbuhan universiti ini sangat pantas pada dekad pertama. Pada 15 Januari 1959, dua Bahagian autonomi ditubuhkan, satu di Singapura dan satu di Kuala Lumpur. Langkah ini bertujuan mengurus pembesaran kampus tanpa mengurangkan standard akademik.

Pada 1960, kerajaan kedua-dua wilayah menyatakan hasrat menukar status Bahagian kepada universiti kebangsaan. Undang-undang diluluskan pada 1961. Universiti Malaya ditubuhkan pada 1 Januari 1962 dengan status universiti kebangsaan. Pemisahan ini bermakna universiti di Singapura menjadi Universiti Singapura.

Pada 16 Jun 1962, Universiti Malaya mengadakan pemasangan Canselor pertamanya iaitu Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj. Beliau juga Perdana Menteri pertama negara. Naib Canselor pertama Professor Oppenheim, seorang matematik terkenal dunia. Pemilihan profesor dari kalangan antarabangsa menunjukkan usaha membina standard akademik tinggi sejak awal.

Kampus Universiti Malaya hari ini terletak di kawasan barat daya Kuala Lumpur dengan keluasan 922 ekar atau 373.12 hektar. Kampus ini berkembang dari kampus awal di Singapura. Canselor Universiti Malaya kini Sultan Perak Darul Ridzuan, Sultan Nazrin Muizzuddin Shah.

Pengembangan pengajian tinggi bermula perlahan selepas 1962. Universiti Universiti Kebangsaan Malaysia, Universiti Sains Malaysia, Universiti Pertanian Malaysia, dan Universiti Teknologi MARA ditubuhkan kemudian. Pada fasa awal, bilangan universiti awam sangat terhad. Kebanyakan pelajar lepasan sekolah menengah tidak boleh melanjutkan pelajaran.

Bidang perubatan pula mula seawal 1905 melalui King Edward VII College of Medicine. Fakulti Perubatan Universiti Malaya hari ini meneruskan tradisi itu. Ini menunjukkan bidang perubatan menjadi antara bidang pengajian tinggi tertua di rantau ini.

Bidang perubatan bukan satu-satunya bidang awal. Raffles College menawarkan kursus seni dan sains sosial yang menjadi asas fakulti kemanusiaan. Setelah Universiti Malaya ditubuhkan, kursus kejuruteraan mula ditawarkan di Kuala Lumpur berikutan permintaan tenaga kerja untuk pembangunan jalan dan empangan. Fakulti undang-undang pula mula beroperasi kemudian. Pertambahan fakulti ini menunjukkan universiti berkembang mengikut keperluan ekonomi negara.

Perpindahan ke Kuala Lumpur bukan sekadar soal lokasi. Apabila universiti di Singapura menjadi Universiti Singapura, kampus Kuala Lumpur perlu berkembang sendiri. Kampus awal di Jalan Damansara terhad. Tapak baharu di kawasan barat daya Kuala Lumpur dipilih kerana keluasan tanah yang ada. Kampus ini kemudiannya menjadi kampus utama. Bangunan awal direka bentuk mengikut gaya moden dengan bilik darjah, perpustakaan, dan kolej kediaman pelajar.

Kesan terhadap sistem pengajian tinggi Malaysia adalah besar. Universiti Malaya menjadi satu-satunya universiti penuh sepenuhnya selama lebih sedekad. Kebanyakan graduan perubatan, undang-undang, dan kejuruteraan sebelum 1970 datang dari universiti ini. Kemasukan sangat terhad. Sesetengah tahun hanya beberapa ratus tempat ditawarkan untuk seluruh negara. Ini bermakna kebanyakan pelajar sekolah menengah tidak dapat melanjutkan pelajaran.

Permintaan pelajar antarabangsa juga membentuk suasana akademik. Universiti ini menarik pelajar dari Borneo Utara, Brunei, dan Singapura sebelum pembentukan Malaysia. Kehadiran pelajar dari pelbagai negeri menjadikan kampus tempat pertemuan pelbagai budaya. Komisen Carr-Saunders menekankan ciri ini sebagai matlamat asas universiti. Matlamat itu kekal diteruskan walaupun struktur universiti berubah kemudian.

Pembangunan kolej kediaman pelajar menjadi ciri penting universiti awal. Kolej seperti Kolej Tuanku Abdul Rahman dan kolej kediaman lain di kampus Kuala Lumpur menjadi tempat pelajar dari pelbagai negeri berinteraksi. Pelajar tinggal bersama di bawah satu bumbung sepanjang tahun. Ini menghasilkan rangkaian sosial yang kuat. Bekas pelajar kemudiannya menjadi pegawai kerajaan, doktor, dan guru di seluruh Malaysia.

Masalah kemasukan universiti pada dekad 1960-an menjadi isu kebangsaan. Bilangan tempat terhad tetapi bilangan tamatan sekolah menengah meningkat. Pelajar yang gagal masuk universiti awam keluar negara atau masuk kolej swasta. Kebanyakan pelajar Melayu kampung tidak dapat membiayai pengajian luar negara. Akibatnya, akses ke pengajian tinggi sangat bergantung kepada ekonomi keluarga. Kesan ini kekal dirasai sehingga pengajian tinggi diperluas pada 1970-an dan 1980-an.

Pelajar perempuan juga mula masuk universiti awal. Bilangan wanita kecil pada mulanya tetapi meningkat dengan pembukaan kolej kediaman wanita. Bidang kejururawatan dan pendidikan menjadi pilihan utama. Kehadiran wanita universiti menandakan perubahan besar dalam masyarakat Melayu yang sebelum ini jarang menghantar anak perempuan ke pengajian tinggi.

Fakta kunci

• King Edward VII College of Medicine ditubuhkan 28 September 1905 di Singapura.
• Raffles College ditubuhkan 1928 di Singapura.
• Universiti Malaya ditubuhkan 8 Oktober 1949 melalui penggabungan kedua kolej.
• Carr-Saunders Commission mengeluarkan laporan cadangan pada 1948.
• Dua Bahagian autonomi ditubuhkan 15 Januari 1959 di Singapura dan Kuala Lumpur.
• Undang-undang universiti kebangsaan diluluskan 1961, Universiti Malaya ditubuhkan 1 Januari 1962.
• Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj menjadi Canselor pertama, dipasang 16 Jun 1962.
• Kampus Kuala Lumpur mempunyai keluasan 922 ekar atau 373.12 hektar.

Butiran

11. Laporan Rahman Talib 1960 dan Akta Pelajaran 1961

Laporan Rahman Talib 1960 mengkaji semula Penyata Razak 1956 selepas empat tahun pelaksanaan. Laporan itu menjadi asas kepada Akta Pelajaran 1961 yang mengukuhkan Dasar Pendidikan Kebangsaan. Perubahan utama merangkumi pendidikan percuma sekolah rendah, umur berhenti sekolah yang dinaikkan, kelas peralihan, kenaikan darjah secara automatik, dan penguatan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar.

Pada 1959, kerajaan menubuhkan Jawatankuasa Penyemak Dasar Pelajaran Kebangsaan. Tugasnya mengkaji semula pelaksanaan Penyata Razak 1956 dan mencadangkan langkah mempercepat pembentukan sistem pelajaran kebangsaan. Jawatankuasa ini dipengerusikan oleh Abdul Rahman bin Haji Talib, Menteri Pelajaran Tanah Melayu pada waktu itu. Laporan siap pada 1960 dan dikenali sebagai Laporan Rahman Talib.

Laporan itu dimuktamadkan dan menjadi asas kepada Akta Pelajaran 1961 yang diluluskan di Parlimen. Akta ini mengukuhkan cita-cita Penyata Razak untuk mewujudkan satu sistem pelajaran kebangsaan bagi semua kaum. Ia juga menggariskan hasrat menjadikan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama pada semua peringkat pendidikan.

Antara cadangan penting ialah pelajaran sekolah rendah percuma bermula 1962. Semua sekolah rendah bantuan penuh akan berstatus sekolah kebangsaan atau sekolah jenis kebangsaan. Umur berhenti sekolah dinaikkan daripada 13 tahun kepada 15 tahun melalui Sekolah Pelajaran Lanjutan. Murid naik darjah secara automatik tanpa peperiksaan penghalang di sekolah rendah.

Laporan ini turut mencadangkan Kelas Peralihan bagi murid dari sekolah jenis kebangsaan Cina dan Tamil yang mahu masuk sekolah menengah aliran Melayu atau Inggeris. Kelas ini membantu murid menguasai bahasa pengantar baharu sebelum memulakan pelajaran menengah. Ia menjadi ciri tetap sistem menengah Malaysia untuk banyak dekad.

Bagi bahasa, Laporan Rahman Talib mencadangkan Bahasa Melayu dijadikan mata pelajaran wajib di semua sekolah. Peperiksaan awam akan diadakan dalam Bahasa Melayu secara berperingkat. Semua calon mesti lulus Bahasa Melayu sebelum masuk ke sekolah menengah awam. Langkah ini menjadi titik permulaan penukaran bahasa pengantar daripada Bahasa Inggeris kepada Bahasa Melayu.

Bagi pendidikan agama dan moral, murid beragama Islam mengambil Pendidikan Islam manakala murid bukan Islam mengambil Pendidikan Moral. Kelas agama diwajibkan sekiranya sekurang-kurangnya 15 murid memohon. Laporan juga menekankan pendidikan teknik dan vokasional bagi melahirkan tenaga mahir untuk pembangunan negara.

Akta Pelajaran 1961 kemudian memaklumkan semua sekolah menggunakan kurikulum yang sama tanpa mengira aliran bahasa. Peruntukan bahasa dalam akta ini berteraskan Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan yang menjadikan Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan. Akta ini digunakan sehingga diganti oleh Akta Pendidikan 1996. Untuk Sabah dan Sarawak, akta ini terpakai selepas pembentukan Malaysia 1963 dan tertakluk kepada Ordinan Pelajaran negeri masing-masing pada peringkat awal.

Laporan Rahman Talib turut mencadangkan pembentukan sekolah menengah yang lebih tersusun. Sebelum itu, kebanyakan sekolah Melayu berhenti di peringkat rendah. Laporan ini mencadangkan Sekolah Pelajaran Lanjutan bagi murid yang tidak dapat masuk sekolah menengah penuh. Sekolah ini menawarkan kelas lanjutan setahun sebelum murid memasuki alam pekerjaan. Tujuannya meningkatkan taraf pengetahuan tanpa mengganggu pembekalan tenaga buruh.

Cabaran pelaksanaan Akta Pelajaran 1961 ialah kekurangan sekolah menengah. Pada awal 1960-an, bilangan sekolah menengah di luar bandar sangat kecil. Ramai murid tamat sekolah rendah tidak mempunyai sekolah untuk disambung. Kerajaan membina sekolah menengah baharu secara berperingkat. Sebahagian sekolah rendah dinaik taraf menjadi sekolah menengah. Proses ini mengambil masa beberapa dekad dan tidak lengkap sehingga 1970-an.

Laporan ini juga mencadangkan latihan guru di peringkat menengah ditingkatkan. Guru sekolah menengah perlu mempunyai kelulusan yang lebih tinggi berbanding guru sekolah rendah. Maktab perguruan perlu mengeluarkan guru untuk mata pelajaran sains dan matematik. Kekurangan guru bidang sains menjadi masalah utama dalam pelaksanaan. Akibatnya, pengajaran sains di sekolah kampung sering dijalankan oleh guru tanpa latihan bidang sains yang lengkap.

Kesan kepada murid bukan Islam juga perlu diperhatikan. Wajibnya Pendidikan Moral bermakna sekolah menengah perlu menyediakan guru bidang ini. Sekolah di kawasan campuran menghadapi masalah menyusun jadual untuk kelas agama berasingan. Sesetengah sekolah kecil tidak mampu membuka kelas Pendidikan Islam dan Pendidikan Moral berasingan kerana bilangan murid terlalu kecil. Penyelesaian ialah menggabungkan kelas, tetapi ini menimbulkan perbalahan tentang kesesuaian kandungan.

Perubahan undang-undang yang dibawa Akta Pelajaran 1961 juga menyentuh soal pengurusan sekolah. Sebelum itu, setiap jenis sekolah ditadbir mengikut peraturan berasingan. Akta ini meletakkan semua sekolah bantuan penuh di bawah satu pentadbiran. Pejabat Pelajaran negeri perlu menyesuaikan rekod, laporan, dan pemeriksaan. Bagi sekolah kecil di luar bandar, perubahan ini bermakna kerja pentadbiran bertambah tanpa bertambahnya bilangan kakitangan. Sebahagian guru kecil terpulang kepada kerani kampung untuk membantu kerja rekod.

Tuntutan masyarakat vernakular terhadap Akta Pelajaran 1961 berbeza dengan tuntutan terhadap Laporan Rahman Talib. Sekolah Cina dan Tamil tidak dimansuhkan tetapi tertakluk kepada keperluan sukatan dan peperiksaan dalam bahasa Melayu. Lembaga pengurusan sekolah vernakular melihat ini sebagai campur tangan dalam hal bahasa. Sebahagian ibu bapa pula bimbang anak mereka akan terlepas peluang pekerjaan kerajaan jika bahasa Inggeris tidak ditekankan. Tekanan ini berlarutan sehingga dasar bahasa dikaji semula beberapa kali selepas itu.

Fakta kunci

• Jawatankuasa Penyemak Dasar Pelajaran Kebangsaan ditubuhkan pada 1959, diketuai Abdul Rahman bin Haji Talib.
• Laporan Rahman Talib siap dan dibentangkan pada 1960.
• Akta Pelajaran 1961 diluluskan berdasarkan laporan itu.
• Pelajaran sekolah rendah percuma dimulakan pada 1962.
• Umur berhenti sekolah dinaikkan daripada 13 tahun kepada 15 tahun.
• Kelas agama Islam wajib jika sekurang-kurangnya 15 murid memohon.
• Kenaikan darjah secara automatik diperkenalkan di sekolah rendah.
• Akta Pelajaran 1961 kekal berkuat kuasa sehingga Akta Pendidikan 1996.

Butiran

12. Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar: pelaksanaan dan cabaran awal

Selepas merdeka 1957, Bahasa Melayu diangkat sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa pengantar utama dalam sistem pendidikan. Pelaksanaan berjalan secara berperingkat bermula sekolah rendah dan menengah, sebelum mencapai institusi pengajian tinggi. Proses ini membawa cabaran besar, termasuk kekurangan guru yang fasih berbahasa Melayu dan penentangan daripada golongan yang terbiasa dengan bahasa Inggeris.

Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan menetapkan Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan dan bahasa rasmi. Dalam penyataan Dasar Pelajaran Kebangsaan, Bahasa Melayu dijadikan bahasa pengantar utama pada semua peringkat pendidikan. Penyata Razak 1956 dan Laporan Rahman Talib 1960 memperakukan hasrat ini dan ia dimaktubkan dalam Akta Pelajaran 1961.

Sistem yang diwarisi British meninggalkan Bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar di sekolah menengah dan inilah yang paling sukar diubah. Keadaan bertambah rumit kerana sekolah vernakular Cina dan Tamil juga menggunakan bahasa ibunda masing-masing. Untuk mencapai perpaduan, kerajaan mengkehendaki semua murid menguasai satu bahasa persekutuan yang sama.

Pelaksanaan bermula di sekolah rendah Malay medium yang menggunakan Bahasa Melayu sebagai bahasa perantara. Pada 1970, selepas beberapa siri perubahan, sekolah menengah beralih kepada Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama. Peperiksaan awam seperti Sijil Pelajaran Malaysia turut bertukar kepada Bahasa Melayu secara berperingkat. Kelas Peralihan dibuka untuk murid berlatar belakang lain yang mahu masuk aliran Melayu.

Cabaran terbesar ialah kekurangan guru tempatan yang mampu mengajar dalam Bahasa Melayu dengan baik. Bagi mengatasi masalah ini, kerajaan menambah bilangan maktab perguruan dan mempercepat latihan guru. Maktab Perguruan Sultan Idris di Tanjung Malim menjadi pusat utama melatih guru berbahasa Melayu. Kementerian juga mengambil langkah membekalkan buku teks dan bahan pengajaran dalam Bahasa Melayu.

Proses ini menghadapi rintangan politik. Sebahagian kelompok bukan Melayu khususnya pengguna Bahasa Inggeris memandang penukaran bahasa sebagai langkah mengurangkan peluang mereka. Sebilangan ibu bapa menganggap Bahasa Inggeris lebih bernilai untuk peluang kerjaya dan melanjutkan pengajian. Tekanan ini mendorong kerajaan mengekalkan Bahasa Inggeris sebagai mata pelajaran wajib.

Di institusi pengajian tinggi, perubahan dilaksanakan lebih perlahan. Universiti Malaya memulakan kursus dalam Bahasa Melayu secara beransur-ansur pada awal 1970-an. Universiti Kebangsaan Malaysia yang ditubuhkan 1970 menggunakan Bahasa Melayu sepenuhnya sebagai bahasa pengantar, sekali gus menjadi contoh kepada sistem universiti lain. Bahasa Melayu kemudian menjadi bahasa ilmu untuk pendidikan tinggi negara.

Pelaksanaan penuh tidak berlaku serentak. Sekolah jenis kebangsaan Cina dan Tamil kekal menggunakan bahasa ibunda sebagai pengantar tetapi wajib mengajar Bahasa Melayu sebagai mata pelajaran. Kerajaan mengekalkan kompromi ini untuk menjamin sokongan masyarakat terhadap dasar pendidikan kebangsaan. Setakat ini, Bahasa Melayu kekal sebagai bahasa pengantar utama sekolah kebangsaan dan menengah seluruh negara, walaupun dasar PPSMI 2003 hingga 2009 pernah menggantikannya bagi mata pelajaran Sains dan Matematik.

Tahun 1970 menjadi titik perubahan penting. Pada 25 Januari 1971, kerajaan mengumumkan dasar baharu yang menetapkan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar di sekolah menengah. Pelaksanaan bermula secara berperingkat mulai Tingkatan 1. Pelajar yang sudah berada di peringkat tinggi kekal diajar dalam bahasa asal mereka. Ini bermakna penukaran penuh hanya berlaku apabila kohort baharu naik peringkat. Proses ini mengambil masa beberapa tahun dan tidak serentak di semua sekolah.

Bidang yang paling sukar ditukar ialah sains dan matematik. Guru-guru bidang ini terlatih dalam bahasa Inggeris. Buku teks sains dalam bahasa Melayu masih terhad pada awal 1970-an. Sebahagian guru mengajar menggunakan istilah Inggeris sambil menjelaskan dalam bahasa Melayu. Amalan ini menghasilkan murid yang biasa dengan dua bahasa tetapi tidak menguasai satu pun sepenuhnya. Masalah ini berulang apabila dasar PPSMI diperkenalkan pada 2003.

Pelaksanaan di universiti mengambil masa lebih panjang. Universiti Malaya dan Universiti Sains Malaysia mengekalkan bahasa Inggeris untuk sesetengah kursus pada awal 1970-an. Universiti Kebangsaan Malaysia yang ditubuhkan pada 18 Mei 1970 menggunakan Bahasa Melayu sepenuhnya sejak awal. Ini mewujudkan perbezaan antara universiti dalam hal bahasa pengajar. Pelajar yang ingin menyambung pengajian antara universiti perlu menyesuaikan diri.

Kesan kepada murid terhasil dua arah. Satu pihak, murid sekolah kampung mendapat akses kepada pengajaran dalam bahasa yang mereka guna sehari-hari. Satu pihak pula, murid yang sebelum ini belajar dalam bahasa Inggeris atau bahasa vernakular mengalami kesukaran. Kelas Peralihan membantu sebahagian tetapi tidak semua sekolah mempunyai tenaga pengajar untuk menjalankannya. Hasilnya, sebahagian murid kehilangan keyakinan dalam mata pelajaran tertentu pada tahun-tahun awal pelaksanaan.

Had dasar ini ialah ia tidak pernah mencabar bahasa pengantar sekolah jenis kebangsaan. Sekolah Cina dan Tamil kekal menggunakan bahasa ibunda. Ini bermakna pelaksanaan bahasa kebangsaan sebagai pengantar hanya berlaku di sekolah kebangsaan. Pihak yang menuntut penukaran di sekolah vernakular kekal bersuara tetapi tidak berjaya. Kesannya, jurang bahasa antara jenis sekolah kekal wujud sehingga hari ini.

Kesatuan guru turut menimbulkan soal dalaman. Guru sekolah vernakular perlu mengajar bahasa Melayu walaupun mereka sendiri tidak terlatih untuk itu. Sebahagian sekolah menubuhkan kelas tambahan untuk guru. Buku teks bahasa Melayu untuk guru perlu dihasilkan. Kekurangan bahan ini bermakna amalan mengajar berbeza dari sekolah ke sekolah. Di sesetengah sekolah, bahasa Melayu diajar dengan kaedah tatabahasa sahaja. Di sekolah lain, ia diajar melalui bacaan dan cerita.

Impak kepada pasaran kerja juga dapat dilihat. Lulusan sekolah bahasa Melayu mendapati lebih mudah masuk perkhidmatan awam selepas dasar bahasa dikukuhkan. Lulusan sekolah Inggeris pula kekal lebih berdaya saing di sektor swasta dan firma asing. Jurang ini berlarutan sehingga dasar PPSMI diperkenalkan pada 2003 bagi menambah kemahiran bahasa Inggeris dalam mata pelajaran sains dan matematik. Dasar itu kemudian dimansuhkan pada 2009 dan digantikan dengan dasar dwi bahasa.

Fakta kunci

• Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan mengiktiraf Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan.
• Akta Pelajaran 1961 mengukuhkan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama.
• Sekolah menengah bertukar kepada Bahasa Melayu bermula 1970.
• Universiti Kebangsaan Malaysia ditubuhkan 1970 dengan Bahasa Melayu sepenuhnya.
• Kelas Peralihan membantu murid bukan Melayu memasuki aliran Melayu.
• Maktab Perguruan Sultan Idris menjadi pusat latihan guru bahasa Melayu.
• PPSMI 2003-2012 menggantikan Bahasa Melayu untuk Sains dan Matematik.

Butiran

13. Sekolah kebangsaan dan sekolah jenis kebangsaan: struktur dwi-sistem

Selepas Laporan Razak 1956 dan Laporan Rahman Talib 1960, sistem sekolah di Malaysia dibahagikan kepada sekolah kebangsaan dan sekolah jenis kebangsaan. Sekolah kebangsaan memakai Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar. Sekolah jenis kebangsaan Cina dan Tamil kekal dengan bahasa ibunda tetapi mengikuti kurikulum kebangsaan yang sama. Kedua-dua jenis sekolah ini menggunakan silibus, peperiksaan dan mata pelajaran wajib yang sama.

Dalam konteks Malaysia, dwi-sistem pendidikan bermaksud kewujudan dua kelompok sekolah berlainan bahasa pengantar di bawah satu kurikulum kebangsaan. Golongan pertama iaitu sekolah kebangsaan, iaitu sekolah rendah yang menggunakan Bahasa Melayu sebagai bahasa utama pengajaran. Golongan kedua iaitu sekolah jenis kebangsaan, iaitu sekolah yang menggunakan bahasa ibunda, seterusnya bahasa Cina bagi Sekolah Jenis Kebangsaan Cina dan bahasa Tamil bagi Sekolah Jenis Kebangsaan Tamil. Asal usul struktur ini bermula sejak zaman British pada masa sekolah vernakular dibiarkan berjalan sendiri dengan kurikulum tersendiri.

Selepas Laporan Razak 1956, kerajaan menetapkan matlamat satu sistem pendidikan kebangsaan. Laporan Rahman Talib 1960 kemudiannya mengukuhkan matlamat itu dalam Akta Pelajaran 1961. Namun begitu, sekolah vernakular Cina dan Tamil tidak dihapuskan. Sebaliknya ia dipertahankan tetapi diberi nama baharu sekolah jenis kebangsaan.

Perbezaan utama antara kedua-dua jenis sekolah terletak pada bahasa pengantar sahaja. Mata pelajaran wajib tetap sama, termasuk Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Matematik, Sains, Kemahiran Hidup dan Pendidikan Jasmani. Jadual waktu, bilangan hari persekolahan dan takwim peperiksaan juga seragam. Ini bermaksud murid SK dan murid SJK menghadapi peperiksaan awam yang sama di akhir Tahun 6.

Pengurusan sekolah jenis kebangsaan juga berbeza sedikit. Sebahagian sekolah Cina dibiayai sebahagian oleh ahli jawatankuasa sekolah dan komuniti setempat. Di peringkat pengurusan, sekolah-sekolah ini tetap ditadbir oleh Kementerian Pendidikan Malaysia melalui Pejabat Pendidikan Daerah dan Pejabat Pendidikan Negeri. Guru ditempatkan oleh kementerian yang sama.

Bilangan murid menunjukkan jurang besar antara kedua-dua sistem. Mengikut Buku Perangkaan Pendidikan Malaysia 2025, enrolmen peringkat rendah di sekolah kebangsaan kerajaan dan bantuan kerajaan sehingga 30 Jun 2025 iaitu 1,666,438 murid. Enrolmen di sekolah jenis kebangsaan Cina pula 401,875 murid. Bagi sekolah jenis kebangsaan Tamil, jumlahnya 66,070 murid.

Soal masa hadapan struktur dwi-sistem ini kekal sensitif. Sebahagian pihak menilai sistem ini mengekalkan kepelbagaian bahasa dan budaya. Pihak lain berpendapat sistem dwi bahasa melemahkan perpaduan kaum kerana murid tidak banyak bergaul sejak kecil. Walaupun begitu, sehingga hari ini tiada kerajaan yang menghapuskan sekolah jenis kebangsaan.

Soal sekolah satu sesi dan dua sesi juga terpakai kepada kedua-dua jenis sekolah. Sekolah dengan bilangan murid tinggi beroperasi dua sesi bagi mengelakkan kelas yang terlalu padat. Sekolah jenis kebangsaan yang lebih kecil biasanya beroperasi satu sesi. Perbezaan ini mempengaruhi waktu persekolahan murid setiap hari.

Penggabungan kelas di sekolah kecil luar bandar pula satu langkah yang diambil bagi mengatasi kekurangan murid. Pembiayaan sekolah jenis kebangsaan Cina sebahagiannya bergantung kepada komuniti setempat. Ahli jawatankuasa sekolah mengumpul dana untuk kemudahan tambahan seperti dewan, makmal komputer dan aktiviti kokurikulum. Dalam tempoh kebelakangan ini, kerajaan persekutuan juga memberi geran pembangunan sekolah jenis kebangsaan.

Geran ini bertujuan memastikan sekolah tersebut mempunyai kemudahan yang setanding dengan sekolah kebangsaan lain. Bagi ibu bapa, pemilihan sekolah rendah sering bergantung kepada lokasi rumah dan bahasa pengantar. Murid yang tinggal berhampiran sekolah jenis kebangsaan biasanya mendaftar di sekolah itu. Murid di kawasan yang tiada sekolah jenis kebangsaan pula memasuki sekolah kebangsaan.

Kementerian menempatkan murid mengikut zon dan kapasiti sekolah melalui sistem penempatan murid peringkat rendah.

Laluan sejarah ke arah struktur dwi-sistem ini bermula sebelum merdeka. Pada tahun 1951, dua laporan penting dikemukakan, iaitu Laporan Barnes dan Laporan Fenn-Wu. Laporan Barnes mencadangkan sistem pendidikan kebangsaan yang berasaskan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar. Laporan Fenn-Wu pula mempertahankan hak pelajar Cina kepada pendidikan dalam bahasa ibunda. Perbezaan pendapat ini menjadi sebab Laporan Razak 1956 dibentuk sebagai jalan tengah antara dua tuntutan itu.

Laporan Razak 1956 mencadangkan satu sistem pelajaran kebangsaan untuk semua kaum. Dalam cadangan itu, sekolah rendah menggunakan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama. Walau bagaimanapun, sekolah Cina dan Tamil dibenarkan terus beroperasi dengan bahasa ibunda di peringkat rendah. Matlamatnya ialah memastikan semua murid akhirnya mempunyai kurikulum, jadual dan peperiksaan yang seragam.

Pada peringkat undang-undang, Akta Pendidikan 1996 mentakrifkan sekolah kebangsaan dan sekolah jenis kebangsaan secara berasingan. Sekolah kebangsaan ialah sekolah yang menggunakan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama. Sekolah jenis kebangsaan pula ialah sekolah rendah yang menggunakan bahasa ibunda sebagai bahasa pengantar. Takrif ini mengesahkan kewujudan kedua-dua jenis sekolah di bawah satu rangka undang-undang yang sama.

Pembiayaan menjadi perbezaan utama dalam amalan. Sekolah kebangsaan dibiayai sepenuhnya oleh kerajaan. Sebahagian sekolah jenis kebangsaan pula menerima biajaran kerajaan tetapi masih bergantung kepada sumbangan komuniti. Ahli jawatankuasa sekolah, bekas pelajar dan persatuan setempat mengumpul dana bagi menambah kemudahan seperti makmal, dewan dan perpustakaan. Sumbangan ini juga digunakan untuk program tambahan dan aktiviti kokurikulum.

Satu perkara yang sering keliru ialah hubungan sekolah jenis kebangsaan Cina dengan sekolah menengah persendirian Cina. Kebanyakan murid yang tamat sekolah jenis kebangsaan Cina menyambung pengajian di sekolah menengah kebangsaan. Sebahagian kecil pula memasuki sekolah menengah persendirikan Cina yang beroperasi di luar kurikulum kebangsaan. Kelulusan yang dikeluarkan oleh sekolah sedemikian tidak diiktiraf sebagai syarat kemasukan ke universiti awam tempatan.

Kesan kepada murid terlihat dalam penguasaan bahasa. Murid sekolah jenis kebangsaan Cina biasanya terdedah kepada tiga bahasa dalam rutin harian. Murid sekolah jenis kebangsaan Tamil pula sering memerlukan sokongan tambahan kerana bilangan sekolah lebih kecil dan sumber lebih terhad. Guru di sekolah jenis kebangsaan bandar pula menghadapi kelas yang padat kerana permintaan ibu bapa tinggi.

Fakta kunci

• Laporan Razak 1956 menjadi asas konsep satu sistem pendidikan kebangsaan.
• Akta Pelajaran 1961 mengukuhkan nama sekolah jenis kebangsaan bagi sekolah vernakular Cina dan Tamil.
• Enrolmen peringkat rendah di sekolah kebangsaan iaitu 1,666,438 murid setakat 30 Jun 2025.
• Enrolmen peringkat rendah di sekolah jenis kebangsaan Cina iaitu 401,875 murid setakat 30 Jun 2025.
• Enrolmen peringkat rendah di sekolah jenis kebangsaan Tamil iaitu 66,070 murid setakat 30 Jun 2025.
• Mata pelajaran wajib dan peperiksaan awam iaitu sama bagi kedua-dua jenis sekolah.

Butiran

14. Pendidikan menengah: aliran akademik, teknik dan vokasional

Pendidikan menengah di Malaysia terbahagi kepada aliran akademik, teknik dan vokasional. Aliran akademik menyediakan murid untuk pengajian tinggi. Aliran teknik dan vokasional menyediakan murid dengan kemahiran praktikal untuk alam pekerjaan. Laporan Jawatankuasa Kabinet 1979 memperkukuh pembahagian ini dengan menambah peluang persekolahan dari sembilan tahun ke sebelas tahun.

Pendidikan menengah di Malaysia dibahagikan kepada dua peringkat, iaitu menengah rendah dan menengah atas. Peringkat menengah rendah merangkumi Tingkatan 1 hingga Tingkatan 3. Peringkat menengah atas pula merangkumi Tingkatan 4 hingga Tingkatan 6. Dalam setiap peringkat, murid boleh memasuki salah satu daripada tiga aliran utama, iaitu akademik, teknik dan vokasional.

Aliran akademik iaitu laluan yang paling banyak diikuti. Murid di aliran ini mengambil mata pelajaran teras seperti Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Matematik, Sains dan Sejarah. Setelah tamat Tingkatan 5, murid menduduki Sijil Pelajaran Malaysia, iaitu peperiksaan awam peringkat menengah. Keputusan Sijil Pelajaran Malaysia menjadi syarat utama untuk memasuki pendidikan lepas menengah termasuk matrikulasi, politeknik dan universiti.

Aliran teknik terdapat di Sekolah Menengah Teknik. Murid di sekolah ini mengikuti silibus akademik kebangsaan yang sama tetapi mendapat lebih banyak mata pelajaran teknikal. Antara mata pelajaran yang ditawarkan iaitu Pengajian Kejuruteraan Awam, Mekanikal serta Elektrik dan Elektronik. Tujuannya iaitu melahirkan tenaga kerja separuh profesional yang mampu menyokong sektor pembinaan dan perkilangan.

Aliran vokasional pula bertumpu kepada kemahiran praktikal. Sejarahnya bermula pada tahun 1946 pada masa sekolah ketukangan dinamakan semula sebagai Sekolah Menengah Ketukangan. Pada tahun 1969, namanya bertukar lagi menjadi Sekolah Menengah Vokasional. Pada tahun 1995, sebanyak 69 buah Sekolah Menengah Vokasional dinaik taraf menjadi Sekolah Menengah Teknik dengan tiga aliran, iaitu teknikal, vokasional dan kemahiran.

Murid aliran vokasional menduduki Sijil Pelajaran Malaysia Vokasional. Laporan Jawatankuasa Kabinet 1979 yang dipengerusikan oleh Mahathir Mohamad memberi kesan besar kepada pembahagian ini. Laporan itu memperakukan penubuhan dua jurangan di peringkat menengah atas, iaitu akademik dan vokasional. Laporan itu juga mencadangkan peluang melanjutkan persekolahan dari sembilan tahun ke sebelas tahun.

Ini bermaksud lebih ramai murid boleh menyambung pengajian sehingga peringkat menengah atas. Pada tahun 2002, Kementerian memperkenalkan Program Mata Pelajaran Vokasional di sekolah menengah harian. Tujuannya iaitu membolehkan murid aliran akademik juga memperoleh kemahiran vokasional tanpa perlu berpindah sekolah. Pada tahun 2006, Mata Pelajaran Aliran Vokasional dilaksanakan secara berperingkat dan siap sepenuhnya pada tahun 2008 di Sekolah Menengah Teknik.

Soal stigma terhadap aliran vokasional masih ada sehingga kini. Sebahagian ibu bapa masih menganggap aliran akademik lebih tinggi darjat. Pihak pembangun dasar pula berusaha mengubah imej ini melalui kempen TVET dan kerjasama dengan industri supaya lepasan vokasional ada peluang kerjaya yang jelas. Soal peralihan antara aliran juga penting.

Murid yang memilih aliran teknik atau vokasional masih boleh menyambung pengajian ke politeknik dan universiti melalui laluan pengiktirafan pembelajaran terdahulu. Ini bermaksud kemahiran yang diperoleh di sekolah menengah teknik boleh dikira sebagai kredit tambahan dalam permohonan pengajian tinggi. Walau bagaimanapun, bilangan universiti yang menerima lepasan aliran vokasional secara terus masih terhad. Cabaran lain iaitu kekurangan kemudahan praktikal.

Bengkel dan makmal memerlukan peralatan mahal dan penyelenggaraan berkala. Sesetengah sekolah menengah teknik menghadapi masalah peralatan lapuk yang tidak sepadan dengan teknologi terkini. Hal ini melemahkan kualiti latihan kerana murid tidak terdedah kepada mesin dan perisian yang digunakan di industri. Peranan majikan dalam latihan juga semakin penting.

Kerjasama antara sekolah dengan kilang dan syarikat membolehkan murid menjalani latihan industri. Latihan sedemikian memberi gambaran sebenar tentang alam pekerjaan dan membantu majikan mengenal pasti bakal pekerja. Program seperti Sistem Latihan Dual Nasional digubal bagi mengukuhkan hubungan ini. Buku teks dan panduan guru untuk mata pelajaran teknikal juga perlu dikemas kini kerap.

Mata pelajaran seperti elektrik, automotif dan pembuatan berpindah mengikut perkembangan teknologi. Kementerian menyediakan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran bagi setiap mata pelajaran vokasional supaya guru mempunyai rujukan yang sama.

Sejarah pembahagian aliran ini tidak berjalan lurus. Pada awal pembinaan sistem menengah, kebanyakan murid mengikuti satu laluan umum yang sama. Kemudian kerajaan melihat keperluan tenaga kerja mahir bagi sektor perindustangan yang sedang berkembang. Jawatan Sekolah Menengah Vokasional dan Sekolah Menengah Teknik kemudiannya dibuka untuk melatih murid dalam bidang khusus.

Pada peringkat operasi, pemilihan aliran berlaku selepas murid menamatkan peringkat menengah rendah. Keputusan pentaksiran sekolah digunakan bersama permohonan murid dan ibu bapa. Kementerian menempatkan murid mengikut kapasiti kelas dan kemudahan bengkel setiap sekolah. Murid yang memohon aliran teknik tetapi tidak mendapat tempat biasanya ditempatkan di aliran akademik di sekolah yang sama.

Aliran vokasional mempunyai sistem pensijilan sendiri. Selain mata pelajaran akademik, murid mengikuti unit kemahiran yang dinilai melalui Sijil Kemahiran Malaysia. Sijil ini mengikut peringkat, iaitu dari peringkat asas hingga peringkat mahir. Murid yang kuat dalam kemahiran boleh menduduki beberapa peringkat sijil sebelum menamatkan pengajian menengah.

Perbezaan ketara antara aliran terletak pada peruntukan masa. Murid aliran akademik menghabiskan majoriti masa di dalam kelas. Murid aliran teknik dan vokasional pula membahagikan masa antara kelas teori dan bengkel amalan. Sesetengah program memasukkan latihan industri di kilang atau syarikat pada peringkat akhir pengajian. Latihan sedemikian memberi pendedahan langsung kepada alam pekerjaan.

Kesan kepada guru dalam aliran ini juga berbeza. Guru kemahiran biasanya mempunyai latar belakang industri dan perlu mengemas kini pengetahuan mengikut teknologi terkini. Kementerian menyediakan kursus peningkatan kemahiran dan latihan industri bagi guru sedemikian. Walau bagaimanapun, bilangan guru kemahiran yang berkelayakan masih terhad berbanding bilangan program yang ditawarkan.

Kritikan terhadap pembahagian aliran tertumpu kepada soal kesetaraan. Sebahagian pemerhati berpendapat pembahagian terlalu awal menyebabkan murid terpinggir dari peluang akademik. Pihak lain berpendapat pembahagian perlu supaya murid yang berkebolehan praktikal mendapat laluan kerjaya yang jelas. Perdebatan ini mempengaruhi dasar TVET negara sehingga ke peringkat selepas menengah.

Fakta kunci

• Laporan Jawatankuasa Kabinet 1979 mencadangkan dua jurangan di peringkat menengah atas.
• Laporan Kabinet 1979 mencadangkan peluang persekolahan meningkat dari 9 tahun ke 11 tahun.
• Sekolah ketukangan dinamakan semula Sekolah Menengah Vokasional pada tahun 1969.
• Pada tahun 1995, sebanyak 69 buah Sekolah Menengah Vokasional dinaik taraf menjadi Sekolah Menengah Teknik.
• Program Mata Pelajaran Vokasional dilaksanakan pada tahun 2002.
• Mata Pelajaran Aliran Vokasional dilaksanakan penuh pada tahun 2008 di Sekolah Menengah Teknik.

Butiran

15. Laporan Kabinet 1979 dan Kurikulum Baru Sekolah Rendah (KBSR)

Laporan Jawatankuasa Kabinet 1979 iaitu kajian mendalam terhadap pelaksanaan Dasar Pelajaran Kebangsaan selepas lebih dua dekad merdeka. Jawatankuasa itu dipengerusikan oleh Mahathir Mohamad yang pada masa itu Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Pelajaran. Laporan ini melahirkan Kurikulum Baru Sekolah Rendah pada tahun 1982 dan Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah pada tahun 1989.

Laporan Jawatankuasa Kabinet Mengkaji Pelaksanaan Dasar Pelajaran 1979, yang lebih dikenali sebagai Laporan Kabinet 1979, iaitu dokumen penting dalam sejarah pendidikan Malaysia. Laporan ini dihasilkan oleh satu jawatankuasa kabinet yang bertugas mengkaji keberkesanan dasar pelajaran kebangsaan yang digubal berdasarkan Laporan Razak 1956 dan Laporan Rahman Talib 1960. Jawatankuasa ini dipengerusikan oleh Mahathir Mohamad, yang pada masa itu memegang jawatan Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Pelajaran. Tugas utama jawatankuasa itu jelas, iaitu mengkaji perlaksanaan dasar pelajaran kebangsaan serta matlamat dan kesan sistem pelajaran termasuk kurikulumnya.

Tujuannya iaitu memastikan sistem pendidikan dapat memenuhi keperluan tenaga buruh negara. Laporan itu juga hendak memastikan sistem pelajaran memenuhi matlamat negara ke arah pembentukan masyarakat bersatupadu, berdisiplin dan terlatih. Ciri utama Laporan Kabinet 1979 iaitu penegasan kepada pendidikan asas tiga M, iaitu membaca, menulis dan mengira. Perakuan 2a laporan itu menyatakan bahawa pendidikan di peringkat rendah hendaklah bercorak pendidikan asas dengan penekanan kepada tiga M ini.

Laporan itu juga menegaskan pendidikan kerohanian yang kukuh, unsur disiplin, dan konsep kurikulum ala Malaysia. Hasil penting laporan ini iaitu pembinaan Kurikulum Baru Sekolah Rendah. Kurikulum ini dirangka berdasarkan Perakuan 57a laporan kabinet, iaitu kurikulum sekolah rendah hendaklah dirancang bagi membolehkan pelajar mencapai kemahiran dalam tiga bidang, iaitu bidang komunikasi, bidang manusia dan alam sekitar, dan bidang perkembangan diri individu. Kurikulum ini mula diuji pada tahun 1982 di 305 buah sekolah rendah.

Pada tahun 1983 ia dilaksanakan di seluruh negara secara serentak. Pada tahun 1986, Kurikulum Baru Sekolah Rendah telah dilaksanakan sepenuhnya dari Darjah 1 hingga Darjah 6. Kurikulum Baru Sekolah Rendah membawa perubahan besar kepada struktur mata pelajaran. Mata pelajaran yang sebelum itu dianggap terlalu padat dikurangkan.

Ia dibahagikan kepada tiga komponen besar, iaitu Komunikasi, Manusia dan Alam Sekitar, serta Perkembangan Individu. Mata pelajaran Bahasa Melayu dan Matematik diletakkan dalam komponen Komunikasi. Mata pelajaran seperti Sains, Geografi, Sejarah dan Kesihatan diletakkan dalam komponen Manusia dan Alam Sekitar. Laporan Kabinet 1979 juga memberi kesan kepada peringkat menengah.

Laporan itu memperakukan dua jurangan di peringkat menengah atas, iaitu akademik dan vokasional. Ia juga mencadangkan supaya peluang melanjutkan persekolahan dinaikkan dari sembilan tahun ke sebelas tahun. Cadangan ini membawa kepada pelaksanaan Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah pada tahun 1989, selepas percubaan bermula pada tahun 1988. Kesan jangka panjang Laporan Kabinet 1979 sangat besar.

Laporan ini mengubah fokus kurikulum daripada berorientasikan peperiksaan kepada pendekatan pendidikan menyeluruh. Ia juga meletakkan asas kepada Falsafah Pendidikan Kebangsaan yang digubal pada tahun 1988. Falsafah ini menjadi rujukan utama semua dasar pendidikan selepas itu. Walaupun Kurikulum Baru Sekolah Rendah kemudiannya digantikan oleh Kurikulum Standard Sekolah Rendah pada 2011, prinsip asas tiga M dan pembangunan menyeluruh murid kekal dikekalkan.

Satu perkara yang perlu difahami iaitu Laporan Kabinet 1979 bukan laporan pengajian tinggi. Ia tertumpu kepada peringkat sekolah rendah dan menengah. Walaupun begitu, kesannya terhadap kurikulum sekolah berlanjutan sehingga ke peringkat universiti melalui dasar kemasukan dan matlamat pendidikan kebangsaan. Falsafah Pendidikan Kebangsaan yang digubal pada tahun 1988 menjadi rujukan kepada semua peringkat.

Kritikan terhadap Kurikulum Baru Sekolah Rendah juga wujud. Sebahagian pendidik menilai kurikulum itu terlalu tertumpu kepada pengetahuan fakta dan kurang menggalakkan kreativiti. Pihak lain pula menilai kurikulum itu terlalu bersepadu sehingga mata pelajaran individu kehilangan identiti masing-masing. Perbahasan ini mempengaruhi bentuk kurikulum semakan yang datang kemudian.

Penerbitan bahan kurikulum menjadi kerja besar pada tempoh itu. Buku teks, buku aktiviti, panduan guru dan bahan bantuan pembelajaran disediakan dalam Bahasa Melayu. Tugas ini memerlukan penulisan baharu bagi hampir semua mata pelajaran. Kementerian bekerja dengan Dewan Bahasa dan Pustaka untuk membangunkan istilah baharu dalam Bahasa Melayu bagi bidang sains dan matematik.

Pengajaran berasaskan objek juga menjadi ciri kurikulum baharu. Kelas digerakkan oleh objektif pembelajaran yang jelas, guru memulakan pelajaran dengan persediaan, kemudian menjalankan aktiviti utama dan menutup dengan rumusan. Kaedah ini berbeza dengan gaya mengajar sebelum itu yang lebih tertumpu pada kuliah guru. Latihan guru menjadi penting bagi memastikan kaedah baharu diamalkan.

Latar belakang keluarnya laporan ini ialah keresahan kerajaan terhadap keberkesanan dasar pelajaran yang digubal sejak tahun 1956. Jawatankuasa Kabinet ditugaskan mengkaji pelaksanaan dasar itu dari segi matlamat, kurikulum, pentaksiran dan hasil. Jawatankuasa itu melihat bahawa sistem pelajaran belum sepenuhnya menghasilkan tenaga buruh yang diperlukan negara. Laporan itu kemudiannya menjadi asas perubahan kurikulum selama beberapa dekad.

Satu cadangan penting laporan ini ialah peluasan persekolahan asas. Pada masa itu, peluang melanjutkan persekolahan lebih rendah berbanding keperluan negara. Laporan itu mencadangkan peluang persekolahan dinaikkan dari sembilan tahun ke sebelas tahun. Cadangan ini membolehkan lebih ramai murid memasuki peringkat menengah atas tanpa perlu bersaing di peringkat menengah rendah.

Pelaksanaan Kurikulum Baru Sekolah Rendah memerlukan persiapan besar di peringkat sekolah. Guru dilatih mengenai konsep kurikulum bersepadu dan penggunaan buku aktiviti. Buku teks percuma dibekalkan kepada murid melalui skim buku teks kementerian. Buku panduan guru disediakan bagi setiap mata pelajaran supaya pembelajaran berjalan seragam di seluruh negara.

Satu perubahan besar Kurikulum Baru Sekolah Rendah ialah pengurangan bilangan mata pelajaran berasingan. Sebelum ini, murid perlu mengikuti banyak mata pelajaran dengan kandungan yang bertindih. Dengan penyatuan itu, mata pelajaran seperti Sains, Geografi dan Kesihatan digabungkan dalam satu komponen. Tujuannya ialah mengurangkan bebanan murid dan mengelakkan pembelajaran yang berulang.

Kesan kepada pentaksiran juga nyata. Pelaksanaan Kurikulum Baru Sekolah Rendah disusuli dengan pengenalan peperiksaan awam baharu di peringkat rendah. Peperiksaan Penilaian Darjah Lima yang dijalankan sebelum itu kemudiannya digantikan dengan Ujian Penilaian Sekolah Rendah pada tahun 1988. Perubahan ini menjadikan pentaksiran rendah lebih tersusun mengikut matlamat kurikulum baharu.

Kritikan terhadap laporan ini tertumpu kepada soal keseimbangan antara disiplin dan kreativiti. Sebahagian pendidik menilai penekanan kepada disiplin dan pendidikan kerohanian terlalu kuat sehingga menyukarkan pembelajaran aktif. Pihak lain pula menilai laporan itu berjaya menyatukan sistem pelajaran yang sebelum itu berpecah mengikut jenis sekolah. Perdebatan ini berterusan dalam setiap kajian semula kurikulum selepas itu.

Fakta kunci

• Laporan Jawatankuasa Kabinet 1979 dikemukakan setelah kajian ke atas pelaksanaan Dasar Pelajaran Kebangsaan.
• Jawatankuasa Kabinet itu dipengerusikan oleh Mahathir Mohamad.
• Perakuan 2a laporan menegaskan pendidikan asas tiga M, iaitu membaca, menulis dan mengira.
• Kurikulum Baru Sekolah Rendah diuji pada 1982 di 305 buah sekolah rendah.
• Kurikulum Baru Sekolah Rendah dilaksanakan serentak di seluruh negara pada 1983.
• Kurikulum Baru Sekolah Rendah lengkap dari Darjah 1 hingga 6 pada 1986.
• Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah dilaksanakan pada 1989.
• Falsafah Pendidikan Kebangsaan digubal pada 1988 berdasarkan asas laporan ini.

Butiran

16. Penubuhan ITM, UKM, UPM dan USM: pengembangan universiti tempatan

Selepas Universiti Malaya ditubuhkan pada 1961, Malaysia membuka beberapa universiti baharu menjelang 1970-an. Universiti Teknologi MARA bermula sebagai Dewan Latehan RIDA pada 1956. Universiti Kebangsaan Malaysia ditubuhkan pada 1970, Universiti Pertanian Malaysia pada 1971 dan Universiti Sains Malaysia pada 1969. Pengembangan ini bertujuan meningkatkan akses pengajian tinggi dan melahirkan tenaga kerja mahir negara.

Pengajian tinggi di Malaysia berkembang pesat selepas merdeka. Selepas Universiti Malaya ditubuhkan pada 1961, negara ini masih bergantung kepada satu universiti sahaja. Untuk menampung bilangan pelajar yang semakin ramai, kerajaan membuka beberapa institusi pengajian tinggi baharu. Universiti Sains Malaysia ditubuhkan pada 1 Jun 1969 di Pulau Pinang.

Ia pada asalnya dikenali sebagai Universiti Pulau Pinang sebelum namanya ditukar kepada Universiti Sains Malaysia pada 4 Oktober 1971. Universiti ini menjadi universiti kedua negara. Universiti Kebangsaan Malaysia ditubuhkan pada 18 Mei 1970. Penubuhannya iaitu tuntutan lama orang Melayu yang inginkan sebuah universiti menggunakan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar.

UKM pada mulanya beroperasi di kampus sementara di Maktab Perguruan Bahasa di Lembah Pantai, Kuala Lumpur. Bahasa kebangsaan dijadikan bahasa pengantar utama di universiti ini. Fakulti pertama termasuk Pengajian Islam, Sains dan Sastera. Fakulti Sains Kemasyarakatan dan Kemanusiaan ditambah kemudian pada 1974.

Universiti Pertanian Malaysia ditubuhkan pada 29 Oktober 1971 melalui penggabungan Kolej Pertanian Malaya dengan Fakulti Pertanian Universiti Malaya. Universiti ini terletak di Serdang, Selangor. Fakulti pertama iaitu Fakulti Pertanian, Fakulti Perhutanan dan Fakulti Kedoktoran Veterinar dan Sains Peternakan. Pada masa kini, universiti ini dikenali sebagai Universiti Putra Malaysia.

Universiti Teknologi MARA mempunyai jalan cerita yang berbeza. Ia bermula sebagai Dewan Latehan RIDA di Petaling Jaya, Selangor pada November 1956. Dewan Latehan ini dirasmikan pada 14 Oktober 1957 oleh Menteri Perdagangan dan Industri pada masa itu, Ismail Abdul Rahman. Pada Jun 1965, namanya ditukar kepada Maktab MARA.

Pada 14 Oktober 1967, nama ia ditukar lagi kepada Institut Teknologi MARA dan diisytiharkan oleh Tun Abdul Razak. Akta ITM 1976 meletakkan institusi ini di bawah Kementerian Pendidikan. Pindaan Akta ITM pada 1996 memberi institusi itu kuasa yang setaraf dengan universiti lain, tetapi namanya kekal sehingga 1999. Pada 26 Ogos 1999, Perdana Menteri Mahathir Mohamad mengumumkan pertukaran nama Institut Teknologi MARA kepada Universiti Teknologi MARA.

Akta Universiti Teknologi MARA 173 digubal bagi mengesahkan penukaran itu. Rangka undang-undang penting bagi perkembangan ini iaitu Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971. Akta ini diperkenankan pada 27 April 1971 dan berkuat kuasa pada 30 April 1971. Tujuannya iaitu menyediakan rangka perundangan bagi penubuhan, pentadbiran dan peruntukan kewangan universiti dan kolej universiti.

Akta ini dipinda secara besar-besaran pada 13 Mei 1975 untuk memperketat kawalan ke atas aktiviti politik di kampus. Kesemua pengembangan ini membawa kepentingan besar. Akses kepada pengajian tinggi bertambah bagi pelajar Malaysia, khususnya golongan Melayu dan Bumiputera. Kementerian juga dapat melahirkan tenaga kerja ikhtisas yang diperlukan oleh Dasar Ekonomi Baru.

Walaupun begitu, penubuhan universiti baharu juga membawa cabaran seperti kekurangan tenaga pengajar dan keperluan membina kampus baharu dari bawah. Motivasi politik di sebalik penubuhan universiti-universiti ini perlu difahami. Selepas Peristiwa 13 Mei 1969, tekanan untuk menangani jurang ekonomi dan pendidikan antara kaum menjadi sangat kuat. Universiti Kebangsaan Malaysia dijangkap memenuhi aspirasi orang Melayu yang mahukan pengajian tinggi dalam Bahasa Melayu.

Universiti Pertanian Malaysia pula memberi tumpu kepada bidang pertanian yang penting kepada ekonomi luar bandar. Universiti Sains Malaysia berbeza sedikit. Ia dijangkap menjadi universiti penyelidikan bertumpu sains dan teknologi. Pada mulanya ia beroperasi di premis pinjaman di Maktab Perguruan Malaya di Gelugor dengan hanya 57 pelajar berasaskan sains.

Pada tahun 1971, universiti ini berpindah ke kampus Minden yang dikelilingi kawasan seluas 239 hektar. Kesan penubuhan universiti-universiti ini terhadap masyarakat sangat besar. Sebelum ini, hanya segelintir pelajar mampu melanjutkan pengajian tinggi. Dengan lebih banyak universiti tempatan, kos pengajian menjadi lebih rendah dan lebih ramai pelajar dari keluarga sederhana dan luar bandar dapat menyambung pengajian.

Biasiswa kerajaan turut membolehkan pelajar miskin masuk universiti. Namun, pengembangan ini juga membawa masalah. Kekurangan tenaga pengajar yang berkelayakan menjadi cabaran besar di universiti baharu. Kementerian terpaksa menghantar ramai pelajar ke luar negara bagi melanjutkan pengajian peringkat sarjana dan doktor falsafah.

Proses ini mengambil masa bertahun-tahun sebelum universiti tempatan mempunyai tenaga pengajar sendiri yang cukup.

Latar belakang penubuhan universiti-universiti ini berkait rapat dengan dasar negara. Selepas Peristiwa 13 Mei 1969, kerajaan melancarkan Dasar Ekonomi Baru pada tahun 1971. Dasar itu bertujuan menghapuskan kemiskinan dan menyelesaikan jurang ekonomi antara kaum. Pengajian tinggi dilihat sebagai alat untuk melahirkan tenaga kerja ikhtisas yang diperlukan oleh dasar itu.

Proses penubuhan universiti awam memerlukan beberapa peringkat persiapan. Setiap universiti ditubuhkan melalui rangka perundangan tersendiri. Kementerian kemudiannya melantik lembaga pengarah dan naib canselor. Pensyarah pertama direkrut melalui penghantaran pelajar ke luar negara bagi latihan peringkat sarjana dan doktor falsafah. Tempoh persiapan ini mengambil masa beberapa tahun sebelum pengajaran bermula.

Kesan akses terhadap pelajar luar bandar sangat besar. Sebelum ini, pelajar luar bandar yang mahukan pengajian tinggi terpaksa berpindah ke bandar atau ke luar negara. Dengan penubuhan universiti baharu di beberapa negeri, mereka mendapat pilihan lebih hampir ke rumah. Biaswa kerajaan turut membantu pelajar miskin menampung kos perjalanan dan penginapan.

Satu perubahan penting berlaku apabila institusi latihan juga dinaik taraf. Dewan Latehan RIDA yang bermula sebagai pusat latihan kemahiran kemudiannya menjadi Institut Teknologi MARA. Pada tahun 1976, institusi itu diletakkan di bawah kementerian melalui akta sendiri. Langkah ini membolehkan institusi itu mengendalikan program akademik yang lebih tinggi bagi pelajar luar bandar.

Namun begitu, pengembangan ini juga menimbulkan soal tentang autonomi universiti. Pindaan Akta Universiti dan Kolej Universiti pada tahun 1975 memberi kerajaan kuasa yang lebih besar ke atas pentadbiran universiti. Kerajaan boleh melantik naib canselor dan mengawal aktiviti kampus. Sebahagian pihak melihat langkah ini perlu bagi memastikan universiti menyokong dasar negara.

Pihak lain pula menilai kawalan itu melemahkan kebebasan akademik dan kebebasan bersuara di kampus. Perbezaan pendapat ini berterusan sehingga kini dalam soal tadbir urus universiti awam. Kesan kepada guru universiti juga nyata. Pada awal penubuhan, setiap universiti menghadapi kekurangan pensyarah yang berkelayakan. Kementerian menghantar ramai pelajar ke luar negara bagi melanjutkan pengajian.

Proses ini mengambil masa bertahun-tahun sebelum universiti tempatan mempunyai tenaga pengajar sendiri. Sesetengah fakulti bergantung kepada pensyarah luar negara pada peringkat awal. Keadaan ini bertambah baik apabila universiti tempatan mula memperkuatkan program sarjana dan doktor falsafah sendiri. Kesan kepada penyelidikan juga beransur baik apabila bilangan pensyarah berkelayakan bertambah.

Fakta kunci

• Universiti Sains Malaysia ditubuhkan pada 1 Jun 1969 di Pulau Pinang.
• Nama Universiti Pulau Pinang ditukar kepada Universiti Sains Malaysia pada 4 Oktober 1971.
• Universiti Kebangsaan Malaysia ditubuhkan pada 18 Mei 1970 dengan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar.
• Universiti Pertanian Malaysia ditubuhkan pada 29 Oktober 1971 di Serdang, Selangor.
• Dewan Latehan RIDA mula beroperasi pada November 1956 di Petaling Jaya.
• Institut Teknologi MARA ditubuhkan pada 14 Oktober 1967.
• Institut Teknologi MARA ditukar kepada Universiti Teknologi MARA pada 26 Ogos 1999.
• Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971 berkuat kuasa pada 30 April 1971.

Butiran

17. Pendidikan guru selepas merdeka: dari maktab ke universiti

Latihan guru di Malaysia bermula dengan maktab perguruan zaman British. Selepas merdeka, bilangan maktab perguruan bertambah dan kurikulum latihan diperbaharui. Pada 13 Julai 2005, Jemaah Menteri meluluskan penaiktarafan 27 buah maktab perguruan menjadi Institut Pendidikan Guru yang boleh menganugerahkan ijazah Sarjana Muda Perguruan. Maktab Perguruan Sultan Idris pula menjadi Universiti Pendidikan Sultan Idris pada 1997.

Latihan guru di Malaysia tidak bermula selepas merdeka. Sistem ini diwarisi daripada zaman British pada masa maktab perguruan ditubuhkan untuk melatih guru sekolah Melayu. Maktab Perguruan Sultan Idris di Tanjung Malim, Perak ditubuhkan pada tahun 1922 dan menjadi pusat latihan guru Melayu paling utama. Pada tahun 1935, Women Teachers Training College ditubuhkan di Melaka untuk melatih guru perempuan, khususnya dalam bidang Sains Rumah Tangga.

Selepas merdeka pada 1957, permintaan guru meningkat dengan ketara kerana sekolah baharu dibina di seluruh negara. Kementerian Pelajaran menambah bilangan maktab perguruan dan mempercepat latihan. Program latihan pada masa itu bersijil dan peringkat diploma sahaja. Lulusan maktab perguruan ditempatkan di sekolah rendah atau sekolah menengah rendah mengikut bidang pengkhususan masing-masing.

Kepelbagaian institusi latihan guru bertambah sepanjang tahun 1960-an dan 1970-an. Selain maktab perguruan, terdapat juga maktab perguruan bahasa, maktab perguruan sains dan maktab perguruan teknikal. Setiap institusi menumpu kepada bidang pengkhususan tertentu. Ini bertujuan memenuhi keperluan guru bagi subjek yang semakin pelbagai dalam kurikulum kebangsaan.

Perubahan besar berlaku pada tahun 1997 pada masa Maktab Perguruan Sultan Idris dinaik taraf menjadi Universiti Pendidikan Sultan Idris. Ini menunjukkan satu peralihan penting, iaitu latihan guru di Malaysia mula diletakkan di peringkat universiti. UPSI menjadi institusi khusus untuk pendidikan guru dengan program ijazah, sarjana dan doktor falsafah dalam bidang pendidikan. Langkah seterusnya iaitu penaiktarafan maktab perguruan menjadi Institut Pendidikan Guru.

Pada 21 Mei 2003, Menteri Pelajaran bersetuju agar Kursus Persediaan untuk Program Ijazah Sarjana Muda Perguruan dilaksanakan mulai tahun 2004. Pada 13 Julai 2005, Jemaah Menteri meluluskan 27 buah maktab perguruan di Malaysia dinaik taraf menjadi Institut Pendidikan Guru. Institut ini diberi mandat untuk menganugerahkan ijazah Sarjana Muda Perguruan. Pengisytiharan rasmi penaiktarafan itu dibuat pada 6 Mei 2006 oleh Timbalan Perdana Menteri.

Pada 16 Januari 2009, Menteri Pelajaran mengisytiharkan secara rasmi semua Institut Perguruan di Malaysia menggunakan nama Institut Pendidikan Guru di bawah satu Kampus Induk. Pindaan Akta Pendidikan 1996 diluluskan oleh Dewan Rakyat pada 4 Disember 2008 dan Dewan Negara pada 25 Ogos 2008 bagi membenarkan langkah ini. Program latihan guru juga berubah bentuk. Program Pensiswazahan Guru Sekolah Rendah dan Program Ijazah Sarjana Muda Perguruan menjadi laluan utama untuk bakal guru sekolah rendah.

Untuk guru sekolah menengah, laluan biasa iaitu ijazah bidang akademik di universiti disertai kursus Perguruan Lepasan Ijazah Dalam Cuti. Graduan sulung Institut Pendidikan Guru menerima ijazah Sarjana Muda Perguruan pada tahun 2011. Bidang pengkhususan guru juga berkembang mengikut keperluan kurikulum. Apabila Kurikulum Baru Sekolah Rendah diperkenalkan pada tahun 1983, guru perlu dilatih untuk mata pelajaran baharu seperti Kemahiran Hidup dan Sains di sekolah rendah.

Apabila teknologi maklumat masuk ke dalam kurikulum, guru pula perlu dilatih dalam penggunaan komputer di bilik darjah. Latihan berterusan menjadi ciri utama profesion keguruan di Malaysia. Peranan Institut Pendidikan Guru juga meluas kepada latihan dalam perkhidmatan. Guru yang sudah bertugas menghadiri kursus peningkatan kemahiran mengikut bidang masing-masing.

Ini termasuk kursus pengurusan bilik darjah, kaedah pentaksiran, penggunaan teknologi dan pengurusan tingkah laku murid. Latihan sedemikian penting bagi memastikan guru kekal mengikuti perubahan dasar. Bidang keguruan di Malaysia kini mempunyai laluan kerjaya yang lebih jelas. Guru boleh meningkat pangkat dari guru biasa kepada guru kanan, pengetua dan penyelia.

Kenaikan pangkat memerlukan gabungan pengalaman, kelayakan dan penilaian prestasi. Walau bagaimanapun, ramai guru masih berpendapat laluan ini terlalu bersaing dan bebanan pentadbiran terlalu tinggi. Bekerja sama dengan universiti juga menjadi ciri latihan guru pada masa. Program kerjasama antara Institut Pendidikan Guru dengan universiti membolehkan guru mengejar ijazah sarjana tanpa meninggalkan tugas.

Ini penting kerana kenaikan pangkat kini memerlukan kelayakan akademik yang lebih tinggi berbanding zaman maktab perguruan terdahulu.

Latar belakang perluasan latihan guru bermula dengan keperluan selepas merdeka. Pada tahun 1957, bilangan sekolah rendah dan menengah masih terhad tetapi permintaan guru meningkat dengan pesat. Kementerian Pelajaran membuka lebih banyak maktab perguruan di seluruh semenanjung Malaysia. Pada masa yang sama, pensijilan latihan guru dijadikan standard minimum bagi mengajar di sekolah kebangsaan.

Kepelbagaian maktab perguruan pada tahun 1960-an dan 1970-an bertujuan memenuhi keperluan subjek. Maktab perguruan bahasa melatih guru Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris. Maktab perguruan sains pula menyediakan guru Matematik dan Sains. Maktab perguruan teknikal menghasilkan guru bagi kemahiran hidup dan mata pelajaran vokasional.

Perubahan besar berlaku apabila latihan guru dinaik taraf ke peringkat ijazah. Pada tahun 1997, Maktab Perguruan Sultan Idris di Tanjung Malim ditukar menjadi Universiti Pendidikan Sultan Idris. Langkah ini menjadikan latihan guru berada di peringkat pengajian tinggi. Program ijazah sarjana muda perguruan kemudiannya dijadikan laluan utama bakal guru sekolah rendah.

Penaiktarafan 27 buah maktab perguruan menjadi Institut Pendidikan Guru berlaku secara berperingkat. Pada tahun 2005, Jemaah Menteri meluluskan cadangan penukaran itu. Pengisytiharan rasmi dibuat pada tahun 2006. Pada tahun 2009, semua institusi perguruan di Malaysia menggunakan nama Institut Pendidikan Guru di bawah satu kampus induk. Langkah ini menyatukan sistem latihan guru di seluruh negara.

Perbezaan antara laluan latihan perlu difahami. Bakal guru sekolah rendah mengikuti Program Pensiswazahan Guru Sekolah Rendah atau Program Ijazah Sarjana Muda Perguruan. Bakal guru sekolah menengah pula biasanya lulusan ijazah akademik di universiti. Mereka kemudiannya mengikuti kursus perguruan lepas ijazah sebelum bertugas sepenuhnya.

Program latihan dalam perkhidmatan menjadi ciri utama profesion keguruan. Guru yang sudah bertugas menghadiri kursus peningkatan kemahiran mengikut bidang masing-masing. Kementerian mengendalikan kursus pengurusan bilik darjah, kaedah pentaksiran, penggunaan teknologi dan pengurusan tingkah laku murid. Latihan sedemikian bertujuan memastikan guru mengikuti perubahan kurikulum.

Walau bagaimanapun, laluan latihan alternatif juga dibuka bagi mengatasi kekurangan guru. Program latihan di luar Institut Pendidikan Guru digunakan bagi subjek yang menghadapi kekurangan teruk. Sebahagian pemerhati melihat langkah ini perlu bagi mengisi kekosongan guru. Pihak lain pula bimbang persediaan pedagogi guru baharu tidak secukup melalui laluan alternatif.

Kesan kepada murid terlihat dalam kualiti pengajaran. Guru yang dilatih di peringkat ijazah mempunyai pengetahuan kandungan yang lebih mendalam. Praktikum di sekolah memberi bakal guru pengalaman bilik darjah sebelum bertugas. Walau bagaimanapun, kekurangan guru bagi subjek tertentu masih berlaku di sesetengah sekolah, khususnya di luar bandar.

Fakta kunci

• Maktab Perguruan Sultan Idris ditubuhkan pada tahun 1922 di Tanjung Malim.
• Maktab Perguruan Sultan Idris menjadi Universiti Pendidikan Sultan Idris pada 1997.
• Pada 13 Julai 2005, Jemaah Menteri meluluskan 27 buah maktab perguruan dinaik taraf menjadi Institut Pendidikan Guru.
• Pengisytiharan rasmi Institut Pendidikan Guru dibuat pada 6 Mei 2006.
• Graduan sulung Institut Pendidikan Guru menerima ijazah Sarjana Muda Perguruan pada 2011.
• Pindaan Akta Pendidikan 1996 membenarkan maktab perguruan dinaik taraf menjadi Institut Pendidikan Guru.

Butiran

18. Pendidikan luar bandar dan jurang bandar: program dan usaha penutupan jurang

Murid luar bandar menghadapi jurang pencapaian berbanding murid bandar sejak sebelum ini. Jurang ini terlihat dalam peperiksaan UPSR dan Sijil Pelajaran Malaysia serta dalam keputusan PISA. Kementerian Pendidikan melaksanakan pelbagai program intervensi termasuk infrastruktur, prasekolah luar bandar, bantuan persekolahan dan program sekolah K9 dan K11 untuk mengurangkan jurang itu.

Jurang bandar dan luar bandar dalam pendidikan Malaysia bermaksud perbezaan pencapaian antara murid sekolah di kawasan bandar dengan murid sekolah di kawasan luar bandar. Jurang ini terlihat dalam pelbagai petunjuk, termasuk keputusan peperiksaan awam, pencapaian literasi dan numerasi, serta kadar kemasukan ke pengajian tinggi. Murid luar bandar sering menghadapi masalah seperti sekolah yang jauh, kemudahan terhad, kekurangan guru dan latar keluarga yang lebih sukar dari segi ekonomi. Cabaran luar bandar bukan perkara baharu.

Sejak pembinaan sekolah selepas merdeka, kementerian perlu membina sekolah di kawasan yang sukar dicapai seperti pedalaman, kampung Orang Asli dan wilayah Sarawak dan Sabah. Pada tahun 1970-an, sebahagian usaha difokuskan melalui Dewan Latehan RIDA yang kemudian menjadi Institut Teknologi MARA. Tujuannya iaitu meningkatkan taraf ekonomi dan pendidikan masyarakat luar bandar melalui latihan dan pengajian. Satu program penting iaitu Lonjakan Perdana Pendidikan Luar Bandar yang diperkenalkan pada era Pentadbiran Abdullah Ahmad Badawi.

Program ini memberi peruntukan untuk menyempurnakan infrastruktur pendidikan luar bandar dan pedalaman, menyediakan kemudahan teknologi maklumat, memberi insentif kepada guru, menjalankan program intervensi murid dan menyediakan khidmat sokongan. Pelan ini termaktub dalam Pelan Induk Pembangunan Pendidikan yang dilancarkan pada tahun 2006. Di bawah Pelan Induk Pembangunan Pendidikan, kementerian merancang pembangunan infrastruktur dan kemudahan pendidikan luar bandar. Sasaran yang ditetapkan termasuk meningkatkan peratus murid yang menguasai tiga M dari 92.3 peratus kepada lebih 95 peratus, mengurangkan murid yang perlu pemulihan dari 7.7 peratus kepada 5 peratus, dan mengurangkan kadar keciciran luar bandar dari 1.2 peratus kepada 1 peratus di peringkat rendah.

Di peringkat menengah, kadar keciciran direkodkan 16.7 peratus dan disasarkan turun kepada 10 peratus. Satu langkah penting iaitu peluasan program prasekolah di luar bandar. Kementerian menyediakan lebih 2,400 kelas prasekolah di luar bandar untuk hampir 61,000 kanak-kanak berumur lima dan enam tahun. Ini termasuk latihan guru prasekolah serta pembekalan komputer dan perisian.

Matlamatnya iaitu memastikan kanak-kanak luar bandar mendapat persiapan awal yang sama sebelum masuk Tahun 1. Angka dalam Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2013 hingga 2025 menunjukkan jurang masih wujud. Dalam peperiksaan UPSR, jurang pencapaian antara sekolah bandar dan luar bandar iaitu kira-kira empat mata peratus dengan kelebihan pada sekolah bandar. Di peringkat Sijil Pelajaran Malaysia, jurang itu melebah kepada lapan mata peratus.

Ini menunjukkan jurang bertambah besar pada masa murid meningkat peringkat. Beberapa program baharu diperkenalkan untuk menutup jurang akses. Program Sekolah Model Khas Komprehensif 9 membolehkan murid mengikuti pendidikan dari Tahun 1 hingga Tingkatan 3 di bawah satu bumbung. Program Sekolah Model Khas Komprehensif 11 melanjutkan akses sehingga Tingkatan 5.

Kesemua program ini penting bagi kawasan luar bandar yang tidak mempunyai sekolah menengah berdekatan. Keputusan terkini menunjukkan usaha ini berkesan sebahagian. Mengikut Ringkasan Eksekutif Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2026 hingga 2035, jurang pencapaian gred purata Sijil Pelajaran Malaysia 2024 berdasarkan lokaliti telah berkurang sebanyak 26.23 peratus. Walau bagaimanapun, murid bandar masih menunjukkan tahap prestasi lebih tinggi dalam PISA dan Sijil Pelajaran Malaysia berbanding murid luar bandar.

Peranan guru dalam program luar bandar sangat penting. Guru yang bertugas di kawasan terpencil menghadapi cabaran seperti jarak jauh, kekurangan kemudahan dan kekurangan buku rujukan. Kementerian memberi insentif kewangan dan keistimewaan kepada guru di kawasan ini. Walau bagaimanapun, kekurangan guru untuk subjek sains dan matematik masih berlaku di sesetengah sekolah luar bandar.

Masalah pengangkutan juga menjadi faktor besar. Murid di kawasan pedalaman perlu berjalan jauh atau menaiki bot untuk sampai ke sekolah. Sesetengah sekolah hanya dapat diakses melalui jalan tanah yang teruk pada masa musim hujan. Hal ini menyebabkan murid sering tidak hadir dan pencapaian mereka terganggu.

Program asrama sekolah menjadi satu penyelesaian. Sekolah berasrama penuh dan sekolah model khas komprehensif membolehkan murid luar bandar tinggal berhampiran sekolah. Langsung ini mengurangkan masa perjalanan dan memberi murid akses kepada kemudahan lengkap. Walau bagaimanapun, bilangan tempat asrama terhad dan tidak semua murid luar bandar mendapat tawaran.

Data pencapaian juga perlu dibaca dengan berhati-hati. Jurang yang semakin mengecil tidak bermaksud jurang itu hilang. Murid luar bandar masih lebih rendah dalam pencapaian purata berbanding murid bandar dalam kebanyakan ujian. Jurang ini juga bertambah besar pada masa murid meningkat peringkat, khususnya dari sekolah rendah ke sekolah menengah.

Latar belakang jurang ini berpunca daripada pembinaan sekolah yang tidak sekata. Pada awal pembinaan sistem pendidikan, sekolah banyak dibina di kawasan bandar dan bandar kecil. Kawasan pedalaman, kampung Orang Asli dan wilayah Sarawak dan Sabah menerima sekolah kemudian. Sebahagian murid perlu berjalan jauh atau menaiki bot untuk sampai ke sekolah.

Kementerian menggunakan pelbagai mekanisme bagi mengurangkan jurang ini. Bantuan persekolaan diberikan kepada murid yang layak dari segi ekonomi. Insentif kewangan dan keistimewaan diberi kepada guru yang bertugas di kawasan terpencil. Pembinaan infrastruktur seperti jalan, jambatan dan asrama juga menjadi sebahagian program. Program intervensi bersasar pula dijalankan bagi mata pelajaran teras di sekolah berprestasi rendah.

Satu langkah penting ialah program asrama. Sekolah berasrama penuh dan sekolah model khas komprehensif membolehkan murid luar bandar tinggal berhampiran sekolah. Program ini mengurangkan masa perjalanan dan memberi murid akses kepada kemudahan lengkap. Walau bagaimanapun, bilangan tempat asrama terhad dan tidak semua murid luar bandar mendapat tawaran.

Data menunjukkan jurang wujud pada semua peringkat. Dalam peperiksaan peringkat rendah, jurang pencapaian antara sekolah bandar dan luar bandar ialah kira-kira empat mata peratus. Pada peringkat menengah, jurang itu melebar kepada lapan mata peratus. Hal ini menunjukkan jurang bertambah besar apabila murid meningkat peringkat. Jurang juga terlihat dalam pencapaian kajian antarabangsa seperti PISA.

Kesan kepada murid luar bandar bukan sahaja dari segi pencapaian tetapi juga kesinambungan pengajian. Sesetengah murid berhenti sekolah kerana jarak yang jauh dan masalah pengangkutan. Keciciran sekolah di kawasan luar bandar lebih tinggi berbanding kawasan bandar. Kementerian menyasarkan pengurangan kadar keciciran melalui program bantuan dan sokongan sekolah.

Kesan kepada guru di kawasan terpencil juga besar. Guru yang bertugas di kawasan ini menghadapi kekurangan kemudahan, buku rujukan dan kemudahan teknologi. Kementerian memberi insentif dan keistimewaan seperti kenaikan pangkat lebih cepat. Walau bagaimanapun, sesetengah sekolah luar bandar masih menghadapi kekurangan guru bagi subjek sains dan matematik.

Kritikan terhadap program luar bandar tertumpu kepada keberkesanan sasaran. Sebahagian pihak menilai bantuan infrastruktur sudah cukup. Pihak lain berpendapat intervensi perlu mengatasi masalah akar seperti kemiskinan keluarga dan kualiti guru di kawasan terpencil.

Fakta kunci

• Jurang pencapaian UPSR antara sekolah bandar dan luar bandar iaitu kira-kira empat mata peratus.
• Jurang pencapaian Sijil Pelajaran Malaysia antara bandar dan luar bandar melebar kepada lapan mata peratus.
• Lebih 2,400 kelas prasekolah di luar bandar disediakan untuk hampir 61,000 kanak-kanak.
• Jurang gred purata Sijil Pelajaran Malaysia 2024 berdasarkan lokaliti berkurang 26.23 peratus.
• Kadar calon Sijil Pelajaran Malaysia luar bandar yang layak meningkat dari 92.31 peratus pada 2024 kepada 92.9 peratus pada 2025.
• Program Transformasi Daerah 2025 memberi intervensi di 744 sekolah untuk 41,817 murid.

Butiran

19. Pendidikan khas: perkembangan dasar dan pembukaan kelas khas

Pendidikan khas di Malaysia bermula pada tahun 1920-an melalui usaha sukarelawan yang membuka sekolah bagi murid cacat penglihatan dan pendengaran. Selepas merdeka, kerajaan mengambil alih tanggungjawab ini secara beransur-ansur. Akta Pendidikan 1996 dan Peraturan Pendidikan Khas 1997 memperkenalkan konsep pendidikan inklusif, iaitu murid berkeperluan khas belajar bersama murid biasa di kelas biasa.

Pendidikan khas bermaksud pendidikan yang disediakan khas untuk murid yang mempunyai keperluan istimewa, termasuk murid yang lebih perlahan belajar, murid yang sukar dilihat atau didengari, serta murid dengan masalah pembelajaran. Di Malaysia, minat terhadap pendidikan khas bermula pada tahun 1920-an melalui usaha sukarelawan. Golongan sukarelawan membuka sekolah bagi murid yang mempunyai kecacatan penglihatan dan pendengaran pada masa itu. Usaha ini dijalankan oleh persatuan dan badan sukarelawan, bukan oleh kerajaan.

Perubahan besar berlaku selepas merdeka. Laporan Jawatankuasa Kabinet yang mengkaji pelaksanaan dasar pelajaran melalui Perakuan 1969 menjadi titik tolak. Perakuan itu menyatakan bahawa kerajaan seharusnya bertanggungjawab terhadap kanak-kanak cacat. Laporan itu juga memperakukan bahawa kerajaan hendaklah mengambil alih sepenuhnya tanggungjawab pendidikan itu daripada persatuan yang mengendalikannya sebelum ini.

Dasar pendidikan khas kemudiannya dimaktubkan dalam undang-undang. Bahagian 1 Akta Pelajaran 1961 mentafsirkan sekolah pendidikan khas sebagai sekolah yang menyediakan layanan pendidikan khas untuk murid yang kurang upaya. Akta ini juga memberi kuasa kepada Menteri untuk menentukan tempoh persekolahan dan kandungan kurikulum bagi keperluan pendidikan khas. Pada tahun 1996, Akta Pelajaran 1961 disemak semula dan digantikan dengan Akta Pendidikan 1996.

Menurut Akta Pendidikan 1996, murid berkeperluan khas di bawah tanggungjawab Kementerian Pendidikan ditakrifkan sebagai murid yang mempunyai kecacatan penglihatan, kecacatan pendengaran dan masalah pembelajaran. Kanak-kanak yang mempunyai masalah pembelajaran dimaksudkan sebagai mereka yang mempunyai masalah kognitif tetapi masih boleh diajar dan boleh mendapat manfaat daripada pendidikan formal. Golongan ini termasuk kanak-kanak Down Syndrome, kanak-kanak autisme ringan dan kanak-kanak kurang upaya mental. Satu perubahan konsep yang penting iaitu peralihan daripada pengasingan kepada integrasi.

Sebelum ini, kanak-kanak berkeperluan khas belajar di sekolah berasingan. Selepas Akta Pendidikan 1996, konsep pengasingan digantikan dengan konsep integrasi atau inklusif, iaitu kanak-kanak berkeperluan khas belajar bersama kanak-kanak biasa di sekolah dan kelas yang sama. Peraturan Pendidikan Khas 1997 yang digubal di bawah Akta Pendidikan 1996 mengakui hak murid berkeperluan khas untuk dimasukkan ke dalam kelas biasa. Pembukaan kelas khas berjalan secara berperingkat.

Program percantuman dan inklusif bagi murid cacat penglihatan dimulakan pada tahun 1962. Pada tahun 1988, kelas perintis bagi murid yang mempunyai masalah pembelajaran dibuka. Pada tahun 1993, tiga pelajar pendidikan khas ditempatkan di sekolah biasa sebagai langkah awal integrasi. Program ini kemudiannya diperluas ke lebih banyak sekolah.

Bilangan murid pendidikan khas masih kecil berbanding jumlah enrolmen. Mengikut Buku Perangkaan Pendidikan Malaysia 2025, enrolmen peringkat rendah di sekolah pendidikan khas sehingga 30 Jun 2025 iaitu 53,478 murid. Angka ini menunjukkan bahawa sebahagian besar murid pendidikan khas masih di sekolah biasa, manakala sebahagian kecil di sekolah khas. Cabaran kekurangan guru terlatih dan kemudahan khusus masih wujud sehingga kini.

Pengesahan awal keperluan khas memainkan peranan penting. Murid yang dicurigai mempunyai masalah pembelajaran dirujuk kepada pakar untuk penilaian. Penilaian ini melibatkan pakar psikologi, terapi pertuturan dan pakar perubatan. Keputusan penilaian menentukan sama ada murid ditempatkan di sekolah pendidikan khas, kelas inklusif atau sekolah biasa dengan sokongan tambahan.

Program inklusif di sekolah biasa memerlukan sokongan khas. Murid berkeperluan khas mungkin memerlukan guru pembantu, peralatan bantu atau pelarasan dalam cara pentaksiran. Sesetengah sekolah mempunyai unit sumber yang dilengkapi dengan guru terlatih. Namun, tidak semua sekolah mempunyai kemudahan ini, khususnya sekolah luar bandar.

Pelibatan ibu bapa juga penting dalam pendidikan khas. Ibu bapa perlu bekerjasama dengan guru untuk memantau perkembangan murid. Program latihan dan sesi kaunseling bagi ibu bapa membantu mereka memahami cara menyokong pembelajaran anak di rumah. Kerjasama ini penting kerana kemajuan murid khas bergantung kepada amalan yang konsisten di sekolah dan di rumah.

Kesedaran masyarakat terhadap pendidikan khas bertambah sejak tahun 1990-an. Sebelum ini, ramai keluarga memilih menyembunyikan kanak-kanak berkeperluan khas daripada sistem sekolah. Dengan dasar inklusif dan kempen kesedaran, lebih ramai kanak-kanak kini mendapat pendidikan formal. Walau bagaimanapun, stigma sosial masih wujud di sesetengah komuniti.

Latar belakang perkembangan pendidikan khas di Malaysia bermula dengan usaha sukarelawan. Pada tahun 1920-an, pelbagai persatuan membuka sekolah bagi murid yang mempunyai kecacatan penglihatan dan pendengaran. Usaha ini ditaja oleh sumbangan orang ramai dan bukan oleh kerajaan. Tanggungjawab kerajaan terhadap pendidikan kanak-kanak cacat bermula selepas kemerdekaan apabila Laporan Jawatankuasa Kabinet 1969 memperakukan perkara itu.

Perbezaan antara pengasingan dan integrasi perlu difahami. Sebelum tahun 1990-an, murid berkeperluan khas belajar di sekolah berasingan. Konsep pengasingan memberi perhatian khusus tetapi juga memisahkan murid daripada masyarakat. Selepas Akta Pendidikan 1996, konsep integrasi diguna pakai. Murid berkeperluan khas belajar bersama murid biasa di sekolah dan kelas yang sama.

Perbezaan kategori murid berkeperluan khas perlu difahami dengan jelas. Murid yang mempunyai masalah penglihatan atau pendengaran memerlukan bantuan teknikal seperti alat bantu dengar atau bahan Braille. Murid yang mempunyai masalah pembelajaran pula memerlukan kaedah pengajaran yang beransur dan penilaian yang disesuaikan. Kedua-dua kumpulan ini berbeza daripada murid yang memerlukan pemulihan akademik sahaja.

Proses pengenalan program di sekolah biasanya berjalan secara berperingkat. Murid yang dikenal pasti melalui penilaian pakar ditempatkan di sekolah terpilih. Guru bertugas diberikan latihan asas pendidikan khas. Unit sumber ditubuhkan di sekolah tersebut bagi menyokong murid. Kementerian kemudiannya menilai keberkesanan program sebelum memperluaskannya ke sekolah lain.

Perbezaan jumlah murid pendidikan khas antara negeri perlu diperhatikan. Negeri yang mempunyai populasi besar biasanya mempunyai lebih banyak sekolah pendidikan khas. Sesetengah negeri pula bergantung kepada kelas inklusif di sekolah biasa. Keadaan ini bermakna akses murid berkeperluan khas tidak sekata di seluruh negara.

Satu perkembangan penting ialah kemasukan murid berkeperluan khas ke program pendidian biasa. Murid yang mempunyai masalah pembelajaran ringan kini lebih banyak ditempatkan di sekolah biasa. Pihak kementerian menilai langkah ini membantu murid berbaur dengan masyarakat. Walau bagaimanapun, sesetengah guru biasa menghadapi kesukaran kerana kurang latihan pendidikan khas.

Kesan kepada murid berkeperluan khas boleh dilihat dari dua segi. Murid yang ditempatkan di sekolah biasa mendapat pengalaman sosial yang lebih luas. Namun, sesetengah murid memerlukan perhatian lebih khusus yang tidak dapat diberikan di kelas biasa. Pihak tertentu berpendapat sekolah khas berasingan masih perlu bagi murid yang memerlukan rawatan intensif.

Kritikan terhadap dasar pendidikan khas tertumpu kepada soal kesiapan sekolah. Kekurangan guru terlatih dan kemudahan khusus masih menjadi masalah utama. Sokongan kewangan bagi peralatan bantu dan terapi juga tidak mencukupi di sesetengah sekolah. Selain itu, bilangan sekolah pendidikan khas dan kelas inklusif bagi tahun terkini tidak disahkan dalam sumber awam.

Fakta kunci

• Pendidikan khas di Malaysia bermula pada tahun 1920-an melalui usaha sukarelawan.
• Perakuan Laporan Jawatankuasa Kabinet 1969 menyatakan kerajaan bertanggungjawab ke atas kanak-kanak cacat.
• Akta Pelajaran 1961 mentafsirkan sekolah pendidikan khas bagi murid kurang upaya.
• Akta Pendidikan 1996 menggantikan Akta Pelajaran 1961.
• Program percantuman murid cacat penglihatan dimulakan pada 1962.
• Kelas perintis masalah pembelajaran dibuka pada 1988.
• Enrolmen pendidikan khas peringkat rendah iaitu 53,478 murid setakat 30 Jun 2025.

Butiran

20. Pengajian tinggi 1970 hingga 1990: dasar, penswastaan awal dan kesannya

Antara tahun 1970 dan 1990, pengajian tinggi Malaysia berkembang pesat dengan penubuhan beberapa universiti baharu dan peluasan program ijazah. Dasar Ekonomi Baru 1971 hingga 1990 memberi tekanan untuk melahirkan lebih ramai tenaga kerja ikhtisas Bumiputera. Pada akhir tempoh itu, kerajaan membenarkan institusi swasta menganugerahkan ijazah melalui kerjasama twinning dengan universiti asing.

Tempoh 1970 hingga 1990 iaitu zaman pembangunan pesat pengajian tinggi Malaysia. Pada awal tempoh ini, negara hanya mempunyai tiga universiti, iaitu Universiti Malaya, Universiti Kebangsaan Malaysia dan Universiti Sains Malaysia. Pada tahun 1971, Universiti Pertanian Malaysia ditubuhkan di Serdang. Pada tahun 1972, Maktab Teknik Kuala Lumpur diisytiharkan sebagai Institut Teknologi Kebangsaan dan pada 1 April 1975 namanya ditukar kepada Universiti Teknologi Malaysia.

Dengan itu, bilangan universiti awam bertambah kepada lima. Perkembangan ini berjalan selari dengan Dasar Ekonomi Baru yang berlangsung dari 1971 hingga 1990. Dasar ini bertujuan menghapuskan kemiskinan dan mengurangkan perbezaan ekonomi antara kaum. Pengajian tinggi dilihat sebagai alat utama untuk melahirkan tenaga kerja ikhtisas Bumiputera yang diperlukan oleh sektor awam dan swasta.

Kementerian memperluaskan program biasiswa seperti Skim Biasiswa Penjana, yang membolehkan pelajar Bumiputera melanjutkan pengajian ke universiti tempatan dan luar negara. Rangka perundangan bagi tempoh ini iaitu Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971. Akta ini memberi kerangka bagi penubuhan, pentadbiran dan peruntukan kewangan universiti dan kolej universiti. Pada 13 Mei 1975, akta ini dipinda secara besar-besaran.

Pindaan itu memberi kuasa penuh kepada kerajaan untuk melantik para pentadbir universiti termasuk naib canselor. Ia juga memperketat kawalan ke atas gerakan dan aktiviti politik di kampus. Pada tahun 1976, Akta Institut Teknologi MARA 1976 meletakkan Institut Teknologi MARA di bawah Kementerian Pendidikan. Ini membuka laluan baharu kepada pelajar Bumiputera, khususnya golongan luar bandar.

Institut Teknologi MARA berkembang menjadi institusi pengajian tinggi awam yang besar dengan pelbagai cawangan di seluruh negara. Pengajian tinggi swasta juga mula tumbuh pada akhir tempoh ini. Sebelum tahun 1980-an, hampir semua pengajian tinggi dijalankan oleh kerajaan. Pada pertengahan 1980-an, Kolej Tunku Abdul Rahman membangun program kerjasama dengan universiti luar negara.

Program ini dikenali sebagai program twinning, iaitu pelajar belajar sebahagian tahun di Malaysia dan sebahagian lagi di universiti di luar negara. Lepasan itu memperoleh ijazah universiti luar negara. Pada tahun 1990-an, kerajaan membenarkan institusi swasta menjalankan program ijazah sendiri di bawah pengawasan. Ini membawa kepada penggubalan Akta Institut Swasta 1996.

Akta ini meletakkan institusi pendidikan tinggi swasta di bawah bidang kuasa Kementerian Pendidikan. Pada tahun 1996, pindaan Akta Institut Teknologi MARA memberi institusi itu kuasa yang setaraf dengan universiti lain, walaupun namanya kekal sehingga tahun 1999. Kesan pengembangan ini besar dari segi akses. Bilangan pelajar pengajian tinggi meningkat dengan ketara berbanding 1970.

Pelajar yang sebelum ini perlu keluar negara kini boleh melanjutkan pengajian di Malaysia. Walaupun begitu, cabaran kekurangan tenaga pengajar, ketergantungan kepada penswastaan awal dan jurang antara bandar dengan luar bandar kekal menjadi isu sehingga kini. Kesan penswastaan awal terhadap sistem pendidikan amat besar. Sebelum ini, pelajar yang gagal masuk universiti awam terpaksa bekerja atau keluar negara.

Dengan institusi swasta, mereka mendapat pilihan baharu di Malaysia. Walau bagaimanapun, yuran institusi swasta lebih tinggi dan tidak semua keluarga mampu membayarnya. Skim pinjaman pendidikan diperkenalkan bagi membantu pelajar sedemikian. Kerjasama dengan universiti luar negara menjadi ciri penswastaan awal.

Program twinning membenarkan pelajar belajar tahun pertama dan kedua di Malaysia, kemudian menamatkan pengajian di universiti di United Kingdom, Australia atau Amerika Syarikat. Lepasan memperoleh ijazah universiti luar negara. Program ini popular kerana kos lebih rendah berbanding belajar sepenuhnya di luar negara. Masalah kawalan mutu menjadi isu besar dalam penswastaan awal.

Sebahagian institusi swasta baru tidak mempunyai kemudahan dan tenaga pengajar yang mencukupi. Kementerian perlu memperketatkan kawalan melalui Akta Institut Swasta 1996 dan proses pengesahan program. Langkah ini bertujuan memastikan ijazah yang dikeluarkan institusi swasta mempunyai nilai yang diiktiraf. Tempoh ini juga menyaksikan perkembangan politeknik dan kolej komuniti.

Politeknik Ungku Omar ditubuhkan pada tahun 1969 dan diikuti politeknik lain di seluruh negara. Politeknik menawarkan program diploma bagi lepasan sekolah menengah yang mahukan latihan teknikal. Kolej komuniti pula ditubuhkan pada tahun 2001 bagi memenuhi keperluan pembangunan kemahiran komuniti dan pembelajaran sepanjang hayat.

Latar belakang perkembangan pengajian tinggi dalam tempoh ini ialah keperluan tenaga buruh ikhtisas. Pada tahun 1970-an, negara memerlukan jurutera, doktor, guru dan akauntan bagi menyokong pembangunan ekonomi. Pengajian tinggi dilihat sebagai alat untuk melahirkan tenaga buruh sedemikian. Dasar Ekonomi Baru yang berlangsung dari tahun 1971 hingga 1990 memberi tumpuan kepada penyelarasan semula sosioekonomi.

Kesemua institusi pengajian tinggi awam ditubuhkan melalui akta. Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971 memberi rangka perundangan bagi penubuhan universiti dan kolej universiti. Pada tahun 1975, akta ini dipinda bagi memberi kerajaan kuasa melantik pentadbir universiti. Kementerian juga boleh mengawal aktiviti politik di kampus melalui peruntukan akta tersebut.

Penswastaan awal bermula apabila institusi swasta mula menawarkan program pengajian tinggi. Pada pertengahan tahun 1980-an, beberapa kolej swasta menjalin kerjasama dengan universiti luar negara. Program twinning membenarkan pelajar belajar sebahagian tahun di Malaysia dan sebahagian lagi di luar negara. Lepasan memperoleh ijazah universiti luar negara.

Kesan penswastaan awal terhadap pelajar sangat besar. Sebelum ini, pelajar yang gagal masuk universiti awam terpaksa bekerja atau melanjutkan pengajian di luar negara dengan kos tinggi. Dengan institusi swasta, mereka mendapat pilihan baharu di Malaysia. Walau bagaimanapun, yuran institusi swasta lebih tinggi dan tidak semua keluarga mampu membayarnya.

Perbezaan antara program ijazah tempatan dan program twinning perlu difahami. Program ijazah tempatan dijalankan sepenuhnya di Malaysia. Program twinning pula membolehkan pelajar menamatkan pengajian di universiti luar negara. Kedua-dua jenis program ini memerlukan pengesahan daripada kementerian sebelum boleh dijalankan.

Satu perkembangan penting ialah pengenalan politeknik. Politeknik Ungku Omar ditubuhkan pada tahun 1969 dan menjadi politeknik pertama di Malaysia. Politeknik ini menawarkan program diploma dalam bidang kejuruteraan dan teknologi. Politeknik lain kemudiannya ditubuhkan di seluruh negara bagi menampung permintaan tenaga kerja teknikal.

Kesan pengembangan pengajian tinggi terhadap masyarakat dapat dilihat daripada akses pelajar. Bilangan pelajar pengajian tinggi meningkat dengan ketara berbanding tahun 1970-an. Pelajar yang sebelum ini perlu keluar negara kini boleh melanjutkan pengajian di Malaysia. Kos pengajian juga lebih rendah berbanding belajar di luar negara.

Kritikan terhadap penswastaan awal tertumpu kepada soal kualiti. Sebahagian institusi swasta baharu tidak mempunyai kemudahan dan tenaga pengajar yang mencukupi. Kementerian perlu memperketatkan kawalan melalui Akta Institut Swasta 1996 dan proses pengesahan program. Selain itu, data bilangan pelajar pengajian tinggi bagi setiap tahun antara 1970 dan 1990 tidak diperoleh lengkap.

Fakta kunci

• Universiti Pertanian Malaysia ditubuhkan pada 29 Oktober 1971.
• Institut Teknologi Kebangsaan ditukar namanya kepada Universiti Teknologi Malaysia pada 1 April 1975.
• Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971 berkuat kuasa pada 30 April 1971.
• Pindaan besar-besaran Akta Universiti dan Kolej Universiti berlaku pada 13 Mei 1975.
• Akta Institut Teknologi MARA 1976 meletakkan institusi itu di bawah Kementerian Pendidikan.
• Dasar Ekonomi Baru berlangsung dari 1971 hingga 1990.
• Akta Institut Swasta 1996 meletakkan institusi pengajian tinggi swasta di bawah kawalan kerajaan.

Butiran

21. Pengajaran Sains dan Matematik dalam Bahasa Inggeris (PPSMI) 2003 hingga 2012

PPSMI iaitu dasar yang menjadikan Bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar bagi mata pelajaran Sains dan Matematik di semua peringkat persekolahan. Dasar ini dilaksanakan secara berperingkat bermula sesi persekolahan 2003. Dasar ini menarik kecaman daripada ibu bapa, pakar bahasa dan golongan politik. Pada 8 Julai 2009, kabinet memutuskan dasar ini dimansuhkan mulai 2012.

PPSMI iaitu singkatan bagi Pengajaran dan Pembelajaran Sains dan Matematik dalam Bahasa Inggeris. Ia iaitu dasar yang menjadikan Bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar bagi dua mata pelajaran itu di semua peringkat persekolahan, menggantikan Bahasa Melayu di sekolah kebangsaan dan bahasa ibunda di sekolah jenis kebangsaan. Dasar ini diluluskan kabinet dan dilaksanakan secara berperingkat bermula sesi persekolahan 2003. Pereintisnya iaitu semua murid Tahun 1 di peringkat sekolah rendah serta murid Tingkatan 1 dan Tingkatan Enam Rendah di peringkat sekolah menengah.

Tujuan utama dasar ini iaitu meningkatkan penguasaan Bahasa Inggeris dalam kalangan murid Malaysia. Pada pada masa itu, kerajaan berpendapat murid Malaysia lemah dalam Bahasa Inggeris dan hal ini melemahkan daya saing negara dalam ekonomi global. Dengan mengajar Sains dan Matematik dalam Bahasa Inggeris, murid dijangka terdedah kepada istilah teknikal dan penggunaan bahasa Inggeris setiap hari. Dasar ini juga bertujuan membolehkan murid mengakses ilmu sains dan teknologi yang kebanyakannya tersedia dalam Bahasa Inggeris.

Pelaksanaan PPSMI menghadapi pelbagai masalah praktikal. Masalah utama iaitu kekurangan guru yang menguasai kedua-dua bidang, iaitu ilmu Sains atau Matematik dan Bahasa Inggeris. Ramai guru terpaksa mengajar dalam campuran Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris. Murid di kawasan luar bandar menghadapi kesukaran teruk kerana mereka kurang terdedah kepada Bahasa Inggeris di rumah.

Buku teks dan bahan rujukan yang sesuai juga tidak mencukupi pada peringkat awal. PPSMI menjadi isu politik yang sangat sensitif. Golongan yang menentang dasar ini termasuk parti politik, ibu bapa cendekiawan, gerakan pelajar dan mahasiswa, pakar bahasa serta sasterawan. Mereka berpendapat dasar ini melemahkan Bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu dan menghakis jati diri kebangsaan.

Mereka juga berhujah bahawa murid luar bandar menjadi mangsa kerana kekurangan akses kepada Bahasa Inggeris. Pihak yang menyokong PPSMI pula berpendapat dasar ini perlu untuk daya saing global. Mereka berhujah bahawa penguasaan Bahasa Inggeris sangat penting untuk kemasukan universiti, pekerjaan dan akses kepada ilmu terkini. Golongan ini termasuk sebahagian ibu bapa, pensyarah dan sektor swasta.

Pertikaian antara dua pendapat ini berlangsung bertahun-tahun. Pada 8 Julai 2009, Mesyuarat Kabinet memutuskan dasar PPSMI akan dimansuhkan secara berperingkat bermula 2012 bagi Tahun 1, Tahun 4, Tingkatan 1 dan Tingkatan 4. Mesyuarat Jemaah Menteri pada 5 Ogos 2009 bersetuju melaksanakan mekanisme soft landing untuk membantu pelajar menyesuaikan diri dengan peralihan dasar. Mekanisme soft landing membenarkan pengajaran dan pembelajaran dwibahasa, iaitu penggunaan Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris bersama-sama bagi sekolah kebangsaan, serta bahasa ibunda dan Bahasa Inggeris bagi sekolah jenis kebangsaan Cina dan Tamil.

Kohort Tahun 1 pada 2010 boleh menggunakan dwibahasa sehingga 2014. Kohort Tahun 1 pada 2011 pula boleh menggunakan dwibahasa sehingga 2015. Pada 4 November 2011, Kabinet memutuskan pemansuhan PPSMI kekal dan kerajaan tidak bercadang melaksanakan semula dasar tersebut. Kesan PPSMI terhadap pencapaian murid menjadi kajian ramai pihak.

Sebahagian kajian mendapati murid yang kuat dalam Bahasa Inggeris menunjukkan peningkatan dalam subjek sains. Walau bagaimanapun, kajian lain mendapati murid di sekolah luar bandar menghadapi penurunan pencapaian kerana mereka tidak memahami arahan guru. Keputusan kajian yang berbeza ini menyukarkan kerajaan membuat keputusan berdasarkan data semata-mata. Peranan media dalam perbahasan PPSMI juga besar.

Akhbar, televisyen dan laman web menjadi medan pertukaran pendapat antara penyokong dan penentang dasar itu. Gerakan dalam talian mengumpul tanda tangan bagi menentang PPSMI. Tekanan media ini menjadi salah satu faktor yang mendorong kerajaan mengkaji semula dasar itu. Pembalakan PPSMI juga memberi kesan kepada buku teks dan peperiksaan.

Buku teks Sains dan Matematik yang ditulis dalam Bahasa Inggeris perlu diganti dengan versi Bahasa Melayu. Peperiksaan awam juga perlu diselaraskan dengan dwibahasa untuk kohort yang masih menggunakan Bahasa Inggeris. Tugas ini memerlukan masa bertahun-tahun sebelum selesai sepenuhnya. Satu kesan jangka panjang PPSMI iaitu peningkatan kesedaran terhadap kepentingan Bahasa Inggeris.

Selepas dasar itu dimansuhkan, pelbagai program diperkenalkan bagi memperkukuh Bahasa Inggeris tanpa mengubah bahasa pengantar. Program ini termasuk program pemulihan Bahasa Inggeris, program dwibahasa dan penambahan waktu pengajaran Bahasa Inggeris di sekolah. PPSMI juga meninggalkan pengajaran penting tentang cara dasar bahasa dilaksanakan. Dasar yang berubah secara mendadak tanpa persiapan guru dan bahan yang mencukupi biasanya menimbulkan masalah.

Pengalaman ini mempengaruhi cara kerajaan mendekati dasar bahasa seterusnya, iaitu melalui pendekatan beransur-ansur dan dwibahasa.

Latar belakang keluarnya dasar PPSMI ialah keprihatinan kerajaan terhadap penguasaan Bahasa Inggeris. Pada akhir tahun 1990-an, keputusan pelajar Malaysia dalam peperiksaan antarabangsa menunjukkan pencapaian Bahasa Inggeris yang lemah. Kerajaan berpendapat hal ini melemahkan daya saing negara dalam ekonomi global. Dasar PPSMI kemudiannya digubal sebagai langkah meningkatkan pendedahan murid kepada Bahasa Inggeris.

Masalah utama pelaksanaan ialah kekurangan guru yang menguasai kedua-dua bidang. Banyak guru terpaksa mengajar dalam campuran Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris. Murid luar bandar menghadapi kesukaran teruk kerana kurang terdedah kepada Bahasa Inggeris di rumah. Bahan rujukan yang sesuai juga tidak mencukupi pada peringkat awal.

Golongan yang menentang termasuk parti politik, ibu bapa, gerakan pelajar, pakar bahasa dan sasterawan. Mereka berpendapat dasar ini melemahkan Bahasa Melayu dan menghakis jati diri kebangsaan. Mereka juga berhujah murid luar bandar menjadi mangsa kerana kekurangan akses kepada Bahasa Inggeris.

Pihak yang menyokong pula berpendapat dasar ini perlu bagi daya saing global. Penguasaan Bahasa Inggeris dilihat penting untuk kemasukan universiti, pekerjaan dan akses kepada ilmu terkini. Golongan ini termasuk sebahagian ibu bapa, pensyarah dan sektor swasta.

Pihak yang menyokong pula berpendapat dasar ini perlu bagi daya saing global. Mereka melihat penguasaan Bahasa Inggeris penting untuk kemasukan universiti, pekerjaan dan akses kepada ilmu terkini. Golongan ini termasuk sebahagian ibu bapa, pensyarah dan sektor swasta. Pertikaian antara dua pendapat ini berlangsung bertahun-tahun.

Mekanisme soft landing diperkenalkan selepas kabinet memutuskan pemansuhan berperingkat. Mekanisme ini membenarkan pengajaran dwibahasa di sekolah kebangsaan. Kohort Tahun 1 pada 2010 boleh menggunakan dwibahasa hingga 2014 dan kohort Tahun 1 pada 2011 hingga 2015.

PPSMI juga memberi kesan kepada buku teks dan peperiksaan awam. Buku teks Sains dan Matematik yang ditulis dalam Bahasa Inggeris perlu digantikan dengan versi Bahasa Melayu. Peperiksaan awam turut diselaraskan dengan dwibahasa bagi kohort yang masih menggunakan Bahasa Inggeris. Kesan jangka panjang dasar ini ialah peningkatan kesedaran terhadap kepentingan Bahasa Inggeris. Selepas pemansuhan, pelbagai program diperkenalkan bagi memperkukuh bahasa Inggeris tanpa mengubah bahasa pengantar. Pengalaman PPSMI memberi pelajaran bahawa dasar bahasa yang berubah mendadak tanpa persiapan mencukupi biasanya menimbulkan masalah.

Fakta kunci

• PPSMI dilaksanakan secara berperingkat bermula sesi persekolahan 2003.
• Pereintis PPSMI iaitu murid Tahun 1, Tingkatan 1 dan Tingkatan Enam Rendah.
• Mesyuarat Kabinet pada 8 Julai 2009 memutuskan PPSMI dimansuhkan mulai 2012.
• Mekanisme soft landing diluluskan pada Mesyuarat Jemaah Menteri 5 Ogos 2009.
• Pelaksanaan dwibahasa dibenarkan sehingga 2014 bagi kohort Tahun 1 tahun 2010.
• Kabinet pada 4 November 2011 memutuskan pemansuhan PPSMI kekal.

Butiran

22. MBMMBI 2012 dan pemerkasaan bahasa Melayu serta bahasa Inggeris

MBMMBI iaitu singkatan bagi Memartabatkan Bahasa Melayu dan Memperkukuh Bahasa Inggeris. Dasar ini digubal sebagai ganti PPSMI selepas dasar itu dimansuhkan. Tujuannya iaitu memartabatkan Bahasa Melayu sebagai bahasa ilmu sambil memperkukuh penguasaan Bahasa Inggeris melalui pendekatan dwibahasa. Dasar ini dimaktubkan dalam Pekeliling Ikhtisas Bilangan 12 Tahun 2011.

MBMMBI iaitu singkatan bagi Memartabatkan Bahasa Melayu dan Memperkukuh Bahasa Inggeris. Ia iaitu dasar bahasa yang digubal oleh Kementerian Pendidikan Malaysia sebagai dasar ganti selepas PPSMI dimansuhkan. Dasar ini bertujuan mengekalkan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama sambil meningkatkan penguasaan Bahasa Inggeris melalui pendekatan yang lebih beransur dan berhati-hati. Dasar ini diperkenalkan oleh Muhyiddin Yassin, yang pada masa itu Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Pelajaran Malaysia.

Menurut beliau, melalui dasar MBMMBI, pengajaran dan pembelajaran Matematik dan Sains akan dilaksanakan sepenuhnya dalam Bahasa Melayu. Pada masa yang sama, kerajaan memperkenalkan dua strategi terpisah, iaitu strategi Memartabatkan Bahasa Melayu dan strategi Memperkukuh Bahasa Inggeris. Kedua-dua strategi ini bertujuan memastikan murid menguasai kedua-dua bahasa dengan lebih seimbang. Satu perkara penting tentang MBMMBI iaitu kerajaan menegaskan dasar ini bukan PPSMI yang berulang.

Menteri Pelajaran pada masa itu menyata bahawa kerajaan tidak akan kembali ke dasar PPSMI. Sebaliknya, MBMMBI memberi tumpuan kepada peningkatan pembelajaran mata pelajaran bahasa secara langsung, iaitu memperkasakan pengajaran Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris sendiri. Dasar ini dimaktubkan dalam Pekeliling Ikhtisas Bilangan 12 Tahun 2011 tentang Pelaksanaan Dasar MBMMBI. Surat pekeliling ini menyatakan bahawa pada 8 Julai 2009, Mesyuarat Jemaah Menteri telah memansuhkan pelaksanaan dasar PPSMI di sekolah dan menggantikannya dengan dasar MBMMBI.

Ini menunjukkan keputusan pemansuhan PPSMI dan penggubalan MBMMBI berlaku dalam satu proses yang bersambung. Pelaksanaan MBMMBI berlangsung secara berperingkat. Fasa pertama memberi tumpuan kepada pemerkasaan guru dalam Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris. Fasa seterusnya memperkenalkan bahan pengajaran dan aktiviti bilik darjah yang memperkukuh kedua-dua bahasa.

Program seperti Program Pemulihan Bahasa Inggeris dan Program Dual Language Programme kemudiannya dibangunkan sebagai kelanjutan dasar ini. Program Dual Language Programme membenarkan sekolah terpilih menjalankan pengajaran dwibahasa bagi mata pelajaran Sains dan Matematik. Ini bermaksud murid terdedah kepada kedua-dua bahasa secara seimbang, berbeza dengan PPSMI yang menjadikan Bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar tunggal. Program ini dijalankan di sekolah kebangsaan dan sekolah jenis kebangsaan yang memenuhi syarat.

Kesan MBMMBI terlihat dalam perubahan bahan peperiksaan dan kurikulum. Buku teks Matematik dan Sains bertukar semula kepada Bahasa Melayu. Peperiksaan awam diselaraskan dengan dasar baharu. Sijil Pelajaran Malaysia bagi kohort terakhir PPSMI diselaraskan dengan mekanisme dwibahasa sebelum kembali sepenuhnya kepada Bahasa Melayu.

Perdebatan tentang MBMMBI masih berlangsung. Sebahagian pihak menilai dasar ini berjaya memulihkan kedudukan Bahasa Melayu. Pihak lain berpendapat dasar ini tidak cukup kuat untuk meningkatkan penguasaan Bahasa Inggeris. Keputusan PISA dan TIMSS yang menunjukkan pencapaian Malaysia merosot dalam literasi dan numerasi sering digunakan sebagai hujah oleh kedua-dua pihak.

Pelaksanaan MBMMBI di peringkat sekolah memerlukan persiapan besar. Guru perlu dilatih untuk mengajar dwibahasa secara berkesan, iaitu menggunakan dua bahasa tanpa mengurangkan kefahaman murid. Latihan ini dijalankan di Institut Pendidikan Guru dan di sekolah melalui komuniti pembelajaran profesional. Bahan bantuan mengajar dwibahasa juga disediakan bagi memudahkan guru merancang pelajaran.

Penguasaan Bahasa Melayu juga menjadi tumpuan di bawah dasar ini. Mata pelajaran Bahasa Melayu diperkasa dengan penambahan aktiviti penulisan dan pembacaan. Kementerian memperkenalkan program sastera dan kempen membaca bagi meningkatkan minat murid terhadap Bahasa Melayu. Tujuannya iaitu memastikan murid menguasai bahasa kebangsaan dengan baik sebelum menghadapi dunia kerja.

Program Dual Language Programme menjadi sebahagian penting MBMMBI. Program ini membenarkan sekolah terpilih menjalankan pengajaran dwibahasa bagi mata pelajaran sains dan matematik. Syaratnya, sekolah perlu mempunyai guru yang mahir dwibahasa dan murid yang mempunyai asas Bahasa Inggeris yang kukuh. Program ini bertujuan memberi keseimbangan antara pemerkasaan Bahasa Melayu dan penguasaan Bahasa Inggeris.

Cabaran terbesar dasar ini iaitu kekurangan guru yang benar-benar mahir dalam kedua-dua bahasa. Ramai guru Bahasa Inggeris tidak mempunyai latar belakang sains, manakala guru sains pula lemah dalam Bahasa Inggeris. Hal ini menyebabkan pelaksanaan dwibahasa tidak konsisten di seluruh negara. Kementerian menghadapi masalah serupa pada masa menambah bilangan guru yang berkelayakan.

Keputusan kajian antarabangsa menjadi pengukur keberkesanan dasar ini. Keputusan Malaysia dalam kajian PISA yang menunjukkan penurunan dalam literasi membaca, matematik dan sains menjadi bukti bahawa dasar bahasa sahaja tidak cukup. Peningkatan mutu pendidikan memerlukan perubahan dalam kaedah mengajar, latihan guru dan pentaksiran. Perbahasan ini masih berlangsung sehingga kini.

Latar belakang keluarnya dasar MBMMBI ialah keputusan kabinet memansuhkan PPSMI. Selepas keputusan itu, kerajaan perlulah satu dasar bahasa baharu. Menteri Pelajaran pada masa itu memperkenalkan MBMMBI sebagai dasar pengganti. Dasar ini membolehkan Bahasa Melayu kekal sebagai bahasa pengantar utama sementara penguasaan Bahasa Inggeris diperkukuh melalui pendekatan yang beransur.

Kedua-dua strategi dalam dasar ini mempunyai fokus yang berbeza. Strategi Memartabatkan Bahasa Melayu bertujuan memulihkan kedudukan bahasa kebangsaan sebagai bahasa ilmu. Strategi Memperkukuh Bahasa Inggeris pula bertujuan meningkatkan penguasaan murid melalui program tambahan. Kedua-dua strategi ini berjalan bersama dalam satu rangka dasar yang sama.

Pelaksanaan dasar ini di peringkat sekolah memerlukan persiapan besar. Guru perlu dilatih untuk mengajar dwibahasa secara berkesan. Bahan bantuan mengajar dwibahasa disediakan bagi memudahkan guru merancang pelajaran. Latihan dijalankan di Institut Pendidikan Guru dan di sekolah melalui komuniti pembelajaran profesional.

Program Dual Language Programme menjadi bahagian penting dasar ini. Program ini membenarkan sekolah terpilih menjalankan pengajaran dwibahasa bagi mata pelajaran Sains dan Matematik. Syaratnya, sekolah perlu mempunyai guru yang mahir dwibahasa dan murid yang mempunyai asas Bahasa Inggeris yang kukuh. Program ini dijalankan di sekolah kebangsaan dan sekolah jenis kebangsaan yang memenuhi syarat.

Kesan dasar ini terhadap bahan pengajaran dan peperiksaan amat besar. Buku teks Matematik dan Sains bertukar semula kepada Bahasa Melayu. Peperiksaan awam diselaraskan dengan dasar baharu. Sijil Pelajaran Malaysia bagi kohort terakhir PPSMI diselaraskan dengan mekanisme dwibahasa sebelum kembali sepenuhnya kepada Bahasa Melayu.

Peningkatan penguasaan Bahasa Melayu juga menjadi tumpuan di bawah dasar ini. Mata pelajaran Bahasa Melayu diperkasa dengan penambahan aktiviti penulisan dan pembacaan. Kementerian memperkenalkan program sastera dan kempen membaca. Tujuannya ialah memastikan murid menguasai bahasa kebangsaan dengan baik sebelum menghadapi dunia kerja.

Kritikan terhadap dasar ini tertumpu kepada soal keberkesanan. Sebahagian pihak menilai dasar ini berjaya memulihkan kedudukan Bahasa Melayu. Pihak lain berpendapat dasar ini tidak cukup kuat untuk meningkatkan penguasaan Bahasa Inggeris. Keputusan PISA dan TIMSS yang menunjukkan pencapaian Malaysia merosot sering digunakan sebagai hujah oleh kedua-dua pihak.

Fakta kunci

• MBMMBI iaitu Memartabatkan Bahasa Melayu dan Memperkukuh Bahasa Inggeris.
• Dasar ini diperkenalkan oleh Muhyiddin Yassin sebagai ganti PPSMI.
• Pekeliling Ikhtisas Bilangan 12 Tahun 2011 memaktubkan pelaksanaan dasar MBMMBI.
• Mesyuarat Jemaah Menteri pada 8 Julai 2009 memansuhkan PPSMI dan menggantikannya dengan MBMMBI.
• Pengajaran Matematik dan Sains dilaksanakan sepenuhnya dalam Bahasa Melayu di bawah dasar ini.
• Kerajaan menegaskan dasar ini bukan PPSMI dan tidak akan kembali ke PPSMI.

Butiran

23. Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah (KBSM) dan Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM)

KBSM iaitu kurikulum sekolah menengah yang dilaksanakan pada tahun 1989 berdasarkan Laporan Jawatankuasa Kabinet 1979. KBSM menggabungkan ilmu, kemahiran, bahasa dan nilai dalam semua mata pelajaran. Kurikulum ini digantikan oleh KSSM yang dilaksanakan secara berperingkat mulai tahun 2017. KSSM menekankan kemahiran abad ke-21 dan standard pembelajaran yang lebih jelas.

KBSM iaitu singkatan bagi Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah. Ia iaitu kurikulum bagi peringkat menengah yang dilaksanakan berdasarkan cadangan Laporan Jawatankuasa Kabinet 1979. Prinsip utama KBSM iaitu menjalin dan mengadunkan unsur ilmu dan kemahiran, bahasa, dan nilai dalam semua mata pelajaran. Buat kali pertama dalam sejarah pendidikan Malaysia, nilai perlu merentas kurikulum, iaitu nilai tidak diajar dalam satu mata pelajaran sahaja tetapi disebuti ke dalam semua mata pelajaran.

KBSM mula dilaksanakan pada tahun 1988 secara percubaan bagi mata pelajaran bahasa. Pelaksanaan penuh bagi mata pelajaran lain bermula pada tahun 1989 di peringkat Tingkatan 1. Kurikulum ini bertujuan melahirkan individu yang seimbang dari segi ilmu pengetahuan dan kemahiran, serta mempunyai moral dan nilai etika yang kukuh. Ia juga memperkenalkan konsep pembelajaran menyeluruh yang selaras dengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan yang digubal pada tahun 1988.

Di peringkat menengah atas, mata pelajaran dibahagikan kepada dua kumpulan besar, iaitu mata pelajaran teras dan mata pelajaran pilihan atau elektif. Kumpulan teras iaitu subjek wajib yang perlu diambil semua murid. Terdapat lima kumpulan teras, iaitu Bahasa, Sains dan Matematik, Teknologi dan Vokasional, Kemanusiaan dan Pengajian Islam, serta Kesihatan dan Jasmani. Selain itu, mata pelajaran Kemahiran Hidup diperkenalkan kepada murid sekolah rendah dari Tahun 4 hingga Tahun 6 dan seterusnya ke peringkat menengah rendah.

Di peringkat menengah rendah, Program Peralihan Kemahiran Hidup ditawarkan mengikut Pilihan A, B, C dan D. Pilihan ini membenarkan murid memilih antara bidang perniagaan, teknologi, pertanian atau sains rumah tangga mengikut minat. Pada tahun yang sama, Mata Pelajaran Kemahiran Manipulatif ditawarkan kepada lebih banyak sekolah. Langkah ini bertujuan memastikan semua murid, termasuk yang memilih aliran akademik, mendapat pendedahan kepada kemahiran praktikal.

KBSM berjalan selama hampir tiga dekad. Pada tahun 2017, Kementerian Pendidikan menggantikannya dengan KSSM, iaitu Kurikulum Standard Sekolah Menengah. KSSM dilaksanakan secara berperingkat mulai tahun 2017. Perbezaan utama iaitu KSSM menggunakan struktur Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran, iaitu satu dokumen yang menggabungkan kurikulum dan pentaksiran dalam satu tempat.

Dalam KSSM, setiap mata pelajaran mempunyai tiga komponen standard, iaitu Standard Kandungan, Standard Pembelajaran dan Standard Prestasi. Standard Kandungan iaitu pernyataan khusus tentang perkara yang murid patut ketahui dan boleh lakukan dalam suatu tempoh persekolahan. Standard Pembelajaran pula iaitu penetapan kriteria atau indikator kualiti pembelajaran dan pencapaian yang boleh diukur bagi setiap standard kandungan. KSSM meletakkan tumpuan yang besar kepada kemahiran abad ke-21.

Kemahiran ini termasuk kemahiran berfikir, komunikasi, kerja separa, kepimpinan, fleksibel, berinisiatif, kendiri, teknologi maklumat dan komunikasi, keusahawanan, belajar sepanjang hayat dan kebolehan menyesuaikan diri. Dokumen standard KSSM juga memasukkan secara jelas Kemahiran Berfikir Aras Tinggi dan pendekatan inkuiri, pembelajaran berasaskan projek serta pendekatan STEM. Kerangka KSSM membahagikan mata pelajaran kepada beberapa kumpulan besar, iaitu Komunikasi, Sains dan Teknologi, Kerohanian Sikap dan Nilai, Perkembangan Fizikal dan Kemanusiaan, Estetika serta Keterampilan Diri. Tujuannya iaitu melahirkan insan seimbang yang mahir berkomunikasi, menguasai ilmu sains dan teknologi, menghayati nilai agama, dan mempunyai kemahiran diri yang lengkap.

Satu perubahan besar yang dibawa KBSM iaitu konsep pembelajaran berpusatkan murid. Kurikulum ini menggalakkan guru menggunakan pelbagai kaedah seperti perbincangan kumpulan, projek dan pembelajaran yang berteraskan aktiviti. Ini berbeza dengan kaedah sebelum itu yang lebih tertumpu kepada kuliah guru. Perubahan ini memerlukan guru mengubah cara mereka merancang dan menjalankan pelajaran.

KBSM juga memperkenalkan konsep kemahiran merentas kurikulum. Kemahiran ini termasuk kemahiran berfikir, kemahiran komunikasi dan kemahiran kerja separa. Kemahiran sedemikian sepatutnya dibina melalui semua mata pelajaran dan bukan melalui satu subjek sahaja. Dalam praktiknya, pelaksanaan konsep ini tidak konsisten kerana sesetengah guru masih tertumpu kepada kandungan mata pelajaran masing-masing.

Penilaian di bawah KBSM menggunakan gabungan peperiksaan bertulis dan kerja kursus. Peperiksaan awam peringkat menengah rendah masih dijalankan melalui Peperiksaan Menengah Rendah. Di peringkat menengah atas, peperiksaan awam iaitu Sijil Pelajaran Malaysia. Kerja kursus dan projek mengira sebahagian daripada markah akhir bagi sesetengah mata pelajaran.

Perbezaan antara KBSM dan KSSM juga terletak pada cara guru merancang. Di bawah KBSM, guru bergantung pada spesifikasi kurikulum yang menyenaraikan topik dan objektif. Di bawah KSSM, guru bergantung pada Standard Kandungan dan Standard Pembelajaran yang lebih tertumpu kepada keputusan murid. Perubahan ini bertujuan memudahkan guru merancang pentaksiran yang selaras dengan pembelajaran.

Kurikulum Standard Sekolah Menengah juga memberi tumpuan kepada pembangunan sahsiah murid. Nilai murni, akhlak dan kerohanian ditenun ke dalam semua mata pelajaran. Kementerian juga memperkenalkan aktiviti kokurikulum yang bertujuan membina kepimpinan, kerjasama dan disiplin. Tujuannya iaitu melahirkan insan seimbang dari segi fizikal, emosi, rohani dan intelek.

Latar belakang keluarnya KBSM ialah cadangan Laporan Jawatankuasa Kabinet 1979. Laporan itu mencadangkan penggubalan kurikulum menengah yang bersepadu. Kurikulum ini bertujuan menggantikan sistem sebelumnya yang terlalu berpecah mengikut mata pelajaran. Pelaksanaan percubaan bermula pada tahun 1988 bagi mata pelajaran bahasa sebelum diluaskan ke peringkat lain.

Perbezaan besar antara KBSM dan KSSM terletak pada struktur dokumen. KBSM menggunakan spesifikasi kurikulum yang menyenaraikan topik dan objektif pengajaran. KSSM pula menggunakan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran yang menggabungkan kurikulum dengan pentaksiran dalam satu dokumen. Setiap mata pelajaran mempunyai tiga standard, iaitu Standard Kandungan, Standard Pembelajaran dan Standard Prestasi.

Pelaksanaan KSSM berjalan secara berperingkat mulai tahun 2017. Murid Tahun 1 dan Tingkatan 1 menjadi perintis. Kurikulum ini kemudiannya diperluas ke tingkatan yang lain setiap tahun. Guru perlu dilatih mengenai struktur baharu ini sebelum ia digunakan sepenuhnya di bilik darjah.

Satu perubahan penting KSSM ialah penekanan kepada kemahiran abad ke-21. Kemahiran ini termasuk kemahiran berfikir, komunikasi, kerja separa, kepimpinan, teknologi maklumat dan komunikasi, keusahawanan, belajar sepanjang hayat dan kebolehan menyesuaikan diri. Kemahiran ini ditenun ke dalam semua mata pelajaran dan bukan diajar dalam satu subjek sahaja.

Kesan perubahan kurikulum terhadap guru amat besar. Guru perlu mengubah cara merancang pengajaran daripada berorientasikan topik kepada berorientasikan hasil murid. Latihan berterusan diperlukan bagi memastikan guru memahami struktur baharu ini. Sesetengah guru menghadapi kesukaran kerana silibus yang banyak dan masa yang terhad.

Kritikan terhadap KSSM tertumpu kepada soal jumlah mata pelajaran. Sesetengah pihak berpendapat bilangan mata pelajaran masih terlalu banyak dan bebanan murid tidak berkurang. Pihak lain pula menilai kemahiran abad ke-21 sukah diukur dan menjadikan kurikulum terlalu rumit. Perdebatan ini berterusan sehingga kini.

Fakta kunci

• KBSM dilaksanakan secara percubaan pada tahun 1988 bagi mata pelajaran bahasa.
• KBSM dilaksanakan sepenuhnya pada tahun 1989 di peringkat Tingkatan 1.
• KBSM berdasarkan cadangan Laporan Jawatankuasa Kabinet 1979.
• KSSM dilaksanakan secara berperingkat mulai tahun 2017.
• KSSM menggunakan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran.
• KSSM mempunyai tiga komponen standard, iaitu Standard Kandungan, Standard Pembelajaran dan Standard Prestasi.

Butiran

24. Pentaksiran: PMR, PT3 dan pemansuhan peperiksaan menengah rendah

PMR iaitu Peperiksaan Menengah Rendah yang dijalankan bagi murid Tingkatan 3 sebelum digantikan oleh PT3 pada tahun 2014. PT3 iaitu Pentaksiran Tingkatan Tiga yang menggabungkan peperiksaan bertulis dengan komponen pentaksiran sekolah. Peperiksaan PT3 dibatalkan pada tahun 2021 dan dimansuhkan sepenuhnya pada tahun 2022, digantikan dengan Pentaksiran Berasaskan Sekolah.

Peperiksaan Menengah Rendah atau PMR iaitu peperiksaan awam peringkat menengah rendah yang dijalankan bagi murid Tingkatan 3 di Malaysia. Peperiksaan ini menguji pencapaian murid selepas tiga tahun persekolahan menengah rendah. Keputusan PMR digunakan untuk menentukan aliran pengajian murid di peringkat menengah atas, termasuk sama ada murid masuk aliran sains, teknikal, vokasional atau perniagaan. PMR berjalan selama beberapa dekad sebagai sebahagian daripada sistem pentaksiran nasional.

Walau bagaimanapun, peperiksaan ini mendapat kritikan kerana digambarkan terlalu berorientasikan peperiksaan. Ramai pihak mendakwa tumpuan berlebihan kepada PMR menyebabkan guru memenuhi kelas dengan latihan berulang dan menghafal, bukan pembelajaran yang bermakna. Tekanan ibu bapa untuk mendapatkan keputusan cemerlang juga meningkatkan bebanan mental murid. Pada tahun 2014, PMR digantikan dengan Pentaksiran Tingkatan Tiga atau PT3.

PT3 iaitu peperiksaan yang menguji murid Tingkatan 3 dengan format baharu yang menggabungkan komponen peperiksaan bertulis dengan komponen pentaksiran sekolah. Perbezaan utama berbanding PMR iaitu PT3 mengambil kira kerja kursus, projek dan aktiviti bilik darjah sepanjang tahun, bukan hanya keputusan peperiksaan akhir sahaja. PT3 masih digunakan bagi menentukan aliran pengajian di peringkat menengah atas. Walau bagaimanapun, pelaksanaannya menghadapi masalah pada tahun 2020 pada masa pandemik COVID-19 menyebabkan sekolah ditutup.

Pada tahun itu, peperiksaan PT3 dibatalkan dan penilaian alternatif digunakan. Pada tahun 2021, peperiksaan PT3 bagi tahun itu juga dibatalkan. Pembatalan PT3 pada tahun 2021 diumumkan oleh Menteri Kanan Pendidikan Radzi Jidin dalam Sidang Media Khas. Beliau menyata pembatalan itu dibuat dengan mengambil kira kekangan masa bagi para pelajar untuk membuat persiapan, khususnya pembelajaran bersemuka bersama guru di sekolah.

Beliau juga menyata penularan COVID-19 masih belum dapat ditangani sepenuhnya. Tanpa pelaksanaan PT3, kaedah pentaksiran murid seperti tahun lepas boleh diteruskan. Pada tahun 2022, PT3 dimansuhkan sepenuhnya. Ia digantikan dengan Pentaksiran Berasaskan Sekolah atau PBS.

PBS iaitu sistem pentaksiran yang dijalankan oleh guru di sekolah sepanjang tahun tanpa peperiksaan awam peringkat menengah rendah. Tujuannya iaitu mengurangkan tekanan peperiksaan dan memberi tumpuan kepada perkembangan murid secara menyeluruh. Pemansuhan PT3 bermakna tidak ada lagi peperiksaan awam peringkat menengah rendah di Malaysia. Kementerian kini menumpukan kepada pentaksiran bilik darjah dan pentaksiran berterusan.

Walau bagaimanapun, soal bagaimana menentukan aliran pengajian murid tanpa peperiksaan awam masih menjadi cabaran. Sesetengah sekolah masih menjalankan penilaian sendiri bagi tujuan pemilihan aliran. Keputusan PMR sebelum ini menjadi sangat penting bagi ibu bapa. Keputusan tinggi membuka pintu ke aliran sains di sekolah menengah terbaik.

Hal ini mendorong sesetengah keluarga menghantar anak ke kelas tuisyen tambahan sejak awal. Tekanan ini menimbulkan kesan buruk kepada kanak-kanak yang masih di peringkat menengah rendah. PT3 pada tahun 2014 bertujuan mengurangkan tekanan itu dengan mengambil kira kerja sepanjang tahun. Walau bagaimanapun, amalan di sesetengah sekolah tidak berubah banyak.

Sesetengah sekolah masih memberi tumpuan tinggi kepada komponen peperiksaan bertulis PT3 kerana ia digunakan untuk penempatan aliran. Ini bermaksud matlamat asal PT3 tidak tercapai sepenuhnya. Pembatalan PT3 pada tahun 2020 dan 2021 memberi pelajaran penting tentang kebergantungan sistem kepada peperiksaan. Apabila peperiksaan dibatalkan secara mendadak, sekolah perlu mencari cara baharu untuk menilai murid.

Sesetengah sekolah menghadapi kesukaran kerana guru tidak biasa dengan pentaksiran berasaskan sekolah. Selepas pemansuhan penuh pada tahun 2022, tugas menentukan aliran pengajian beralah kepada sekolah. Sesetengah sekolah menggunakan keputusan peperiksaan dalaman sendiri sebagai panduan. Amalan ini berbeza antara sekolah, sesuatu yang membawa persoalan tentang keadilan.

Kementerian menyatakan pentaksiran berasaskan sekolah perlu dilaksanakan secara konsisten di seluruh negara. Pemansuhan peperiksaan menengah rendah juga memberi kesan kepada data pendidikan. Sebelum ini, keputusan PMR dan PT3 menjadi sumber data kebangsaan tentang pencapaian murid. Tanpa peperiksaan itu, kementerian bergantung kepada data pentaksiran sekolah yang mungkin direkod dengan cara berbeza.

Hal ini menyukarkan perbandingan prestasi antara sekolah dan negeri.

Latar belakang wujudnya peperiksaan menengah rendah ialah keperluan menentukan aliran pengajian. Keputusan peperiksaan digunakan bagi menempatkan murid ke aliran sains, teknikal, vokasional atau perniagaan di peringkat menengah atas. Pada awal sistem, keputusan peperiksaan menjadi satu-satunya petunjuk objektif bagi penempatan tersebut.

Kritikan terhadap PMR bermula sejak beberapa dekad lalu. Ramai pihak mendakwa tumpuan berlebihan kepada peperiksaan menyebabkan guru memenuhi kelas dengan latihan berulang dan menghafal. Tekanan ibu bapa untuk mendapatkan keputusan cemerlang juga meningkatkan bebanan mental murid. Sesetengah keluarga menghantar anak ke kelas tuisyen sejak awal bagi menyediakan peperiksaan.

Perbezaan antara PMR dan PT3 terletak pada komponen penilaian. PMR menggunakan keputusan peperiksaan bertulis sebagai ukuran utama. PT3 pula menggabungkan peperiksaan bertulis dengan pentaksiran sekolah. Kerja kursus, projek dan aktiviti bilik darjah sepanjang tahun juga diambil kira dalam keputusan akhir.

Pelaksanaan PT3 menghadapi masalah apabila pandemik COVID-19 melanda. Pada tahun 2020, peperiksaan PT3 dibatalkan kerana sekolah ditutup. Pada tahun 2021, peperiksaan itu juga dibatalkan. Kementerian menggunakan pentaksiran alternatif bagi kedua-dua tahun tersebut. Tanpa peperiksaan awam, sekolah perlu mencari cara baharu untuk menilai murid.

Kesan kepada penempatan aliran setelah pemansuhan ialah ketidaktentuan. Sesetengah sekolah menggunakan keputusan peperiksaan dalaman sendiri sebagai panduan penempatan. Amalan ini berbeza antara sekolah dan membawa persoalan tentang keadilan. Kementerian menyata pentaksiran berasaskan sekolah perlu dilaksanakan secara konsisten di seluruh negara.

Pemansuhan peperiksaan menengah rendah juga memberi kesan kepada data pendidikan. Sebelum ini, keputusan PMR dan PT3 menjadi sumber data kebangsaan tentang pencapaian murid. Tanpa peperiksaan itu, kementerian bergantung kepada data pentaksiran sekolah yang direkod dengan cara berbeza. Hal ini menyukarkan perbandingan prestasi antara sekolah dan negeri.

Fakta kunci

• PMR iaitu Peperiksaan Menengah Rendah bagi murid Tingkatan 3.
• PMR digantikan oleh Pentaksiran Tingkatan Tiga atau PT3 pada tahun 2014.
• Peperiksaan PT3 bagi tahun 2020 dibatalkan berikutan pandemik COVID-19.
• Peperiksaan PT3 bagi tahun 2021 juga dibatalkan.
• PT3 dimansuhkan sepenuhnya pada tahun 2022.
• Pentaksiran Berasaskan Sekolah menggantikan PT3 sebagai sistem pentaksiran menengah rendah.

Butiran

25. UPSR dan pemansuhannya pada 2021: sebab dan kesan

UPSR iaitu Ujian Penilaian Sekolah Rendah yang menjadi peperiksaan awam terbesar di peringkat rendah sejak tahun 1988. Peperiksaan ini menggantikan Peperiksaan Penilaian Darjah Lima yang dijalankan sejak 1967. Pada 28 April 2021, Kementerian Pendidikan mengumumkan UPSR dimansuhkan sepenuhnya mulai tahun itu dan tiada peperiksaan ganti. Kementerian beralih kepada Pentaksiran Berasaskan Sekolah dan Pentaksiran Bilik Darjah.

UPSR iaitu Ujian Penilaian Sekolah Rendah, iaitu peperiksaan awam yang diduduki murid Tahun 6 di peringkat sekolah rendah di Malaysia. Peperiksaan ini pada asalnya bertujuan menguji empat kemahiran asas, iaitu membaca, menulis, mengira dan menaakul. UPSR menggantikan Peperiksaan Penilaian Darjah Lima yang telah dijalankan sejak tahun 1967. Peperiksaan ini mula diperkenalkan untuk semua sekolah rendah pada tahun 1988 dan menjadi peperiksaan awam terbesar di peringkat rendah.

UPSR juga menjadi satu komponen penting bagi kemasukan ke sekolah berasrama penuh dan sekolah berprestasi tinggi. Keputusan peperiksaan ini menjadi salah satu kriteria penempatan murid ke sekolah pilihan. Ini menjadikan UPSR sangat penting dalam mata ibu bapa yang mahu anak mereka masuk ke sekolah terbaik. Pada tahun 2019, Kementerian Pelajaran merancang pemansuhan penuh UPSR dalam tempoh lima tahun sambil mengumpul pandangan pelbagai pihak.

Pada tahun 2020, peperiksaan UPSR dibatalkan berikutan pandemik COVID-19. Pada 15 April 2020, kementerian membuat keputusan membatalkan UPSR bersama dengan Pentaksiran Tingkatan Tiga. Penilaian kaedah baharu digunakan untuk menggantikan UPSR pada tahun itu. Pada 28 April 2021, Menteri Kanan Pendidikan Radzi Jidin mengumumkan dalam Sidang Media Khas bahawa Kementerian Pendidikan Malaysia memuktamadkan untuk memansuhkan UPSR mulai 2021.

Beliau nyata tiada peperiksaan ganti bagi ujian murid Tahun 6. Fokus utama kementerian pada masa itu iaitu memperkasakan Pentaksiran Kemasukan Sekolah Khusus. Beliau menyata pada masa Pentaksiran Kemasukan Sekolah Khusus dilaksanakan, hanya satu perempat daripada jumlah keseluruhan murid Tahun Enam pada 2020 mengambil keputusan untuk menduduki pentaksiran tersebut. Sebab utama pemansuhan UPSR yang dikemukakan iaitu budaya peperiksaan yang berlebihan.

Radzi Jidin menyata bahawa pada masa tumpuan diberi kepada UPSR, banyak masa di sekolah ditumpukan kepada mata pelajaran yang akan diduduki masa peperiksaan sahaja. Hal ini menyebabkan guru terpaksa mengambil masa subjek lain yang tiada dalam peperiksaan untuk persediaan UPSR. Ringkasnya, peperiksaan itu mengganggu pembelajaran menyeluruh. Pemansuhan ini juga meliputi Pentaksiran Alternatif Sekolah Rendah yang dijalankan bagi murid berkeperluan khas.

Selepas pemansuhan, kementerian memperkasakan Pentaksiran Berasaskan Sekolah dan Pentaksiran Bilik Darjah secara menyeluruh. Ujian Akhir Sesi Akademik dan Matriks Pembelajaran Tahun 4 diperkenalkan sebagai sebahagian daripada sistem pentaksiran baharu. Kesan pemansuhan UPSR diterima pelbagai reaksi. Pihak yang menyokong menilai langkah ini mengurangkan tekanan kepada murid Tahun 6 dan membolehkan guru memberi tumpuan kepada pembelajaran yang lebih bermakna.

Pihak yang ragu-ragu pula bimbang tiada ukuran objektif bagi mengukur pencapaian murid sebelum masuk menengah. Isu ini masih berlangsung setakat tarikh rujukan. Kesan pemansuhan UPSR terhadap kelas tuisyen juga ketara. Sebelum ini, ramai ibu bapa menghantar anak ke kelas tambahan bagi menyediakan UPSR.

Dengan tiada peperiksaan awam, permintaan tuisyen peringkat rendah berkurangan. Sesetengah pusat tuisyen beralih kepada program pemulihan bagi mata pelajaran lain atau kelas kemahiran hidup. Soal kemasukan ke sekolah berasrama penuh menjadi isu utama selepas pemansuhan. Sebelum ini, keputusan UPSR menjadi salah satu kriteria penempatan.

Selepas ini, kementerian memperkenalkan Pentaksiran Kemasukan Sekolah Khusus. Walau bagaimanapun, bilangan murid yang menduduki pentaksiran itu sangat rendah, iaitu hanya satu perempat murid Tahun Enam pada tahun 2020. Pemansuhan ini juga memberi kesan kepada bahan pengajaran. Buku teks dan buku latihan yang ditulis khas bagi persediaan UPSR tidak lagi digunakan.

Penerbit perlu menyesuaikan bahan mengikut pentaksiran baharu. Guru pula perlu belajar kaedah pentaksiran baharu seperti rekod berterusan, pemerhatian dan rubrik penilaian. Perdebatan tentang pemansuhan UPSR masih berlangsung. Sebahagian pendidik berpendapat pentaksiran bilik darjah lebih baik kerana ia melihat perkembangan murid sepanjang tahun.

Pihak lain pula bimbang pentaksiran sedemikian terlalu bergantung kepada kebijaksanaan guru dan boleh tidak konsisten. Kementerian menyata pentaksiran baharu perlu disokong dengan latihan guru yang mencukupi. Kesan kepada murid berkeperluan khas juga perlu diperhatikan. Pentaksiran Alternatif Sekolah Rendah yang dijalankan bagi murid ini turut dimansuhkan.

Ini bermaksud pentaksiran murid berkeperluan khas kini menggunakan pendekatan yang sama seperti murid biasa dengan pelarasan yang sesuai. Sesetengah pakar pendidikan khas berpendapat murid ini memerlukan instrumen pentaksiran yang lebih khusus.

Latar belakang wujudnya UPSR ialah keperluan satu ukuran objektif bagi pencapaian murid rendah. Sebelum ini, Peperiksaan Penilaian Darjah Lima dijalankan sejak tahun 1967. UPSR kemudiannya diperkenalkan pada tahun 1988 sebagai peperiksaan awam peringkat rendah yang lebih tersusun. Keputusan peperiksaan ini digunakan bagi kemasukan ke sekolah berasrama penuh dan sekolah berprestasi tinggi.

Kritikan terhadap UPSRI bermula sejak beberapa tahun sebelum pemansuhan. Ramai pendidik mendakwa tumpuan berlebihan kepada peperiksaan menyebabkan pembelajaran menjadi sempit. Guru terpaksa mengambil masa subjek lain yang tiada dalam peperiksaan bagi persiapan UPSR. Tekanan ibu bapa juga menyebabkan ramai murid menghadiri kelas tuisyen sejak awal.

Pembatalan UPSR pada tahun 2020 berlaku berikutan pandemik COVID-19. Pada 15 April 2020, kementerian membatalkan UPSR bersama Pentaksiran Tingkatan Tiga. Penilaian kaedah baharu digunakan bagi menggantikan peperiksaan tersebut. Pada tahun berikutnya, kementerian memuktamadkan pemansuhan penuh UPSR.

Pelaksanaan pentaksiran berasaskan sekolah di peringkat rendah memerlukan perubahan besar. Guru perlu merekod keputusan murid sepanjang tahun melalui pentaksiran bilik darjah. Ujian Akhir Sesi Akademik dan Matriks Pembelajaran Tahun 4 diperkenalkan sebagai sebahagian sistem baharu. Guru perlu dilatih mengenai kaedah rekod berterusan, pemerhatian dan rubrik penilaian.

Kesan kepada kelas tuisyen juga ketara. Sebelum ini, ramai ibu bapa menghantar anak ke kelas tambahan bagi menyediakan UPSR. Dengan tiada peperiksaan awam, permintaan tuisyen peringkat rendah berkurangan. Sesetengah pusat tuisyen beralih kepada program pemulihan bagi mata pelajaran lain atau kelas kemahiran hidup.

Kesan kepada kemasukan sekolah berasrama penuh menjadi isu utama. Sebelum ini, keputusan UPSR menjadi salah satu kriteria penempatan. Selepas pemansuhan, kementerian memperkenalkan Pentaksiran Kemasukan Sekolah Khusus. Walau bagaimanapun, bilangan murid yang menduduki pentaksiran itu sangat rendah, iaitu hanya satu perempat murid Tahun Enam pada tahun 2020.

Perdebatan mengenai pemansuhan masih berlangsung. Sebahagian pendidik berpendapat pentaksiran bilik darjah lebih baik kerana melihat perkembangan murid sepanjang tahun. Pihak lain bimbang pentaksiran sedemikian terlalu bergantung kepada kebijaksanaan guru dan boleh tidak konsisten antara sekolah.

Fakta kunci

• UPSR menggantikan Peperiksaan Penilaian Darjah Lima yang dijalankan sejak 1967.
• UPSR diperkenalkan untuk semua sekolah rendah pada tahun 1988.
• Peperiksaan UPSR dibatalkan pada tahun 2020 berikutan pandemik COVID-19.
• Pada 28 April 2021, KPM mengumumkan UPSR dimansuhkan sepenuhnya mulai 2021.
• Tiada peperiksaan ganti diwujudkan bagi murid Tahun 6.
• Hanya satu perempat murid Tahun Enam 2020 menduduki Pentaksiran Kemasukan Sekolah Khusus.
• Pentaksiran Alternatif Sekolah Rendah bagi murid berkeperluan khas turut dimansuhkan.

Butiran

26. KSSR semakan dan kemahiran abad ke-21

KSSR iaitu Kurikulum Standard Sekolah Rendah yang dilaksanakan secara berperingkat mulai tahun 2011 bagi menggantikan Kurikulum Baru Sekolah Rendah. Pada tahun 2017, KSSR disemak semula dan dimasukkan secara jelas unsur kemahiran abad ke-21 dan Kemahiran Berfikir Aras Tinggi. Asas pembangunannya iaitu enam aspirasi murid yang selaras dengan kemahiran komunikasi dan perpaduan kaum.

KSSR iaitu singkatan bagi Kurikulum Standard Sekolah Rendah. Ia iaitu kurikulum peringkat rendah yang menggantikan Kurikulum Baru Sekolah Rendah yang berjalan sejak tahun 1983. KSSR mula dilaksanakan secara berperingkat pada tahun 2011 bermula dengan murid Tahun 1. Kurikulum ini pada asalnya iaitu pengukuhan dan penambahbaikan kepada KSSR terdahulu, tetapi memperkenalkan perubahan besar dalam struktur dokumen kurikulum.

Pada tahun 2017, KSSR disemak semula dan dikenali sebagai KSSR Semakan 2017. Semakan ini bertujuan memastikan kandungan kurikulum dan pendekatan pembelajaran sesuai dengan perkembangan global. Salah satu ciri paling penting semakan ini iaitu kemasukan secara eksplisit unsur kemahiran abad ke-21 dan Kemahiran Berfikir Aras Tinggi ke dalam semua mata pelajaran. Asas pembangunan KSSR Semakan 2017 iaitu enam aspirasi murid.

Enam aspirasi ini iaitu kemahiran abad ke-21, perpaduan dan keharmonian kaum, kemahiran komunikasi, kemahiran komunikasi asas, pembangunan kurikulum yang selaras dengan syor-syor kabinet, dan pembangunan profil murid yang lengkap. Satu aspirasi penting iaitu murid hendaklah menguasai sekurang-kurangnya tiga bahasa untuk berkomunikasi secara berkesan dan mampu bersaing di peringkat global. Kemahiran abad ke-21 yang dimasukkan ke dalam KSSR iaitu senarai kemahiran yang dianggap perlu untuk menghadapi dunia kerja dan kehidupan masa kini. Senarai ini termasuk kemahiran berfikir, komunikasi, kerja separa, kepimpinan, fleksibel, berinisiatif dan terarah, kendiri, teknologi maklumat dan komunikasi, keusahawanan, belajar sepanjang hayat dan kebolehan menyesuaikan diri.

Kemahiran ini bukan diajar dalam satu mata pelajaran sahaja tetapi ditenun ke dalam semua mata pelajaran. Satu konsep penting dalam KSSR iaitu Kemahiran Berfikir Aras Tinggi. Ini bermaksud murid bukan sahaja perlu ingat fakta tetapi mahu menganalisis, menilai dan mencipta. Untuk mencapai matlamat ini, guru digalakkan menggunakan pendekatan inkuiri, iaitu pembelajaran melalui soalan dan penyelidikan.

Pendekatan lain yang digalakkan iaitu pembelajaran berasaskan projek dan pembelajaran berasaskan masalah. Dokumen standard KSSR menggunakan struktur Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran. Dokumen ini menggabungkan tiga komponen, iaitu Standard Kandungan, Standard Pembelajaran dan Standard Prestasi. Standard Kandungan iaitu pernyataan khusus tentang perkara yang murid patut ketahui dan boleh lakukan dalam suatu tempoh persekolahan.

Standard Pembelajaran iaitu kriteria atau indikator kualiti pembelajaran dan pencapaian yang boleh diukur bagi setiap standard kandungan. Satu perubahan penting iaitu perubahan peranan guru. Guru bukan lagi sekadar penyampai maklumat tetapi pemudah cara pembelajaran. Guru perlu merancang aktiviti yang membolehkan murid berfikir sendiri, bekerja separa dan menyelesaikan masalah.

Perubahan ini memerlukan latihan berterusan bagi guru, khususnya dalam penggunaan pendekatan inkuiri dan teknologi maklumat. Walaupun KSSR Semakan 2017 memberi tumpuan kepada kemahiran abad ke-21, pelaksanaannya menghadapi cabaran. Sesetengah guru masih terbiasa dengan kaedah pengajaran tradisional yang lebih tertumpu kepada hafalan. Masalah lain iaitu kekurangan kemudahan di sesetengah sekolah, khususnya sekolah luar bandar, untuk menjalankan aktiviti berasaskan teknologi.

Keputusan pentaksiran antarabangsa seperti PISA juga menunjukkan pencapaian Malaysia masih belum mencapai sasaran. Penerapan kemahiran abad ke-21 di bilik darjah memerlukan perubahan besar dalam cara guru mengajar. Guru perlu merancang aktiviti yang membolehkan murid bekerja separa, berdiskusi dan menyelesaikan masalah. Kaedah sedemikian mengambil masa lebih panjang berbanding ceramah biasa.

Sesetengah guru menghadapi kesukaran kerana silibus yang banyak dan masa yang terhad. Pendekatan inkuiri menjadi salah satu kaedah utama di bawah KSSR. Dalam pendekatan ini, guru memberikan soalan atau masalah dan murid menjalankan penyelidikan sendiri. Tujuannya iaitu membina pemahaman melalui pengalaman langsung.

Walau bagaimanapun, pendekatan ini memerlukan bahan dan kemudahan yang mencukupi, sesuatu yang tidak tersedia di semua sekolah. Pembelajaran berasaskan projek menjadi cara utama bagi menilai kemahiran abad ke-21. Murid bekerja dalam kumpulan untuk menghasilkan produk atau penyelesaian. Projek sedemikian membolehkan guru menilai kemahiran komunikasi, kerjasama dan pemikiran kreatif.

Walau bagaimanapun, penilaian projek memerlukan rubrik yang jelas supaya ia adil dan konsisten. Teknologi maklumat dan komunikasi menjadi bahagian penting KSSR. Murid diajar menggunakan komputer dan internet bagi mencari maklumat serta menghasilkan kerja. Kemahiran digital ini dianggap penting untuk alam pekerjaan masa kini.

Walau bagaimanumpun, jurang akses antara sekolah bandar dan luar bandar menyebabkan pelaksanaan tidak sekata. Cabaran terbesar iaitu mengubah minda guru dan ibu bapa. Ramai masih mengukur kejayaan pendidikan melalui markah peperiksaan. Kemahiran seperti kepimpinan dan kerjasama sukar diukur melalui peperiksaan bertulis.

Perubahan budaya ini mengambil masa dan memerlukan sokongan berterusan daripada kementerian dan sekolah.

Latar belakang keluarnya KSSR ialah keperluan menggantikan Kurikulum Baru Sekolah Rendah yang berjalan sejak tahun 1983. Kurikulum tersebut dianggap terlalu tertumpu kepada hafalan. KSSR mula dilaksanakan secara berperingkat pada tahun 2011 bermula dengan murid Tahun 1. Kurikulum ini menggunakan struktur Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran yang sama dengan kurikulum peringkat menengah.

Perbezaan utama KSSR dengan kurikulum terdahulu ialah penggunaan Standard Kandungan dan Standard Pembelajaran. Standard Kandungan menyatakan perkara yang murid patut ketahui dan boleh lakukan dalam sesuatu tempoh persekolahan. Standard Pembelajaran pula menetapkan kriteria kualiti pembelajaran yang boleh diukur bagi setiap standard kandungan. Struktur ini menjadikan perancangan guru lebih jelas.

Kemahiran abad ke-21 yang dimasukkan ke dalam kurikulum ini merujuk kepada senarai kemahiran yang dianggap perlu bagi dunia kerja dan kehidupan masa kini. Senarai ini termasuk kemahiran berfikir, komunikasi, kerja separa, kepimpinan, fleksibel, berinisiatif dan terarah, kendiri, teknologi maklumat dan komunikasi, keusahawanan, belajar sepanjang hayat dan kebolehan menyesuaikan diri.

Perubahan peranan guru menjadi ciri utama kurikulum ini. Guru bukan lagi sekadar penyampai maklumat tetapi pemudah cara pembelajaran. Guru perlu merancang aktiviti yang membolehkan murid berfikir sendiri, bekerja separa dan menyelesaikan masalah. Perubahan ini memerlukan latihan berterusan, khususnya dalam penggunaan pendekatan inkuiri dan teknologi maklumat.

Pelaksanaan pendekatan inkuiri dan pembelajaran berasaskan projek memerlukan bahan dan kemudahan yang mencukupi. Pendekatan inkuiri memerlukan guru memberikan soalan atau masalah kepada murid. Murid kemudian menjalankan penyelidikan sendiri bagi membina pemahaman. Walau bagaimanapun, pendekatan ini mengambil masa lebih panjang berbanding ceramah biasa dan sukar dilaksanakan di sekolah yang kekurangan kemudahan.

Jurang akses antara sekolah bandar dan luar bandar menjadi cabaran utama. Sekolah luar bandar sering kekurangan komputer, akses internet dan bahan pembelajaran digital. Hal ini menyebabkan pelaksanaan kurikulum tidak sekata di seluruh negara. Murid di sekolah luar bandar kurang mendapat pendedahan kepada aktiviti berasaskan teknologi.

Kritikan terhadap KSSR Semakan 2017 tertumpu kepada soal kerumitan. Sebahagian pemerhati menilai kemasukan kemahiran abad ke-21 menjadikan kurikulum terlalu rumit bagi guru dan murid. Pihak lain pula menilai kemahiran ini sukah diukur melalui peperiksaan bertulis. Jurang antara dasar kurikulum dengan amalan bilik darjah masih wujud sehingga kini.

Fakta kunci

• KSSR mula dilaksanakan secara berperingkat pada tahun 2011 bermula Tahun 1.
• KSSR Semakan 2017 memasukkan kemahiran abad ke-21 secara eksplisit.
• KSSR berdasarkan enam aspirasi murid termasuk perpaduan dan keharmonian kaum.
• Aspirasi KSSR menyasarkan murid menguasai sekurang-kurangnya tiga bahasa.
• KSSR menggunakan Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran.
• KSSR menekankan pendekatan inkuiri, pembelajaran berasaskan projek dan STEM.

Butiran

27. Pendidikan Islam dan Pendidikan Moral dalam kurikulum

Pendidikan Islam iaitu mata pelajaran wajib bagi semua murid Islam di sekolah rendah dan menengah. Pendidikan Moral pula menjadi mata pelajaran teras bagi murid yang tidak mengambil Pendidikan Islam. Kedua-dua mata pelajaran ini dimaktubkan dalam kurikulum kebangsaan bermula dengan Kurikulum Baru Sekolah Rendah pada 1983 dan terus disemak sehingga Kurikulum Standard Sekolah Rendah pada 2011.

Pendidikan Islam iaitu mata pelajaran yang mengajar ajaran Islam, bacaan al-Quran, akidah, ibadah, akhlak dan sejarah Islam. Di sekolah rendah, mata pelajaran ini wajib dipelajari oleh setiap murid Islam dari Tahun 1 hingga Tahun 6. Tumpuan utama pendidikan Islam sekolah rendah iaitu tiga bidang, iaitu Asuhan Tilawah al-Quran, Asas Ulum Syariah dan Asas Akhlak Islamiah. Mata pelajaran ini bertujuan memenuhi tuntutan fardu ain, iaitu kewajipan asas setiap Muslim terhadap ajaran agama sendiri.

Sebelum merdeka, belum wujud satu kurikulum khusus untuk Pendidikan Islam. Pengajaran agama dijalankan secara tidak seragam di sekolah pondok, madrasah dan sekolah agama. Selepas merdeka, kurikulum sekolah rendah digubal di bawah Akta Pelajaran 1961 dan dikenali sebagai Kurikulum Lama Sekolah Rendah. Berpandukan kurikulum ini, mata pelajaran Pendidikan Islam mula diajar secara formal di sekolah menengah pada tahun 1962.

Ini menandakan permulaan pendidikan Islam dalam sistem sekolah kebangsaan. Pendidikan Moral pula iaitu mata pelajaran yang mengajar nilai murni, akhlak, tanggungjawab dan pembinaan sahsiah. Mata pelajaran ini menjadi mata pelajaran teras bagi semua murid yang tidak mengambil mata pelajaran Pendidikan Islam di semua peringkat persekolahan. Pendidikan Moral mula diperkenalkan pada tahun 1983 di bawah dasar Kurikulum Baru Sekolah Rendah dan Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah.

Pembangunan kurikulum kedua-dua mata pelajaran ini mendapat nafas baharu pada tahun 1979 pada masa Laporan Jawatankuasa Kabinet dikemukakan. Laporan itu menekankan pendidikan kerohanian yang kukuh dan unsur disiplin. Selepas laporan itu, Pendidikan Moral mula diajar di semua sekolah rendah mulai tahun 1983 bersama pelaksanaan Kurikulum Baru Sekolah Rendah. Kurikulum Pendidikan Moral yang pertama digunakan mulai tahun 1988.

Kurikulum ini diguna pakai di seluruh sekolah menengah selama sebelas tahun sebelum disemak semula pada tahun 1999. Pembahagian ini bermaksud setiap murid mengambil salah satu daripada dua mata pelajaran itu mengikut agama. Murid Islam mengambil Pendidikan Islam. Murid bukan Islam mengambil Pendidikan Moral.

Kedua-dua mata pelajaran ini digolongkan sebagai mata pelajaran teras dalam kurikulum. Dalam Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah, kedua-dua mata pelajaran diletakkan di bawah kumpulan teras Pengajian Islam dan Kemanusiaan. Kurikulum kedua-dua mata pelajaran ini telah disemak beberapa kali. Semakan kurikulum Pendidikan Moral Kurikulum Baru Sekolah Rendah dan Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah mula dilaksanakan pada tahun 2003.

Kemudiannya, Kurikulum Standard Sekolah Rendah mula dilaksanakan secara berperingkat pada tahun 2011 melibatkan murid Tahun 1. Semakan ini membawa perubahan dalam pendekatan pengajaran daripada hafalan kepada penerokaan nilai melalui aktiviti bilik darjah. Satu isu penting dalam kurikulum ini iaitu perbezaan antara murid Islam dan bukan Islam. Sebahagian pihak mendakwa pembahagian ini mewujudkan jurang kerana murid bukan Islam tidak mendapat pendedahan kepada ajaran Islam.

Pihak lain berpendapat pembahagian ini perlu bagi memenuhi keperluan fardu ain dan menghormati kebebasan beragama. Perdebatan ini berterusan sehingga kini dalam hal-hal berkaitan kurikulum dan pentaksiran kedua-dua mata pelajaran itu. Pengajaran Pendidikan Islam di sekolah rendah berstruktur mengikut tahap. Tahap pertama merangkumi Tahun 1 hingga Tahun 3 dan tahap kedua merangkumi Tahun 4 hingga Tahun 6.

Setiap tahap mempunyai objektif pembelajaran yang berbeza mengikut kemampuan murid. Bahan pengajaran termasuk bacaan al-Quran, doa, riwayat dan adab harian. Pendidikan Moral pula menggunakan pendekatan nilai melalui aktiviti. Murid diajar nilai seperti kejujuran, tanggungjawab, hormat dan kerjasama melalui cerita, perbincangan dan permainan peranan.

Pendekatan ini berbeza dengan pengajaran hafalan yang digunakan sebelum ini. Tujuannya iaitu murid benar-benar menghayati nilai dan mengamalkannya dalam kehidupan harian. Peranan guru dalam kedua-dua mata pelajaran ini sangat penting. Guru Pendidikan Islam perlu menguasai bahasa Arab bagi bacaan al-Quran.

Guru Pendidikan Moral pula perlu mahir dalam memudah cara perbincangan nilai. Kementerian melatih guru bagi kedua-dua bidang di Institut Pendidikan Guru dan universiti awam. Pentaksiran kedua-dua mata pelajaran ini berubah mengikut kurikulum. Di bawah Kurikulum Baru Sekolah Rendah, pentaksiran lebih tertumpu kepada peperiksaan bertulis.

Di bawah Kurikulum Standard Sekolah Rendah, pentaksiran lebih menekankan pemerhatian terhadap amalan murid dalam kehidupan harian. Perubahan ini bertujuan memastikan pendidikan nilai benar-benar membentuk sahsiah. Hubungan antara Pendidikan Islam dan Pendidikan Moral dengan perpaduan kaum juga sering dibahas. Sesetengah pihak berpendapat kedua-dua mata pelajaran perlu diajar bersama-sama kepada semua murid bagi mengurangkan jurang antara agama.

Pihak lain berpendapat pemisahan ini perlu bagi menghormati kepelbagaian agama dan keperluan fardu ain.

Latar belakang pembahagian mata pelajaran mengikut agama bermula dengan struktur masyarakat Malaysia. Murid Islam dijangka mempelajari ajaran agama sendiri memenuhi tuntutan fardu ain. Murid bukan Islam pula mengambil Pendidikan Moral bagi membina nilai murni dan akhlak. Pembahagian ini berjalan sepanjang sejarah kurikulum kebangsaan sejak tahun 1960-an.

Perbezaan antara kedua-dua mata pelajaran ini terletak pada sumber kandungan. Pendidikan Islam bersumber daripada al-Quran dan al-Sunnah. Pendidikan Moral pula bersumber daripada nilai murni yang disepakuti bersama. Kedua-dua mata pelajaran ini digolongkan sebagai mata pelajaran teras dalam kurikulum dan diambil oleh semua murid.

Kurikulum Pendidikan Moral disemak beberapa kali sejak pengenalan. Kurikulum pertama digunakan pada tahun 1988 dan digunakan selama sebelas tahun. Semakan berikutnya bermula pada tahun 1999 dan dilaksanakan pada tahun 2003. Kurikulum Standard Sekolah Rendah yang dilaksanakan pada tahun 2011 membawa perubahan daripada hafalan kepada penerokaan nilai melalui aktiviti bilik darjah.

Perbezaan pendekatan pengajaran antara kedua-dua mata pelajaran ini perlu difahami. Pendidikan Islam menggunakan kaedah tilawah, hafalan dan bacaan bersama. Pendidikan Moral pula menggunakan pendekatan nilai melalui aktiviti seperti cerita, perbincangan dan permainan peranan. Kedua-dua pendekatan ini bertujuan membentuk sahsiah murid mengikut agama masing-masing.

Peranan guru dalam kedua-dua mata pelajaran ini sangat penting. Guru Pendidikan Islam perlu menguasai bahasa Arab bagi bacaan al-Quran. Guru Pendidikan Moral pula perlu mahir memudahkan cara perbincangan nilai. Kementerian melatih guru bagi kedua-dua bidang di Institut Pendidikan Guru dan universiti awam.

Perdebatan mengenai pembahagian ini berterusan sehingga kini. Sebahagian pihak mendakwa pembahagian ini mewujudkan jurang kerana murid bukan Islam tidak mendapat pendedahan kepada ajaran Islam. Pihak lain berpendapat pembahagian ini perlu bagi memenuhi keperluan fardu ain dan menghormati kebebasan beragama.

Kritikan terhadap kurikulum ini tertumpu kepada soal kesan terhadap perpaduan kaum. Sesetengah pihak berpendapat kedua-dua mata pelajaran perlu diajar bersama-sama kepada semua murid bagi mengurangkan jurang antara agama. Pihak lain berpendapat pemisahan ini perlu bagi menghormati kepelbagaian agama. Selain itu, tahun tepat pelaksanaan penuh Pendidikan Moral di semua sekolah menengah dilaporkan berbeza antara sumber.

Fakta kunci

• Pendidikan Islam wajib bagi semua murid Islam dari Tahun 1 hingga Tahun 6.
• Pendidikan Islam mula diajar secara formal di sekolah menengah pada tahun 1962.
• Pendidikan Moral menjadi mata pelajaran teras bagi murid yang tidak mengambil Pendidikan Islam.
• Pendidikan Moral mula diajar di semua sekolah rendah pada tahun 1983.
• Kurikulum Pendidikan Moral pertama digunakan mulai tahun 1988.
• Kurikulum Pendidikan Moral disemak semula pada tahun 1999 dan 2003.
• Kurikulum Standard Sekolah Rendah dilaksanakan berperingkat mulai 2011.

Butiran

28. Sekolah agama, tahfiz dan aliran kebangsaan: hubungan dan pengiktirafan

Sekolah agama di Malaysia terbahagi kepada sekolah di bawah kawalan kerajaan negeri dan sekolah di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia. Sekolah Menengah Kebangsaan Agama dan Sekolah Agama Bantuan Kerajaan menyediakan aliran akademik berserta peperiksaan awam. Kurikulum Bersepadu Tahfiz dan Sijil Tahfiz KPM memberi pengiktirafan kepada murid yang menghafaz al-Quran penuh.

Sekolah agama di Malaysia wujud dalam pelbagai bentuk. Sebahagian sekolah agama dikendalikan oleh kerajaan negeri dan dikenali sebagai Sekolah Menengah Agama Negeri. Sebahagian lain iaitu sekolah swasta atau sekolah agama rakyat. Selain itu, Kementerian Pendidikan Malaysia sendiri mengendalikan beberapa jenis sekolah agama, iaitu Sekolah Menengah Kebangsaan Agama dan Sekolah Agama Bantuan Kerajaan.

Sekolah-sekolah ini menjadi jambatan antara pendidikan agama dan sistem pendidikan kebangsaan. Satu fahaman yang salah perlu dibetulkan. Ramai orang menganggap semua institusi tahfiz tidak mengambil Sijil Pelajaran Malaysia. Hakikatnya, sekolah seperti Sekolah Menengah Agama, Sekolah Menengah Kebangsaan Agama, maahad kawalan dan tahfiz di bawah kerajaan negeri atau persekutuan sudah lama mempunyai aliran akademik serta calon Sijil Pelajaran Malaysia.

Masalah sebenar melibatkan sebahagian institusi tahfiz persendirian yang tidak menyediakan laluan akademik asas kepada pelajar. Satu perkembangan penting iaitu Kurikulum Bersepadu Tahfiz. Kurikulum ini digubal berdasarkan kurikulum tahfiz al-Quran daripada pelbagai institusi pendidikan agama di negeri dan diselaraskan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia, Lembaga Penasihat Penyelarasan Pelajaran dan Pendidikan Agama Islam serta Jabatan Kemajuan Islam Malaysia. Matlamatnya iaitu melahirkan golongan huffaz, iaitu orang yang menghafaz al-Quran penuh, yang mengamalkan ajaran Islam dan memiliki pelbagai kemahiran ilmu selaras dengan Falsafah Pendidikan Kebangsaan.

Kurikulum Bersepadu Tahfiz memastikan pelajar dapat menamatkan hafazan 30 juzuk al-Quran dalam masa lima tahun pengajian pada peringkat sekolah menengah. Murid yang telah menghafaz 30 juzuk al-Quran akan memperoleh Sijil Tahfiz KPM yang diiktiraf oleh Darul Quran Jabatan Kemajuan Islam Malaysia. Penganugerahan sijil ini memberi pengiktirafan rasmi kepada kemahiran tahfiz di peringkat menengah. Pelaksanaan Kurikulum Bersepadu Tahfiz meliputi pelbagai jenis sekolah.

Ini termasuk Sekolah Menengah Kebangsaan Agama, sekolah berasrama penuh bagi program Tahfiz Model Ulul Albab, Sekolah Agama Bantuan Kerajaan, Sekolah Menengah Agama Negeri dan Sekolah Menengah Agama Rakyat. Program Tahfiz Model Ulul Albab mula diperkenal pada tahun 2014 di sekolah-sekolah Sekolah Menengah Kebangsaan Agama dan Sekolah Berasrama Penuh yang terpilih. Setakat tahun 2023, terdapat 11 buah Sekolah Menengah Kebangsaan Agama dan empat buah Sekolah Berasrama Penuh yang melaksanakan program itu. Hubungan antara sekolah agama dan aliran kebangsaan iaitu soal pengiktirafan kelayakan.

Sebahagian sekolah agama swasta memperoleh pengiktirafan melalui peperiksaan seperti Sijil Tinggi Agama Malaysia yang diselaraskan dengan kerjasama Kementerian Pendidikan Malaysia dan universiti Islam di luar negara. Selain itu, Kelas Aliran Agama ditubuhkan di sekolah kebangsaan bagi murid yang ingin mendalami ajaran Islam tanpa berpindah ke sekolah agama berasingan. Isu utama yang masih berlangsung iaitu kesanannya kepada masa depan pelajar. Sebahagian pelajar tahfiz yang tidak mengambil laluan akademik berdepan kesukaran menyambung pengajian atau masuk alam pekerjaan.

Mereka tidak mempunyai Sijil Pelajaran Malaysia atau sijil asas lain. Pihak berkaitan berpendapat setiap institusi tahfiz perlu menyediakan laluan akademik berserta hafazan supaya pelajar tidak tersepit selepas tamat pengajian. Sekolah Agama Bantuan Kerajaan berbeza dengan sekolah agama negeri dari segi pengurusan dan kurikulum. Sekolah ini dibiayai sebahagian oleh kerajaan persekutuan dan kekal menggunakan kurikulum kebangsaan.

Murid menduduki peperiksaan awam seperti peperiksaan lain di sekolah kementerian. Ini memberi laluan yang jelas kepada pelajar untuk melanjutkan pengajian ke peringkat tinggi. Sekolah Menengah Kebangsaan Agama pula menggabungkan aliran akademik dengan pengajian Islam secara mendalam. Selain mata pelajaran kebangsaan, murid mengambil mata pelajaran seperti Pendidikan al-Quran dan al-Sunnah, Syariah Islamiah dan Bahasa Arab.

Sesetengah sekolah ini menawarkan Kelas Aliran Tahfiz bagi murid yang mahukan hafazan penuh. Isu pengiktirafan kelayakan sekolah agama swasta kekal menjadi perkara sensitif. Sebahagian sekolah agama swasta memperoleh sijil sendiri yang tidak diiktiraf oleh sistem pendidikan kebangsaan. Hal ini menyebabkan lepasan sekolah sedemikian menghadapi masalah menyambung pengajian ke institusi kementerian.

Sesetengah sekolah menyiasat masalah ini dengan menambah aliran akademik. Kurikulum Bersepadu Tahfiz menyelesaikan sebahagian masalah ini dengan menyelaraskan kurikulum tahfiz di seluruh negara. Sebelum ini, setiap negeri dan setiap institusi mempunyai kaedah tahfiz sendiri. Dengan penyelarasan ini, hafazan murid dinilai dengan standard yang sama di seluruh negara.

Ini meningkatkan nilai pengiktirafan kemahiran tahfiz. Pembangunan bilangan sekolah tahfiz juga pesat dalam tempoh kebelakangan ini. Permintaan ibu bapa terhadap pendidikan tahfiz meningkat kerana ia digabungkan dengan pengajian akademik. Hal ini mendorong penubuhan sekolah tahfiz baharu di pelbagai negeri.

Walau bagaimanapun, bilangan guru tahfiz yang berkelayakan masih terhad.

Latar belakang perkembangan sekolah agama di Malaysia berkait rapat dengan sistem pendidikan kebangsaan. Sebahagian besar sekolah agama dikendalikan oleh kerajaan negeri dan menggunakan kurikulum negeri. Sebahagian lain pula dikendalikan oleh kerajaan persekutuan melalui kementerian. Perbezaan ini bermakna kurikulum dan pengurusan setiap sekolah agama berbeza mengikut badan penubuhnya.

Perbezaan antara pelbagai jenis sekolah agama perlu difahami dengan jelas. Sekolah Menengah Agama Negeri dikendalikan oleh kerajaan negeri. Sekolah Menengah Kebangsaan Agama dikendalikan oleh kementerian dan menggunakan kurikulum kebangsaan. Sekolah Agama Bantuan Kerajaan pula menerima biayaan sebahagian daripada kerajaan persekutuan tetapi kekal menggunakan kurikulum kebangsaan.

Kurikulum Bersepadu Tahfiz diselaraskan bagi menyatukan pelbagai kaedah tahfiz di seluruh negara. Sebelum ini, setiap negeri dan setiap institusi mempunyai kaedah hafazan sendiri. Dengan penyelarasan ini, hafazan murid dinilai dengan standard yang sama di seluruh negara. Hal ini meningkatkan nilai pengiktirafan kemahiran tahfiz di peringkat menengah.

Program Tahfiz Model Ulul Albab menggabungkan hafazan dengan aliran akademik. Program ini mula diperkenalkan pada tahun 2014 di sekolah terpilih. Murid menghabiskan masa untuk hafazan selaras dengan pengajian akademik biasa. Program ini bertujuan melahirkan huffaz yang juga mempunyai kelayakan akademik untuk sambung pengajian.

Pengiktirafan kelayakan sekolah agama swasta masih menjadi isu utama. Sebahagian sekolah agama swasta memperoleh sijil sendiri yang tidak diiktiraf oleh sistem pendidikan kebangsaan. Lepasan sekolah sedemikian menghadapi masalah menyambung pengajian ke institusi kementerian. Sesetengah sekolah menyiasat masalah ini dengan menambah aliran akademik kepada kurikulum mereka.

Kesan kepada pelajar bergantung kepada jenis sekolah yang dipilih. Pelajar di sekolah di bawah kementerian mendapat kedua-dua kemahiran, iaitu hafazan dan kelayakan akademik. Pelajar institusi swasta tanpa aliran akademik pula menghadapi risiko tidak mempunyai sijil asas untuk sambung pengajian atau masuk alam pekerjaan.

Kritikan terhadap sistem ini tertumpu kepada soal pengiktirafan penuh. Bilangan sekolah yang melaksanakan Kurikulum Bersepadu Tahfiz dilaporkan berbeza antara sumber. Data bilangan pelajar tahfiz di institusi swasta juga tidak diperoleh. Selain itu, soal pengiktirafan penuh kelayakan sekolah agama swasta masih belum selesai setakat tarikh rujukan.

Fakta kunci

• Kurikulum Bersepadu Tahfiz diselaraskan oleh KPM, Lembaga Penasihat Penyelarasan Pelajaran dan Pendidikan Agama Islam dan JAKIM.
• Kurikulum Bersepadu Tahfiz memastikan hafazan 30 juzuk dalam lima tahun di peringkat menengah.
• Sijil Tahfiz KPM diiktiraf oleh Darul Quran JAKIM.
• Program Tahfiz Model Ulul Albab mula diperkenal pada tahun 2014.
• Setakat 2023, 11 buah Sekolah Menengah Kebangsaan Agama dan 4 buah Sekolah Berasrama Penuh melaksanakan Tahfiz Model Ulul Albab.
• Kelas Aliran Agama ditubuhkan di sekolah kebangsaan bagi murid yang ingin mendalami ajaran Islam.

Butiran

29. Pendidikan vokasional dan TVET: Kolej Vokasional, politeknik dan industri

TVET iaitu Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional. TVET di Malaysia bermula dengan sekolah ketukangan pada tahun 1926. Selepas merdeka, sistem ini meluas dengan penubuhan Sekolah Menengah Vokasional, politeknik, Institut Latihan Perindustrian dan kolej komuniti. Pada tahun 2020, Majlis TVET Negara ditubuhkan bagi menyelaraskan program TVET merentasi pelbagai kementerian.

TVET iaitu singkatan bagi Technical and Vocational Education and Training, iaitu Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional. TVET merujuk kepada semua bentuk pendidikan yang melatih kemahiran praktikal bagi pekerjaan tertentu. Di Malaysia, sejarah TVET bermula pada zaman pra-merdeka dengan penubuhan sekolah ketukangan di Kuala Lumpur pada tahun 1926. Sekolah ketukangan ini bertujuan membekalkan pendidikan kemahiran kepada golongan muda.

Sejarah TVET di Malaysia boleh dibahagikan kepada beberapa fasa. Pada tahun 1906, Treacher Technical Schools ditubuhkan bagi Jabatan Kerja Raya. Pada tahun 1926, sekolah ketukangan pertama ditubuhkan di Kuala Lumpur dan seterusnya diperluas ke Ipoh, Johor Bahru dan Pulau Pinang pada tahun 1932. Pada tahun 1946, sekolah ketukangan ditukar kepada Sekolah Menengah Ketukangan.

Pada tahun 1969, namanya ditukar lagi kepada Sekolah Menengah Vokasional. Selepas merdeka, kerajaan memberi perhatian besar kepada TVET. Perhatian ini dapat dilihat daripada Rancangan Malaysia Pertama 1965 hingga 1970 sehingga Rancangan Malaysia Kesepuluh 2010 hingga 2015. Dalam tempoh Rancangan Malaysia Pertama, beberapa sekolah menengah vokasional peringkat atas ditubuhkan buat pertama kali.

Fungsi utama sekolah ini iaitu membekalkan juruteknik, tukang mahir dan orang yang mahir yang diperlukan sektor pertanian, perindustrian dan perdagangan. Perkembangan institusi TVET tidak terhad kepada sekolah vokasional sahaja. Pelbagai institusi lain ditubuhkan atau diluaskan antara tahun 1971 hingga 1989. Ini termasuk Institut Latihan Perindustrian, politeknik, Institut Kemahiran MARA, Kor Pembangunan Belia Negara dan Pusat Latihan Pengajar dan Kemahiran Lanjutan.

Pada tahun 1969, Politeknik Ungku Omar di Ipoh ditubuhkan di bawah Pelan Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Politeknik ini menjadi politeknik pertama di Malaysia. Pada tahun 1995, sebanyak 69 buah Sekolah Menengah Vokasional dinaik taraf menjadi Sekolah Menengah Teknik dengan tiga aliran, iaitu teknikal, vokasional dan kemahiran. Pada tahun 2002, Program Mata Pelajaran Vokasional dilaksanakan di sekolah menengah harian.

Pada tahun 2006, Mata Pelajaran Aliran Vokasional dilaksanakan secara berperingkat dengan 12 daripada 37 mata pelajaran dan siap sepenuhnya pada tahun 2008. Satu perubahan penting berlaku pada tahun 2012 pada masa Kolej Vokasional ditubuhkan. Kolej Vokasional menggantikan peranan Sekolah Menengah Vokasional dan Sekolah Menengah Teknik dalam menyediakan latihan kemahiran peringkat menengah. Pada tahun yang sama, sistem pengurusan kualiti ditambah baik melalui rangka kerja Sijil Kemahiran Malaysia dan Kerangka Kelayakan Malaysia.

Bagi menyelaraskan pelbagai program TVET yang berjalan di bawah beberapa kementerian, Majlis TVET Negara ditubuhkan pada tahun 2020. Tujuannya iaitu meningkatkan koordinasi antara kementerian yang terlibat dalam penyediaan TVET. Selain itu, Sistem Latihan Dual Nasional diperkenalkan bagi menggabungkan pembelajaran di institusi dengan latihan di tempat kerja. Langkah ini bertujuan memastikan lepasan TVET mempunyai kemahiran yang diminta oleh industri.

Peranan politeknik dalam sistem TVET sangat penting. Politeknik menawarkan program peringkat diploma dalam bidang kejuruteraan, teknologi, perniagaan dan perkhidmatan. Politeknik Ungku Omar di Ipoh menjadi politeknik pertama pada tahun 1969 dan diikuti politeknik lain seperti Politeknik Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah dan Politeknik Kuching. Lepasan politeknik boleh menyambung pengajian ke peringkat ijazah melalui pengiktirafan pembelajaran terdahulu.

Institut Latihan Perindustrian pula memberi tumpu kepada latihan kemahiran peringkat sijil. Program di sini lebih praktikal dan kurang teori berbanding politeknik. Murid belajar kemahiran seperti kimpalan, automotif, pendingin hawa dan elektrik. Latihan sedemikian penting bagi memenuhi keperluan sektor pembuatan dan pembinaan.

Kolej komuniti ditubuhkan pada tahun 2001 bagi memenuhi keperluan pembangunan kemahiran komuniti. Kolej ini menawarkan program sijil yang lebih pendek dan lebih fleksibel. Sasaran utamanya iaitu lepasan sekolah menengah dan orang dewasa yang ingin meningkatkan kemahiran. Program ini penting bagi pembelajaran sepanjang hayat.

Sistem Latihan Dual Nasional menggabungkan pembelajaran di institusi dengan latihan di tempat kerja. Murid menghabiskan sebahagian masa di kelas dan sebahagian lagi di kilang atau syarikat. Pendekatan ini memberi murid pengalaman kerja sebenar dan membantu mereka mendapatkan pekerjaan selepas tamat pengajian. Industri juga mendapat manfaat kerana boleh melatih pekerja mengikut keperluan mereka.

Cabaran terbesar TVET iaitu mengubah persepsi masyarakat. Ramai ibu bapa masih menganggap laluan vokasional sebagai pilihan terakhir bagi murid yang lemah akademik. Persepsi ini menyukarkan usaha meningkatkan bilangan graduan TVET. Kementerian dan industri perlu bekerja bersama bagi menunjukkan bahawa laluan vokasional membawa kerjaya yang baik.

Latar belakang perkembangan TVET di Malaysia bermula dengan keperluan tenaga kerja mahir. Pada zaman British, sekolah ketukangan ditubuhkan bagi membekalkan kemahiran teknikal kepada golongan muda. Selepas merdeka, kerajaan memberi perhatian besar kepada TVET melalui pelbagai Rancangan Malaysia. Perhatian ini bertujuan melahirkan juruteknik dan tukang mahir bagi sektor perindustangan.

Perbezaan antara pelbagai institusi TVET perlu difahami. Sekolah Menengah Vokasional dan Sekolah Menengah Teknik menyediakan latihan peringkat menengah. Politeknik pula menawarkan program diploma peringkat selepas menengah. Institut Latihan Perindustrian memberi tumpu kepada latihan kemahiran peringkat sijil. Kolej komuniti pula menawarkan program sijil yang lebih pendek dan fleksibel.

Kolej Vokasional ditubuhkan pada tahun 2012 sebagai satu perubahan penting. Institusi ini menggantikan peranan Sekolah Menengah Vokasional dan Sekolah Menengah Teknik dalam menyediakan latihan kemahiran peringkat menengah. Pada tahun yang sama, sistem pengurusan kualiti ditambah baik melalui rangka kerja Sijil Kemahiran Malaysia dan Kerangka Kelayakan Malaysia.

Pelaksanaan Sistem Latihan Dual Nasional menggabungkan pembelajaran di institusi dengan latihan di tempat kerja. Murid menghabiskan sebahagian masa di kelas dan sebahagian lagi di kilang atau syarikat. Pendekatan ini memberi murid pengalaman kerja sebenar dan membantu mereka mendapatkan pekerjaan selepas tamat pengajian. Industri juga mendapat manfaat kerana boleh melatih pekerja mengikut keperluan mereka.

Peranan Majlis TVET Negara ialah meningkatkan koordinasi antara kementerian. Sebelum ini, program TVET dijalankan secara berasingan oleh beberapa kementerian. Majlis ini ditubuhkan pada tahun 2020 bagi menyelaraskan pelbagai program tersebut. Tujuannya ialah mengurangkan pertindihan dan memastikan lepasan TVET mempunyai kemahiran yang diminta industri.

Kesan kepada murid bergantung kepada laluan yang dipilih. Murid yang memasuki Kolej Vokasional mendapat kemahiran praktikal yang boleh digunakan terus di tempat kerja. Lepasan politeknik pula boleh menyambung pengajian ke peringkat ijazah melalui pengiktirafan pembelajaran terdahulu. Namun, stigma terhadap laluan vokasional masih menyebabkan ramai ibu bapa menghalang anak masuk program ini.

Kritikan terhadap TVET tertumpu kepada soal bilangan graduan. Bilangan graduan TVET masih rendah berbanding keperluan tenaga kerja mahir negara. Bilangan tepat Kolej Vokasional dan enrolmen TVET bagi tahun terkini tidak disahkan dalam sumber. Data kadar pekerjaan graduan TVET mengikut bidang juga tidak diperoleh lengkap.

Fakta kunci

• Sekolah ketukangan pertama ditubuhkan di Kuala Lumpur pada tahun 1926.
• Treacher Technical Schools ditubuhkan pada tahun 1906 bagi Jabatan Kerja Raya.
• Sekolah ketukangan ditukar kepada Sekolah Menengah Vokasional pada tahun 1969.
• Politeknik Ungku Omar ditubuhkan pada tahun 1969 di Ipoh.
• Sebanyak 69 buah Sekolah Menengah Vokasional dinaik taraf menjadi Sekolah Menengah Teknik pada 1995.
• Kolej Vokasional ditubuhkan pada tahun 2012.
• Majlis TVET Negara ditubuhkan pada tahun 2020 bagi koordinasi merentas kementerian.

Butiran

30. Sekolah kluster, sekolah berprestasi tinggi dan sekolah amanah

Sekolah kluster iaitu jenama yang diberikan kepada sekolah cemerlang yang bertindak sebagai pusat kecemerlangan bagi sekolah lain dalam kluster yang sama. Program ini dilancarkan pada 2007 berdasarkan Teras Strategik Keenam Pelan Induk Pembangunan Pendidikan. Sekolah berprestasi tinggi dan sekolah amanah pula iaitu program tambahan bagi meningkatkan kecemerlangan institusi.

Sekolah kluster iaitu satu jenama yang diberikan kepada sekolah cemerlang yang mempunyai potensi untuk ditingkatkan kecemerlangannya ke tahap lebih tinggi. Konsep ini iaitu mengelompokkan sekolah berdasarkan aspek kecemerlangan pengurusan dan kecemerlangan pelajar. Sekolah kluster menjadi pusat kecemerlangan bagi sekolah lain dalam kluster yang sama. Sekolah lain dijangka belajar daripada amalan terbaik yang diamalkan oleh sekolah kluster.

Program ini dilancarkan pada tahun 2007 dan selaras dengan Teras Strategik Keenam Pelan Induk Pembangunan Pendidikan, iaitu melonjakkan kecemerlangan institusi pendidikan. Pelan Induk Pembangunan Pendidikan dilancarkan pada 16 Januari 2006. Pelancaran sekolah kluster bermula dengan Kertas Cadangan Konsep dan Pelaksanaan Kelompok Sekolah Cemerlang pada 24 November 2006 dan 19 Januari 2007. Pada 27 Februari 2007, Kertas Konsep Pelaksanaan Sekolah Kluster dipersetujui oleh Menteri Pelajaran Malaysia.

Pada hari yang sama, Sektor Sekolah Kluster ditubuhkan di Bahagian Sekolah Kementerian Pelajaran Malaysia. Pelaksanaan program ini berjalan secara berfasa. Pada 23 Mac 2007, sebanyak 11 orang Panel Penasihat dilantik. Pada 30 Mac 2007, sebanyak 30 buah sekolah diiktiraf sebagai sekolah kluster fasa pertama.

Pada 1 April 2008, 30 buah sekolah lagi diiktiraf sebagai sekolah kluster fasa kedua. Pada 9 April 2009, 60 buah sekolah diiktiraf sebagai sekolah kluster fasa ketiga. Dengan itu, jumlah sekolah kluster mencecah 120 buah sekolah. Syarat untuk menjadi sekolah kluster jelas.

Sekolah perlu mempunyai pencapaian cemerlang dalam kurikulum dan kokurikulum, mempunyai daya usaha ke arah kecemerlangan, pengurusan sekolah berwawasan dan berkesan, serta pembangunan sumbernya terurus dan digunakan secara optimum. Selain itu, sekolah perlu mencapai sekurang-kurangnya taraf cemerlang berdasarkan Standard Kualiti Pendidikan Malaysia. Sekolah mesti mencapai 80 peratus ke atas di tahap Enam, iaitu Cemerlang, dan tahap Tujuh, iaitu Gemilang. Sekolah berprestasi tinggi pula iaitu jenama seterusnya.

Pada 25 Januari 2010, sebanyak 20 buah sekolah diiktiraf sebagai sekolah berprestasi tinggi. Sebanyak 16 buah daripadanya iaitu sekolah kluster kecemerlangan. Sekolah berprestasi tinggi iaitu sekolah yang mempunyai etos, watak, identiti tersendiri dan unik serta mengamalkan tradisi budaya kerja yang sangat tinggi dan cemerlang dalam semua aspek pendidikan. Sekolah Amanah pula berbeza daripada kedua-dua program itu.

Program ini beroperasi melalui kerjasama awam-swasta, iaitu sekolah swasta dan pentadbir sekolah menguruskan sekolah secara bersama bagi meningkatkan prestasi sekolah dan pelajar merentasi pelbagai latar belakang prestasi dan status sosioekonomi. Kelulusan untuk program Sekolah Amanah diberikan oleh Perdana Menteri pada masa Third Education Delivery Task Force pada Disember 2009. Sasaran awalnya iaitu 10 buah sekolah. Kategori sekolah yang boleh menjadi sekolah kluster luas, termasuk sekolah kebangsaan, sekolah jenis kebangsaan dan sekolah orang asli, sekolah menengah teknik, sekolah berasrama penuh, sekolah agama, sekolah harian, sekolah premier, sekolah pendidikan khas dan sekolah pendidikan khas vokasional.

Program-program ini bertujuan melonjakkan kecemerlangan sekolah dalam sistem pendidikan Malaysia serta membangunkan sekolah yang boleh dicontohi oleh sekolah dalam kluster yang sama dan luar. Konsep sekolah kluster bertujuan mencipta rangkaian pembangunan profesional antara sekolah. Sekolah kluster bertindak sebagai tuan rumah bagi aktiviti latihan bersama, perkongsian bahan dan lawatan pengamatan. Sekolah lain dalam kluster dijangkap menghantar guru untuk belajar amalan terbaik.

Tujuannya iaitu meningkatkan mutu sekolah secara kolektif dan bukan secara bersaing. Sekolah berprestasi tinggi pula mempunyai ciri yang lebih khusus. Sekolah sedemikian mempunyai etos, watak dan identiti tersendiri yang unik. Ia juga mempunyai sokongan alumni yang kuat dan pengiktirafan di peringkat antarabangsa.

Sekolah berprestasi tinggi dijangkap menjadi contoh bukan sahaja di Malaysia tetapi di peringkat serantau. Program Sekolah Amanah berbeza kerana ia melibatkan kerjasama awam-swasta secara langsung. Sekolah swasta yang berpengalaman membantu mengurus aspek tertentu seperti pentadbiran, kewangan atau program akademik. Tujuannya iaitu membawa perubahan besar dalam pencapaian sekolah melalui kepakaran sektor swasta dan awam.

Sasaran program ini iaitu sekolah di kawasan yang kurang mendapat perhatian. Kritikan terhadap program-program ini tertumpu kepada soal keadilan. Sebilangan pihak berpendapat program ini memberi tumpuan kepada sekolah yang sudah cemerlang dan mengabaikan sekolah yang benar-benar memerlukan bantuan. Sekolah yang lemah kekal lemah kerana tiada rangkaian sokongan yang setanding.

Kementerian menyata setiap sekolah boleh menjadi sekolah kluster sekiranya mencapai standard yang ditetapkan. Status terkini program-program ini berbeza antara satu sama lain. Konsep sekolah kluster dan sekolah berprestasi tinggi kekal digunakan sebagai rujukan mutu sekolah. Program Sekolah Amanah pula telah pun ditamatkan dan tidak lagi didedahkan sebagai program aktif dalam sumber awam terkini.

Latar belakang pelancaran sekolah kluster ialah hasrat meningkatkan mutu institusi pendidikan. Pelan Induk Pembangunan Pendidikan dilancarkan pada tahun 2006 dengan Teras Strategik Keenam bagi melonjakkan kecemerlangan institusi pendidikan. Konsep sekolah kluster kemudiannya digubal sebagai satu mekanisme bagi mencapai matlamat tersebut. Program ini bertujuan mencipta rangkaian pembangunan profesional antara sekolah.

Proses pemilihan sekolah kluster berjalan melalui penilaian Standard Kualiti Pendidikan Malaysia. Sekolah dinilai mengikut beberapa aspek termasuk pengurusan, pencapaian akademik dan kokurikulum. Sekolah perlu mencapai sekurang-kurangnya taraf cemerlang iaitu 80 peratus ke atas di tahap Cemerlang dan Gemilang. Sekolah yang layak kemudiannya diiktiraf secara berfasa mulai tahun 2007.

Perbezaan antara sekolah kluster dan sekolah berprestasi tinggi terletak pada fokus program. Sekolah kluster menjadi pusat rujukan bagi sekolah lain dalam kluster yang sama. Sekolah berprestasi tinggi pula mempunyai etos, watak dan identiti tersendiri yang unik. Sekolah berprestasi tinggi juga mempunyai sokongan alumni yang kuat dan pengiktirafan di peringkat antarabangsa.

Program Sekolah Amanah berbeza kerana melibatkan kerjasama awam-swasta secara langsung. Sekolah swasta yang berpengalaman membantu mengurus aspek tertentu seperti pentadbiran, kewangan atau program akademik. Sasaran program ini ialah sekolah di kawasan yang kurang mendapat perhatian. Kelulusan bagi program ini diberikan oleh Perdana Menteri pada tahun 2009.

Kesan program kepada murid di sekolah kluster ialah mendapat fasiliti dan program tambahan. Murid di sekolah bukan kluster sepatutnya mendapat manfaat melalui perkongsian amalan terbaik. Walau bagaimanakan, kesan perkongsian ini tidak konsisten di seluruh negara. Sebahagian sekolah lain menghadapi kesukaran menghantar guru ke sekolah kluster kerana jarak dan kekurangan guru.

Kritikan terhadap program-program ini tertumpu kepada soal keadilan. Sebahagian pihak berpendapat program ini memberi tumpuan kepada sekolah yang sudah cemerlang dan mengabaikan sekolah yang benar-benar memerlukan bantuan. Kementerian menyata setiap sekolah boleh menjadi sekolah kluster sekiranya mencapai standard yang ditetapkan. Selain itu, status terkini program Sekolah Amanah tidak disahkan dalam sumber awam.

Fakta kunci

• Pelan Induk Pembangunan Pendidikan dilancarkan pada 16 Januari 2006.
• Kertas Konsep Pelaksanaan Sekolah Kluster dipersetujui pada 27 Februari 2007.
• Sebanyak 30 buah sekolah diiktiraf sebagai sekolah kluster fasa pertama pada 30 Mac 2007.
• 60 buah sekolah diiktiraf sebagai sekolah kluster fasa ketiga pada 9 April 2009.
• Jumlah sekolah kluster mencecah 120 buah sekolah.
• 20 buah sekolah diiktiraf sebagai sekolah berprestasi tinggi pada 25 Januari 2010.
• Program Sekolah Amanah diluluskan Perdana Menteri pada Disember 2009 dengan sasaran 10 buah sekolah.

Butiran

31. Struktur Kementerian Pendidikan hari ini dan pembahagian dengan KPT

Pendidikan Malaysia hari ini diurus oleh dua kementerian berasingan. Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) mengurus sekolah rendah, sekolah menengah, prasekolah, pendidikan khas dan latihan guru. Kementerian Pengajian Tinggi (KPT) mengurus universiti awam, institusi pengajian tinggi swasta, politeknik dan kolej komuniti. Bahagian portfolio ini berkali kali berubah sejak 2004. Hari ini kedua-dua kementerian beroperasi berasingan dengan bidang tugas yang jelas.

Hari ini pentadbiran pendidikan di Malaysia dipecah kepada dua kementerian besar. Kementerian Pendidikan Malaysia, singkatannya KPM, mengurus segala hal berkaitan sekolah. Ini termasuk sekolah rendah, sekolah menengah, prasekolah, sekolah pendidikan khas, maktab perguruan, dan kurikulum kebangsaan. Kementerian Pengajian Tinggi, singkatannya KPT, mengurus hal ehwal pengajian tinggi. Ini termasuk universiti awam, institusi pengajian tinggi swasta, politeknik, kolej komuniti, biasiswa dan jaminan kualiti.

Pecahan dua kementerian ini bukan sesuatu yang baharu. Ia sudah beberapa kali berubah. Menurut dokumen rasmi KPT sendiri, kementerian ini ditubuhkan secara rasminya pada 27 Mac 2004. Tujuannya untuk memisahkan portfolio pendidikan tinggi daripada KPM. Selepas itu, portfolio pendidikan tinggi bergerak bolak balik antara kedua-dua kementerian. Pada 2013 portfolio itu digabungkan semula dengan KPM. Pada 2015 KPT ditubuhkan semula. Pada 2018 portfolio itu digabungkan semula dengan KPM. KPT kemudian diwujudkan semula secara rasminya pada 9 Mac 2020 dan kekal berasingan sehingga hari ini.

Struktur dalaman KPM dibahagikan kepada beberapa bahagian utama. Di peringkat paling tinggi ada Menteri dan Timbalan Menteri. Di bawah mereka ada Ketua Setiausaha. KPM juga mempunyai tiga Timbalan Ketua Setiausaha. Satu mengurus dasar pendidikan, satu mengurus pembangunan, dan satu mengurus pengurusan. Bahagian penting termasuk Bahagian Pembangunan Kurikulum, Bahagian Pengurusan Sekolah, Bahagian Sumber Manusia, Bahagian Perancangan dan Polisi, dan Bahagian Teknologi Pendidikan.

Di peringkat negeri, KPM mempunyai Jabatan Pendidikan Negeri atau JPN di setiap negeri. JPN bertindak sebagai penghubung antara KPM di Putrajaya dengan sekolah di daerah. Di bawah JPN ada Pejabat Pendidikan Daerah atau PPD. PPD mengurus semua sekolah di sebuah daerah. Urusan harian seperti penempatan guru, penyenggaraan bangunan, dan pemantauan sekolah dilakukan di peringkat ini. Di peringkat sekolah pula, ketua eksekutif ialah Pengetua bagi sekolah menengah dan Guru Besar bagi sekolah rendah.

Struktur KPT pula lebih ringkas. Menurut dokumen rasmi KPT, kementerian ini mempunyai dua jabatan utama di bawahnya. Yang pertama ialah Jabatan Pendidikan Tinggi atau JPT. JPT mengurus universiti awam dan institusi pengajian tinggi swasta. Yang kedua ialah Jabatan Pendidikan Politeknik dan Kolej Komuniti atau JPPKK. JPPKK mengurus politeknik dan kolej komuniti. Selain dua jabatan itu, KPT juga mempunyai beberapa agensi penting.

Agensi di bawah KPT termasuk Perbadanan Tabung Pendidikan Tinggi Nasional atau PTPTN yang mengurus pinjaman pendidikan pelajar. Ada juga Agensi Kelayakan Malaysia atau MQA yang menyelia jaminan kualiti dan akreditasi. Ada juga Akademi Kepimpinan Pengajian Tinggi atau AKEPT yang mengurus pembangunan kepimpinan universiti. Education Malaysia Global Services atau EMGS pula mengurus promosi dan pemasukan pelajar antarabangsa. Terdapat juga Yayasan Tunku Abdul Rahman, Yayasan Sukarelawan Siswa, dan Yayasan Kebajikan Siswa Keluarga Malaysia.

Pembahagian dua kementerian ini membawa kesan praktikal kepada sistem. Murid yang tamat sekolah menengah dan mahu masuk politeknik beralih ke bidang kuasa KPT. Murid yang mahu masuk universiti juga sama. Begitu juga hal pinjaman PTPTN, yang diurus sepenuhnya oleh KPT. Ini bermakna satu keluarga boleh berurusan dengan dua kementerian berbeza untuk anak yang sama pada peringkat masa berbeza.

Satu cabaran yang sering dibangkitkan ialah koordinasi antara kedua-dua kementerian. Isu peralihan dari sekolah ke pengajian tinggi memerlukan kerjasama rapat. Contohnya, permohonan ke universiti awam melalui Unit Pengurusan Kemasukan Pelajaran, pendaftaran matrikulasi, dan pengiktirafan sijil sekolah menengah. Semua ini memerlukan data yang kongruen antara KPM dan KPT. Apabila sistem berpisah, proses selaras memerlukan mekanisme kerjasama yang berterusan.

Sejarah menunjukkan pecahan portfolio pendidikan tinggi bukan hanya soal pentadbiran. Ia juga berkaitan dengan visi negara terhadap pembangunan modal insan. Pada 2004, pemisahan itu dilihat sebagai langkah untuk memberi tumpuan lebih besar kepada pembangunan sektor pengajian tinggi yang berkembang pesat. Namun pada 2013 dan 2018, gabungan semula dilakukan bagi menyelaras keseluruhan sistem dari peringkat prasekolah hingga doktor falsafah.

Pelaksanaan dasar di peringkat sekolah melalui hierarki ini mengambil masa yang panjang. KPM di Putrajaya mengeluarkan surat pekeliling. JPN negeri menyemak dan mengedarkan surat itu ke PPD. PPD kemudiannya menghantar arahan kepada sekolah melalui sistem dalam talian. Setiap sekolah perlu memaklumkan pelaksanaan kepada PPD dengan laporan ringkas. Rantaian ini bermakna satu dasar baharu mengambil masa beberapa minggu sebelum sampai ke sekolah kecil di kawasan terpencil.

Perubahan nama dan struktur kementerian ini menimbulkan kesan kepada kakitangan. Apabila portfolio pendidikan tinggi bergerak, sebahagian pegawai pindah bersama portfolio itu. Sebahagian kekal di KPM. Sistem fail, peruntukan, dan perancangan perlu diselaraskan semula setiap kali perubahan berlaku. Kos pentadbiran ini jarang dibincangkan secara terbuka tetapi ia menjadi punca kelewatan dalam melaksanakan dasar baharu pada tahun-tahun peralihan.

Perbandingan antara KPM dan KPT menunjukkan perbezaan skala. KPM mengurus lebih daripada tujuh ribu sekolah dan beratus ribu kakitangan. KPT pula mengurus bilangan institusi yang lebih kecil tetapi dengan peruntukan kewangan yang besar melalui biasiswa dan geran penyelidikan. Perbezaan ini bermakna kedua-dua kementerian menghadapi masalah berbeza. KPM berurusan dengan isu operasi harian sekolah. KPT pula berurusan dengan isu kualiti akademik dan pembiayaan pelajar.

Koordinasi antara KPM dan KPT paling kelihatan dalam urusan matrikulasi. Program matrikulasi menjadi laluan utama pelajar ke universiti awam. Kursus matrikulasi dijalankan di kolej matrikulasi dan di sesetengah institusi pengajian tinggi. Pelajaran asas dalam kursus itu perlu selaras dengan kurikulum sekolah menengah yang ditetapkan KPM. Apabila kurikulum sekolah menengah berubah, kurikulum matrikulasi perlu disemak. Proses ini memerlukan mesyuarat bersama dan boleh mengambil masa bertahun-tahun.

Satu isu berterusan ialah kedudukan politeknik dan kolej komuniti. Politeknik berada di bawah KPT tetapi menerima pelajar terus dari sekolah menengah yang ditadbir KPM. Kebanyakan ibu bapa kekeliruan mengenai agensi yang perlu dihubungi. Ada juga pertikaian tentang taraf sijil politeknik berbanding sijil sekolah menengah dalam pasaran kerja. Perbezaan pandangan ini kekal berlangsung walaupun kedua-dua institusi berada dalam sistem pendidikan yang sama.

Fakta kunci

• KPT ditubuhkan secara rasminya pada 27 Mac 2004 selepas portfolio pendidikan tinggi dipisahkan daripada KPM.
• Portfolio pendidikan tinggi digabungkan dengan KPM pada 2013, diasingkan semula pada 2015, dan digabungkan semula pada 2018.
• KPT diwujudkan semula secara rasminya pada 9 Mac 2020 dan kekal berasingan setakat laporan rasmi terbaru.
• KPT mempunyai dua jabatan utama, iaitu JPT untuk universiti awam dan IPTS serta JPPKK untuk politeknik dan kolej komuniti.
• Agensi di bawah KPT termasuk PTPTN, MQA, AKEPT, EMGS, YTAR, YSS dan YKSKM.
• Di peringkat sekolah, KPM beroperasi melalui JPN di peringkat negeri dan PPD di peringkat daerah.
• Setakat Mac 2024, KPM mengendalikan kira-kira 10,500 sekolah seluruh negara termasuk prasekolah di dalam sekolah rendah.

Butiran

32. Prasekolah dan pendidikan awal kanak-kanak: KEMAS, TABIKA dan tadika swasta

Pendidikan awal kanak-kanak di Malaysia dijalankan oleh beberapa agensi. KPM mengendalikan prasekolah di dalam sekolah rendah. Jabatan Kemajuan Masyarakat atau KEMAS di bawah Kementerian Kemajuan Desa mengendalikan Tabika KEMAS. Jabatan Perpaduan Negara mengendalikan Tabika Perpaduan. Selain itu ada ribuan tadika swasta yang berdaftar. Kebanyakan kanak-kanak berumur lima dan enam tahun sudah masuk prasekolah, tetapi akses masih tidak sama rata di semua kawasan.

Prasekolah bermakna pendidikan untuk kanak-kanak sebelum mereka masuk Tahun 1 sekolah rendah. Di Malaysia, kanak-kanak biasanya masuk prasekolah pada umur empat hingga enam tahun. Yang menarik, prasekolah di Malaysia tidak dikendalikan oleh satu agensi sahaja. Ada pelbagai agensi kerajaan dan sektor swasta yang terlibat. Ini berbeza dengan sekolah rendah dan menengah yang hampir keseluruhan diurus oleh Kementerian Pendidikan Malaysia atau KPM.

Agensi kerajaan utama yang mengendalikan prasekolah ialah KPM sendiri. KPM mengendalikan kelas prasekolah di dalam bangunan sekolah rendah. Selain KPM, ada Jabatan Kemajuan Masyarakat, dikenali sebagai KEMAS. KEMAS berada di bawah Kementerian Kemajuan Desa dan Wilayah, bukan di bawah KPM. KEMAS mengendalikan dua jenis prasekolah. Yang pertama ialah Taman Asuhan Kanak-Kanak atau Taska untuk kanak-kanak berusia dua hingga empat tahun. Yang kedua ialah Tabika KEMAS untuk kanak-kanak berusia empat hingga enam tahun.

Agensi kerajaan ketiga ialah Jabatan Perpaduan Negara dan Integrasi Nasional atau JPNIN. JPNIN mengendalikan Tabika Perpaduan. Tabika ini mempunyai matlamat tambahan iaitu membina perpaduan kaum dengan menyatukan kanak-kanak dari pelbagai latar belakang dalam satu kelas. Di luar sektor kerajaan, terdapat ribuan tadika swasta. Tadika swasta ditubuhkan oleh syarikat swasta, pertubuhan bukan kerajaan, atau entiti antarabangsa. Kebanyakannya mengenakan yuran bulanan.

Data terkini menunjukkan skala sektor ini cukup besar. Setakat 31 Mei 2025, KPM mengendalikan 10,491 kelas prasekolah di seluruh negara dengan 217,026 murid. Pada tempoh sama, KEMAS mengendalikan 10,536 tadika dengan enrolmen 204,412 kanak-kanak. JPNIN pula mengendalikan 1,781 Tabika Perpaduan dengan 34,008 kanak-kanak. Secara keseluruhan, sehingga 31 Mei 2025, terdapat 22,808 bilik darjah prasekolah beroperasi di bawah KPM, KEMAS dan JPNIN. Bilangan itu menampung 455,446 kanak-kanak berusia empat hingga enam tahun.

Kadar kemasukan prasekolah meningkat dalam beberapa dekad. Pada tahun 2000, sebanyak 399,980 kanak-kanak berumur empat hingga enam tahun mengikuti pendidikan prasekolah, dengan kadar kemasukan 63.7 peratus. Pada 2014, bilangan kanak-kanak prasekolah meningkat kepada 833,961 orang dengan kadar kemasukan 84.2 peratus, naik sedikit daripada 81.7 peratus pada 2013. Angka terkini menunjukkan majoriti besar kanak-kanak berumur lima tahun sudah mendapat akses prasekolah.

Sektor swasta memainkan peranan besar dalam pendidikan awal kanak-kanak. Data Jabatan Perangkaan Malaysia menunjukkan pada 2024 terdapat 290,333 murid di tadika swasta, turun 3.4 peratus daripada 300,408 pada 2023. Angka 2025 menunjukkan 110,682 kanak-kanak berumur lima tahun mengikuti prasekolah swasta, berbanding 67,284 di bawah KPM, 95,474 di Tabika KEMAS, dan 15,823 di Tabika Perpaduan. Ini membuktikan sektor swasta menampung sebahagian besar permintaan.

Kurikulum prasekolah di Malaysia berfokus kepada perkembangan menyeluruh kanak-kanak. Ini merangkumi perkembangan fizikal, kognitif, iaitu kemampuan berfikir, emosi, sosial dan bahasa. Pelajaran disampaikan melalui permainan dan aktiviti praktikal, bukan melalui duduk di bangku dan hafalan. Kurikulum ini berbeza dengan kurikulum sekolah rendah yang lebih berstruktur. Kanak-kanak belajar mengenal huruf, angka, warna, dan kemahiran sosial asas melalui lagu, cerita, dan permainan.

Satu cabaran utama ialah kos. Prasekolah di bawah agensi kerajaan umumnya tidak mengenakan bayaran atau mengenakan yuran rendah. Prasekolah swasta pula mengenakan caj yang lebih tinggi. Ini menjadikan akses kepada prasekolah berkualiti bergantung kepada kemampuan ekonomi keluarga. Keluarga di kawasan bandar dengan pendapatan lebih tinggi boleh memilih tadika swasta yang lebih mahal, manakala keluarga B40 atau keluarga luar bandar bergantung kepada slot kerajaan yang terhad.

Cabaran kedua ialah permintaan yang masih tinggi. Pada 2025, KPM menyasarkan membuka 1,040 kelas prasekolah baharu menjelang 2027 bagi meningkatkan kapasiti. Ini menunjukkan permintaan masih melebihi bekalan di beberapa kawasan, khususnya kawasan bandar yang pesat membangun. Kekurangan tempat prasekolah menjadi masalah bagi ibu bapa yang bekerja dan memerlukan tempat penjagaan anak sebelum masuk sekolah rendah.

Perkembangan prasekolah bermula dengan dasar yang jelas. Pada 2010, KPM mengumumkan matlamat menaikkan kadar kemasukan prasekolah kepada 72 peratus menjelang 2011 dan seterusnya ke arah capaian universal. Dasar ini diteruskan melalui rancangan Malaysia yang menetapkan sasaran pendaftaran kanak-kanak lima tahun secara bertahap. Pelaksanaan bermula dengan membuka kelas prasekolah di dalam bangunan sekolah rendah sedia ada. Ini pilihan murah kerana tiada bangunan baharu diperlukan pada peringkat awal.

Kurikulum prasekolah nasional ditetapkan melalui Dokumen Standard Prasekolah Kebangsaan. Dokumen ini menggariskan usia kanak-kanak, bilangan kanak-kanak setiap guru, dan ruang yang diperlukan. Bilangan guru untuk setiap kelas biasanya satu guru bagi 20 kanak-kanak. Ruang dalaman minimum ditetapkan untuk memastikan aktiviti permainan boleh dijalankan dengan selamat. Sekolah yang tidak mempunyai ruang cukup tidak dibenarkan membuka kelas.

Bilangan kanak-kanak setiap agensi tidak berkurangan secara seragam. KPM mengekalkan bilangan terbesar kerana kelas prasekolah berada di sekolah rendah. KEMAS pula beroperasi di kawasan luar bandar melalui rangkaian tabika sedia ada. JPNIN menumpu di kawasan campuran. Perbezaan fokus ini bermakna beberapa daerah mempunyai pilihan agensi yang lebih banyak berbanding daerah lain. Ibu bapa di kawasan terpencil sering bergantung kepada satu agensi sahaja.

Kos prasekolah menjadi perkara utama bagi keluarga B40. KPM tidak mengenakan yuran pengajaran untuk kelas prasekolah di sekolah kebangsaan. Walau bagaimanapun, keluarga masih perlu membayar kos buku, pakaian, dan pengangkutan. Di kawasan luar bandar, pengangkutan menjadi beban terbesar. Kanak-kanak yang tinggal jauh terpaksa berjalan kaki atau bergantung kepada penjaja. Ini menyukatkan manfaat prasekolah kepada keluarga yang berada berhampiran sekolah.

Pendidik prasekolah pula menghadapi masalah pengiktirafan. Guru prasekolah KPM bergred lebih rendah berbanding guru sekolah rendah. Tahap latihan juga berbeza. Sesetengah guru prasekolah hanya mempunyai sijil asas kanak-kanak. Ini menimbulkan soal mutu pengajaran di sesetengah kelas. Kritik terhadap sektor ini ialah kadar pusing ganti guru prasekolah tinggi kerana gaji rendah dan laluan kerjaya terhad. KPM telah meningkatkan latihan prasekolah tetapi jurang gaji kekal.

Fakta kunci

• Setakat 31 Mei 2025, KPM mengendalikan 10,491 kelas prasekolah dengan 217,026 murid.
• Pada tempoh sama, KEMAS mengendalikan 10,536 tadika dengan 204,412 kanak-kanak dan JPNIN mengendalikan 1,781 Tabika Perpaduan dengan 34,008 kanak-kanak.
• Jumlah 22,808 bilik darjah prasekolah di bawah KPM, KEMAS dan JPNIN menampung 455,446 kanak-kanak pada 31 Mei 2025.
• Kadar kemasukan prasekolah meningkat daripada 63.7 peratus pada 2000 kepada 84.2 peratus pada 2014.
• Bilangan murid tadika swasta pada 2024 ialah 290,333 orang, turun 3.4 peratus daripada 300,408 pada 2023.
• Pada 2025, 110,682 kanak-kanak berumur lima tahun mengikuti prasekolah swasta berbanding 67,284 di bawah KPM.
• KPM menyasarkan membuka 1,040 kelas prasekolah baharu menjelang 2027.
• KEMAS mengendalikan Taska untuk kanak-kanak dua hingga empat tahun dan Tabika untuk kanak-kanak empat hingga enam tahun.

Butiran

33. Sekolah rendah dan menengah hari ini: jenis, bilangan dan enrolmen

Malaysia mempunyai lebih 10,000 sekolah rendah dan menengah. Kebanyakan di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia. Terdapat pelbagai jenis sekolah: sekolah kebangsaan, sekolah jenis kebangsaan Cina dan Tamil, sekolah agama bantuan kerajaan, sekolah berasrama penuh, sekolah vokasional, sekolah pendidikan khas, dan sekolah swasta. Jumlah enrolmen di sekolah kerajaan dan bantuan kerajaan berjumlah kira-kira 4.97 juta murid pada 2024.

Sistem persekolahan Malaysia hari ini terdiri daripada pelbagai jenis sekolah. Pada peringkat rendah, murid belajar selama enam tahun, iaitu dari Darjah 1 hingga Darjah 6, bermula pada umur tujuh tahun. Pada peringkat menengah, murid belajar selama lima tahun, iaitu Tingkatan 1 hingga Tingkatan 5. Begini: selepas Darjah 6 murid masuk Tingkatan 1 tanpa peperiksaan kemasukan sejak peperiksaan UPSR dimansuhkan pada 2021.

Jenis sekolah yang paling ramai ialah Sekolah Kebangsaan atau SK. Sekolah ini menggunakan Bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar utama. Mengikut angka Buku Perangkaan Pendidikan Malaysia 2025, terdapat 5,842 buah SK. Selain itu ada Sekolah Jenis Kebangsaan Cina atau SJK(C) sebanyak 1,304 buah. Sekolah ini menggunakan Bahasa Cina sebagai bahasa pengantar, tetapi Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris tetap diajar sebagai mata pelajaran wajib. Ada juga Sekolah Jenis Kebangsaan Tamil atau SJK(T) sebanyak 528 buah yang menggunakan Bahasa Tamil sebagai bahasa pengantar. Jumlah ketiga jenis utama ini ialah 7,674 buah.

Bilangan ini belum termasuk kategori lain seperti Sekolah Agama Bantuan Kerajaan atau SABK, sekolah pendidikan khas, sekolah model khas komprehensif, sekolah sukan, dan sekolah seni. Apabila semua kategori dimasukkan, KPM merekodkan 7,778 buah sekolah rendah kerajaan dan bantuan kerajaan setakat 30 Jun 2025. Untuk sekolah menengah pula, bilangan sekolah kerajaan dan bantuan kerajaan kekal stabil di sekitar 2,452 buah dari 2022 hingga 2023 mengikut Buku Maklumat Perangkaan Jabatan Perangkaan Malaysia.

Enrolmen murid pula menunjukkan gambar yang sedikit berbeza. Mengikut Statistik Kanak-Kanak Malaysia 2025, bilangan murid di sekolah kerajaan dan bantuan kerajaan pada 2024 ialah 4,970,516 orang, turun 0.2 peratus daripada 4,980,480 orang pada 2023. Pecahan mengikut peringkat menunjukkan peringkat prasekolah 215,899 murid pada 2023 dan 214,836 pada 2024. Peringkat rendah pula mencatatkan peningkatan iaitu daripada 2,774,767 murid pada 2023 kepada 2,779,131 pada 2024.

Peringkat menengah rendah meningkat 1.2 peratus dalam tempoh sama, manakala peringkat menengah atas menurun 3.0 peratus daripada 716,697 murid kepada 738,909 murid mengikut susunan jadual Jabatan Perangkaan Malaysia. Penurunan di peringkat menengah atas ini sebahagian besarnya disebabkan oleh keluar awal sistem persekolahan, sama ada untuk bekerja, memasuki TVET, atau melanjutkan pengajian melalui laluan lain.

Sektor swasta juga memainkan peranan walaupun lebih kecil. Mengikut data yang sama, bilangan murid di tadika, sekolah rendah dan sekolah menengah swasta pada 2024 ialah 441,371 orang, turun 0.3 peratus daripada 442,903 orang pada 2023. Pecahannya ialah 290,333 murid tadika swasta, 43,942 murid sekolah rendah swasta, dan 107,096 murid sekolah menengah swasta. Peratus tadika swasta menurun 3.4 peratus, manakala sekolah rendah swasta naik 5.5 peratus dan sekolah menengah swasta naik 6.2 peratus.

Perlu diingat bahawa kawasan persekolahan di Malaysia tidak serata itu. Pada 2011, kajian Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia menunjukkan 34 peratus sekolah rendah di Malaysia mempunyai enrolmen kurang 150 murid dan digolongkan sebagai Sekolah Kurang Murid. Sekolah ini menyumbang hanya 7 peratus daripada enrolmen sekolah rendah. Ini bermakna sebahagian besar sumber cemas ke sekolah besar di kawasan bandar, manakala sekolah kecil di luar bandar beroperasi dengan sumber terhad.

Bagi sekolah menengah, terdapat pelbagai jenis selain sekolah menengah kebangsaan biasa. Ada Sekolah Menengah Vokasional atau SMV yang menawarkan bidang teknikal dan vokasional. Ada Sekolah Berasrama Penuh atau SBP dan Sekolah Berprestasi Tinggi. Ada juga Sekolah Menengah Agama atau SMKA, sekolah sukan, sekolah seni, dan sekolah pendidikan khas. Jenis sekolah ini menambah pilihan persekolahan untuk murid dengan minat dan keperluan berbeza.

Pertambahan bilangan sekolah juga berlaku dari masa ke masa. Mengikut Buku Maklumat Perangkaan Jabatan Perangkaan Malaysia, bilangan sekolah rendah kerajaan kekal di sekitar 7,774 hingga 7,780 buah dari 2018 hingga 2021, kemudian mencatatkan 7,778 buah pada 2022 dan 7,779 buah pada 2023. Kestabilan ini menunjukkan pertambahan berlaku secara perlahan, manakala pertambahan kelas dan bilik darjah dilakukan di dalam sekolah sedia ada bagi menampung pertambahan enrolmen.

Kemasukan ke sekolah rendah di Malaysia tidak melalui peperiksaan. Sejak pemansuhan UPSR pada 2021, semua murid Darjah 6 beralih ke Tingkatan 1 secara automatik. Perubahan ini berikutan keputusan Kabinet untuk menghapuskan peperiksaan awam di peringkat rendah. Matlamatnya mengurangkan tekanan peperiksaan kepada murid kecil. Walau bagaimanapun, sekolah menengah tidak lagi menerima markah pemasaan. Hal ini mendorong sekolah menengah menjalankan penilaian sendiri pada awal Tingkatan 1.

Penempatan murid ke kelas selain aliran biasa bergantung kepada proses berasingan. Sekolah berasrama penuh memilih murid berdasarkan keputusan UPSR sebelum pemansuhan dan kemudiannya melalui penilaian dalaman. Sekolah menengah teknik dan vokasional pula menggunakan keputusan peperiksaan SPM sebagai tolok masuk Tingkatan 4. Murid yang bercadang masuk sekolah sukan dan sekolah seni melalui temuduga tersendiri. Ini bermakna ada beberapa laluan masuk yang kekal berbeza mengikut jenis sekolah.

Bilangan sekolah jenis kebangsaan menunjukkan perubahan jangka panjang. Bilangan sekolah Cina kekal sekitar 1,300 buah selama beberapa dekad. Bilangan sekolah Tamil pula menurun sedikit berbanding jumlah terdahulu. Penurunan ini berkaitan dengan pergerakan keluarga India ke sekolah kebangsaan berbahasa Melayu. Enrolmen sekolah Tamil di estet juga menurun apabila estet ditutup atau ditukar kegunaan.

Angka sekolah kecil menunjukkan corak yang berbeza. Kajian Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2011 mendapati 34 peratus sekolah rendah mempunyai kurang 150 murid. Sekolah ini tertumpu di luar bandar dan di kawasan orang asal. Sesetengah sekolah kecil beroperasi dengan kurang 30 murid. Ini bermakna kos seorang murid jauh lebih tinggi berbanding sekolah besar. Walau bagaimanapun, menutup sekolah kecil bermakna kanak-kanak perlu pergi jauh. KPM mengekalkan sekolah kecil dengan kelas berbilang peringkat.

Isu bilangan guru di sekolah kecil kekal berbeza dari sekolah besar. Sekolah kecil biasanya mempunyai kurang 20 kakitangan. Ini bermakna satu guru perlu mengajar beberapa mata pelajaran. Guru prasekolah mungkin juga diminta mengajar mata pelajaran akademik. Beban kerja guru sekolah kecil lebih tinggi berbanding sekolah besar walau bilangan murid rendah. Pihak KPM mengiktiraf masalah ini tetapi tiada mekanisme khas untuk mengurus sekolah kecil.

Fakta kunci

• Setakat 30 Jun 2025, terdapat 5,842 buah Sekolah Kebangsaan, 1,304 buah SJK(C), dan 528 buah SJK(T).
• Jumlah 7,778 buah sekolah rendah kerajaan dan bantuan kerajaan termasuk SABK, pendidikan khas dan sekolah model khas setakat 30 Jun 2025.
• Bilangan sekolah menengah kerajaan dan bantuan kerajaan kekal di sekitar 2,452 buah dari 2022 hingga 2023.
• Jumlah murid di sekolah kerajaan dan bantuan kerajaan pada 2024 ialah 4,970,516 orang, turun 0.2 peratus daripada 4,980,480 pada 2023.
• Enrolmen sekolah rendah meningkat kepada 2,779,131 murid pada 2024 daripada 2,774,767 pada 2023.
• Enrolmen sekolah menengah atas menurun 3.0 peratus pada 2024 berbanding 2023.
• Bilangan murid sekolah swasta pada 2024 ialah 441,371 orang, termasuk 290,333 murid tadika swasta.
• Kajian 2011 mendapati 34 peratus sekolah rendah mempunyai enrolmen kurang 150 murid dan digolongkan sebagai Sekolah Kurang Murid.

Butiran

34. Sekolah satu sesi, dua sesi dan masalah kepadatan murid

Sekolah satu sesi bermakna semua murid hadir pada waktu yang sama, biasanya pagi hingga petang. Sistem dua sesi membahagikan murid kepada sesi pagi dan sesi petang di dalam bangunan yang sama. Sehingga Disember 2024, sebanyak 8,997 sekolah atau 87.9 peratus sudah melaksanakan satu sesi. Sebanyak 1,238 sekolah masih beroperasi dua sesi kerana isu kepadatan murid dan kekurangan infrastruktur.

Sistem dua sesi bermula sebagai langkah praktikal pada zaman dahulu. Apabila bilangan murid meningkat tetapi bangunan sekolah terhad, sekolah membahagikan murid kepada dua kumpulan. Kumpulan pertama belajar pada sesi pagi, biasanya dari 7.30 pagi hingga 1.30 petang. Kumpulan kedua belajar pada sesi petang, biasanya dari 1.00 petang hingga 7.00 petang. Dengan cara ini satu bangunan sekolah boleh menampung dua kali ganda bilangan murid. Walau bagaimanapun, sistem ini membawa masalah sendiri.

Kementerian Pendidikan Malaysia menetapkan matlamat untuk beralih kepada satu sesi di semua sekolah. Dalam satu sesi, semua murid hadir pada waktu yang sama. Masa persekolahan menjadi lebih panjang, biasanya dari pagi hingga awal petang. Ini memberi lebih banyak masa untuk aktiviti kokurikulum, bengkel, dan program sampingan. Guru juga boleh memberi perhatian kepada semua murid tanpa perlu berulang alik antara dua kumpulan.

Sehingga Disember 2024, kemajuan sudah ketara. Menteri Pendidikan, Fadhlina Sidek, melaporkan sebanyak 8,997 buah sekolah atau 87.9 peratus daripada jumlah keseluruhan sekolah sudah melaksanakan sistem satu sesi. Sebanyak 1,238 buah sekolah atau 12.1 peratus diputuskan untuk kekal beroperasi dalam dua sesi. Angka ini juga disahkan oleh jawapan KPM di Parlimen, yang menyatakan 1,238 sekolah terdiri daripada 649 sekolah rendah dan 589 sekolah menengah.

Sebab sekolah ini kekal dua sesi berkait rapat dengan kepadatan. KPM menjelaskan bahawa pengoperasian dua sesi dilaksanakan kerana prasarana sekolah tidak dapat menampung pertambahan murid. Pertambahan ini berpunca daripada pembinaan kawasan perumahan baharu dan permintaan tinggi oleh penduduk setempat. Isu kepadatan sekolah pula bersifat dinamik, iaitu bergantung kepada jumlah enrolmen murid yang dijana oleh pembangunan sesebuah kawasan dan perkembangan kegiatan ekonomi setempat.

KPM menyasarkan untuk menyelesaikan sistem satu sesi sepenuhnya menjelang 2030. Untuk mencapai matlamat ini, pelbagai usaha pembinaan dijalankan. Sepanjang 2021 hingga 2025, sebanyak 261 buah sekolah berada dalam proses pembinaan bangunan tambahan, manakala 103 buah sekolah baharu sedang dibina. Melalui Belanjawan 2025, kerajaan juga meluluskan pembinaan 44 sekolah baharu, jumlah paling banyak dalam tempoh empat tahun terkini.

Contoh di peringkat negeri menunjukkan skala masalah. Di Johor, hanya 204 buah sekolah atau 17 peratus daripada 1,194 sekolah negeri itu masih menjalankan dua sesi. Pengerusi Jawatankuasa Pendidikan Johor menyatakan majoriti sekolah berkenaan terletak di daerah Johor Bahru dan Pasir Gudang, dua kawasan yang pesat membangun. Ini menunjukkan kepadatan tidak berlaku secara merata, tetapi tertumpu di kawasan bandar dengan pembangunan pesat.

Isu kepadatan juga dilihat dari sudut bilangan murid dalam satu kelas. Rungutan ibu bapa di media sosial mendakwa jumlah murid Darjah 1 sehingga 50 orang dalam satu kelas di beberapa sekolah bandar. Purata saiz kelas di Malaysia sebelum ini sekitar 23 hingga 30 murid bergantung kepada peringkat. Kelas dengan 50 murid jauh melebihi angka ini dan memberi kesan kepada kualiti pembelajaran.

Majlis Permuafakatan Persatuan Ibu Bapa dan Guru Nasional memberi pandangan berbeza mengenai penyelesaian. Presidennya, Mohamad Ali Hassan, berkata isu sekolah padat boleh mengganggu pembelajaran dalam kelas. Beliau mencadangkan kerajaan membina lebih banyak bilik darjah, tetapi turut mencadangkan pengadakan sekolah dua sesi sebagai penyelesaian praktikal. Beliau juga menekankan perlunya penambahan waktu sekolah, penambahan guru, dan penambahan bilik darjah.

Bagi sekolah yang masih dua sesi, satu masalah praktikal ialah pengurusan masa untuk ibu bapa. Ibu bapa yang mempunyai anak bersekolah sesi pagi dan sesi petang menghadapi kesukaran menyusun jadwal harian. Apabila semua anak berada dalam satu sesi sahaja, pengurusan keluarga menjadi lebih mudah. Ini antara sebab sistem satu sesi disambut baik oleh ramai ibu bapa.

Sejarah sistem dua sesi bermula pada zaman British. Apabila sekolah Melayu kampung dibina, kapasiti direka bentuk untuk bilangan murid kampung sahaja. Selepas merdeka, bilangan murid meningkat dengan pesat apabila umur berhenti sekolah dinaikkan kepada 15 tahun pada 1962. Sekolah yang sebelum ini menerima murid Darjah 1 hingga Darjah 6 tiba-tiba perlu menerima murid menengah. Bangunan tambahan tidak cukup cepat dibina. Dua sesi menjadi penyelesaian sementara yang berlarutan selama beberapa dekad.

Perbezaan sesi pagi dan petang membawa kesan yang tidak sekadar jadual. Murid sesi pagi tiba ketika cuaca sejuk dan pulang sebelum hujan. Murid sesi petang pulang ketika gelap. Di kawasan luar bandar, ini menjadi isu keselamatan. Kanak-kanak kecil perlu berjalan melalui jalan ladang selepas gelap. Ibu bapa di sesetengah kawasan mengubahkan susunan penghantaran untuk mengatasi masalah ini.

Kesan kepada kokurikulum juga nyata. Murid sesi pagi ada masa selepas sekolah tetapi sering terlalu letih. Murid sesi petang pulang lewat dan perlu makan malam pada waktu larat. Persatuan sukan sekolah menghadapi masalah menyusun latihan. Pasukan sukan perlu berlatih sebelum kelas bermula atau pada hujung minggu. Ini menyukatkan kemajuan murid yang berminat dalam sukan.

Kementerian memperkenalkan konsep sekolah satu sesi sepenuhnya melalui Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2013 hingga 2025. Pelan itu menyasarkan semua sekolah bantuan penuh beralih kepada satu sesi. Sasaran itu kemudian disemak kerana kos pembinaan tinggi. Pada 2024, KPM mengumumkan baki sekolah dua sesi akan kekal beroperasi secara berperingkat. Ini pengiktirafan bahawa dua sesi tidak dapat dihapuskan sepenuhnya dalam tempoh singkat.

Kos pembinaan sekolah baharu menjadi halangan utama. Satu sekolah menengah penuh memerlukan belanjawan beratus juta ringgit. Bilangan projek yang boleh dilaksanakan setiap tahun bergantung kepada peruntukan Kementerian Kewangan. Sekolah kecil berintegrasi dengan sekolah sedia ada menjadi alternatif yang lebih murah. Walau bagaimanapun, pendekatan ini bermakna murid di kawasan berbeza perlu bergerak ke lokasi pusat.

Pandangan ibu bapa mengenai dua sesi berbeza mengikut keadaan. Di kawasan bandar padat, sesetengah ibu bapa lebih suka dua sesi kerana bilangan murid setiap kelas lebih kecil. Di kawasan luar bandar, ibu bapa lebih suka satu sesi kerana keselamatan dan masa perjalanan. Perbezaan ini bermakna dasar seragam tidak dapat memenuhi keperluan semua kawasan. KPM kemudiannya membenarkan sekolah memilih model berdasarkan analisis tempatan.

Fakta kunci

• Sehingga Disember 2024, sebanyak 8,997 sekolah atau 87.9 peratus sudah melaksanakan sistem satu sesi.
• Sebanyak 1,238 sekolah atau 12.1 peratus masih beroperasi dua sesi, terdiri daripada 649 sekolah rendah dan 589 sekolah menengah.
• Setakat 7 Oktober 2024, terdapat 10,235 sekolah beroperasi di seluruh negara.
• KPM menyasarkan menyelesaikan sistem satu sesi sepenuhnya menjelang 2030.
• Sepanjang 2021 hingga 2025, sebanyak 261 sekolah dalam proses pembinaan bangunan tambahan dan 103 sekolah baharu sedang dibina.
• Melalui Belanjawan 2025, kerajaan meluluskan pembinaan 44 sekolah baharu, jumlah paling banyak dalam tempoh empat tahun.
• Di Johor, hanya 204 sekolah atau 17 peratus daripada 1,194 sekolah masih dua sesi setakat Februari 2025.
• Ibu bapa melaporkan kelas Darjah 1 dengan sehingga 50 murid di beberapa sekolah bandar.

Butiran

35. Guru hari ini: beban kerja, kekurangan guru dan laluan kerjaya

Kementerian Pendidikan Malaysia menggaji kira-kira 420,000 guru. Setakat 31 Ogos 2025, sebanyak 96.51 peratus atau 416,096 perjawatan guru daripada 431,128 telah diisi. Kekurangan guru masih berlaku, terutamanya bagi mata pelajaran kritikal dan pendidikan khas. Beban kerja bukan pengajaran juga tinggi, termasuk kerja pentadbiran dan pelaporan. Laluan kerjaya guru terbahagikan kepada skala gaji DG28 hingga DG54.

Guru merupakan kumpulan pekerja terbesar dalam sistem pendidikan Malaysia. Setakat 31 Ogos 2025, sebanyak 416,096 orang guru telah diisi berbanding jumlah perjawatan 431,128. Ini bermakna 96.51 peratus jawatan guru telah diisi, seperti yang dimaklumkan oleh Timbalan Menteri Pendidikan, Wong Kah Woh, di Parlimen pada 28 Oktober 2025. Walaupun peratus pengisian tinggi, kekurangan guru tetap berlaku di peringkat tempatan kerana bilangan yang tidak diisi masih berjumlah kira-kira 15,032 orang.

Kekurangan ini tidak berlaku secara merata. Menurut Timbalan Menteri, tiga negeri mempunyai pengisian paling tinggi iaitu Wilayah Persekutuan Putrajaya 100 peratus, Sabah 98 peratus, dan Wilayah Persekutuan Labuan 97.7 peratus. Sebaliknya, empat negeri mempunyai pengisian bawah 96 peratus iaitu Johor 95.31 peratus, Pahang 95.47 peratus, Sarawak 95.93 peratus, dan Pulau Pinang 95.97 peratus. Perbezaan ini menunjukkan kekurangan lebih teruk di negeri-negeri tertentu.

Kekurangan guru juga tertumpu kepada mata pelajaran tertentu. KPM mengenal pasti beberapa opsyen kritikal yang menghadapi kekurangan tenaga pengajar iaitu Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Pendidikan Jasmani dan Kesihatan, Reka Bentuk dan Teknologi, Pendidikan Islam, dan Pendidikan Moral. Selain itu, guru pendidikan khas turut mengalami kekurangan. Setakat Januari 2026, bilangan guru pendidikan khas ialah 20,420 orang berbanding jawatan yang diperuntukkan sebanyak 21,876 orang, jadi kekosongan masih sekitar 1,456 jawatan.

Untuk mengatasi masalah ini, KPM melaksanakan beberapa langkah. KPM menjalankan pengambilan guru tetap sebanyak dua kali setahun. Suruhanjaya Perkhidmatan Pendidikan pula membuka sistem permohonan guru sepanjang tahun bagi mempercepatkan pengambilan dan penempatan. Pada 2025, sebanyak 10,045 guru baharu telah ditempatkan di sekolah KPM sehingga 22 September. Kemudian 10,096 guru baharu daripada pasaran terbuka dan graduan Institut Pendidikan Guru akan ditempatkan pada November. Ini menjadikan jumlah keseluruhan penempatan guru pada 2025 seramai 20,141 orang.

Satu punca utama kekurangan ialah bersara awal. Secara purata, seramai 5,594 orang guru memilih untuk bersara awal setiap tahun antara 2022 hingga 2024. Pecahannya ialah 5,306 guru pada 2022, meningkat kepada 6,394 orang pada 2023, dan menurun sedikit kepada 5,082 orang pada 2024. Purata keperluan semasa ialah 16,000 hingga 20,000 guru baharu setiap tahun bagi menggantikan yang bersara, berhenti, dan memenuhi keperluan sekolah baharu.

Laluan kerjaya guru di Malaysia bermula dari jawatan Guru yang digred DG28, iaitu skala gaji permulaan bagi graduan Institut Pendidikan Guru. Selepas pengesahan dalam jawatan, guru boleh naik ke gred DG29 dan seterusnya sehingga DG54. Laluan ini mengambil masa sangat panjang, biasanya lebih 30 tahun, untuk mencapai gred tertinggi. Guru juga boleh memohon jawatan pengurusan seperti Guru Penolong Kanan Pentadbiran, Guru Penolong Kanan Hal Ehwal Murid, Guru Penolong Kanan Kokurikulum, dan Guru Penolong Kanan Petang, yang bergred DG48, DG44, DG34, atau DG32.

Jawatan kepimpinan seterusnya ialah Penolong Kanan Pentadbiran dengan gred DG52, kemudian Ketua Panitia, Pengetua, dan Guru Besar. Setakat 2024, Jawatankuasa Pembangunan Pendidikan menganalisis beban kerja guru dan mencadangkan pengurangan tugas bukan pengajaran. Laporan pada akhir 2025 menyatakan ramai guru masih berhadapan dengan beban kerja tinggi, termasuk kerja pentadbiran, pelbagai pelaporan, dan pelaksanaan program sampingan.

KPM turut menekankan kepentingan pengurusan beban kerja guru bagi memastikan kesejahteraan warga pendidik. Pada 2025, KPM menyatakan komitmen untuk melaksanakan inisiatif strategik menangani kekurangan tenaga pengajar sambil memastikan kesejahteraan guru secara keseluruhan. Walau bagaimanapun, isu beban kerja bukan pengajaran kekal menjadi antara cabaran paling kritikal sepanjang 2025 menurut tinjauan pendidikan tahunan.

Laluan menjadi guru di Malaysia bermula melalui permohonan ke Institut Pendidikan Guru. Calon perlu lulus SPM dengan syarat tertentu termasuk gred kredit dalam mata pelajaran teras. Program pengajian guru mengambil masa dua hingga tiga tahun mengikut bidang. Graduan kemudian ditempatkan di sekolah melalui proses penempatan automatik. Sebahagian graduan ditempatkan jauh dari kampung halaman. Ini menimbulkan masalah penyesuaian, khususnya guru dari Semenanjung yang ditempatkan di Sabah atau Sarawak.

Guru yang sudah berkhidmat juga mempunyai laluan kenaikan pangkat. Selepas pengesahan dalam jawatan, guru boleh memohon penempatan semula ke sekolah lain melalui permohonan dalam talian. Pindah sekolah biasanya bergantung kepada keperluan perkhidmatan dan keutamaan peribadi. Guru dengan masalah kesihatan atau keluarga boleh memohon penempatan berdekatan dengan hospital atau rumah ibu bapa. Permohonan ini diproses oleh Pejabat Pendidikan Daerah.

Beban kerja guru bukan perkara baharu. Sebelum merdeka, guru sekolah kampung bertanggungjawab ke atas pentadbiran sekolah, pemeliharaan buku, dan kutipan yuran. Selepas merdeka, kerja pentadbiran bertambah dengan sistem rekod baharu. Pada 1990-an, komputer diperkenalkan ke sekolah dan guru perlu mengendalikan data sendiri. Pada 2010-an, aplikasi dalam talian KPM menambah lagi kerja. Guru kini perlu mengemas kini data murid, kehadiran, dan pencapaian secara digital.

Angka beban kerja tidak dikumpul secara terpusah. KPM tidak menerbitkan data jam kerja guru mengikut jenis tugas. Kajian Jawatankuasa Pembangunan Pendidikan 2024 mendapati guru berurusan dengan pelaporan berulang untuk pelbagai agensi. Ini termasuk laporan pengurusan, laporan pencapaian, dan laporan kokurikulum. Cadangan untuk mengurangkan kerja bukan pengajaran telah dibentangkan tetapi pelaksanaannya berbeza dari sekolah ke sekolah.

Kekurangan guru kritikal berpunca daripada beberapa faktor. Satu faktor ialah bilangan pelajar yang memasuki aliran sains meningkat. Faktor lain ialah guru bidang teknikal lebih banyak diserap ke sektor swasta dengan gaji lebih tinggi. Faktor ketiga ialah bilangan guru bersara melebihi bilangan graduan baharu dalam sesetengah bidang. KPM menangani masalah ini melalui pengambilan tambahan dan melalui program penajaan latihan guru di universiti awam.

Kesejahteraan guru juga menjadi isu. KPM menekankan kepentingan kesihatan mental guru melalui program sokongan kaunseling. Sebahagian negeri menubuhkan unit kesejahteraan di JPN. Walau bagaimanapun, guru di sekolah kecil dan luar bandar jarang mendapat akses kepada program ini. Sokongan rakan sebaya di sekolah kecil terhad kerana bilangan kakitangan kecil. Kritik terhadap dasar ini ialah program kesejahteraan lebih tertumpu di sekolah besar bandar.

Fakta kunci

• Setakat 31 Ogos 2025, sebanyak 416,096 atau 96.51 peratus daripada 431,128 perjawatan guru telah diisi.
• Empat negeri mempunyai pengisian bawah 96 peratus iaitu Johor 95.31 peratus, Pahang 95.47 peratus, Sarawak 95.93 peratus, dan Pulau Pinang 95.97 peratus.
• Jumlah penempatan guru baharu pada 2025 ialah 20,141 orang, termasuk 10,096 guru pada November.
• Purata 5,594 guru memilih bersara awal setiap tahun antara 2022 hingga 2024.
• Purata keperluan semasa ialah 16,000 hingga 20,000 guru baharu setiap tahun.
• Setakat Januari 2026, bilangan guru pendidikan khas ialah 20,420 orang berbanding 21,876 jawatan yang diperuntukkan.
• Mata pelajaran kritikal yang menghadapi kekurangan termasuk Bahasa Melayu, Bahasa Inggeris, Pendidikan Jasmani dan Kesihatan, Reka Bentuk dan Teknologi, Pendidikan Islam dan Pendidikan Moral.
• Laluan kerjaya guru bermula dari gred DG28 hingga DG54, dengan jawatan pengurusan bergred DG48, DG44, DG34 dan DG32.

Butiran